Sinh trưởng và phát triển cây ăn quả thân gỗ


(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Hoàng Minh Hoành
Ngày gửi: 09h:25' 08-06-2009
Dung lượng: 8.4 MB
Số lượt tải: 77
Số lượt thích: 0 người
Chương 3
Đặc điểm sinh trưởng, phát triển của cây ăn quả thân gỗ
Vòng đời của cây ăn quả thân gỗ
Chu kỳ phát triển hàng năm của cây ăn quả
Đặc điểm bộ rễ cây ăn quả thân gỗ
Đặc điểm sinh trưởng cành lá cây ăn quả
Hiện tương đa phôi và bất dục ở cây ăn quả
1. Vòng đời của cây ăn quả thân gỗ
Thời kỳ cây con
Thời kỳ cho thu hoạch và có sản lượng
Thời kỳ gia cỗi
Vòng đời của cây ăn quả thân gỗ từ khi khởi đầu đến khi kết thúc được chia thành mấy giai đoạn?
1.1 Giai đoạn KTCB (thời kỳ cây con)
Thời gian: 3-7 năm. Tuỳ thuộc vào:
+ Loại cây ăn quả
+ Điều kiện canh tác, chăm sóc
+ Hình thức nhân giống
Đặc điểm và kt áp dụng của thời kỳ kiến thiết cơ bản?
Đặc điểm sinh trưởng:
+ Sinh trưởng thân lá, tạo khung tán
+ Các đợt lộc ra liên tiếp: 4-6 đợt/năm
Kỹ thuật áp dụng
+ Chăm sóc: bón phân, BVTV để cây ra nhiều đợt lộc
+ Tỉa bỏ hoa, quả trong những năm đầu
+ Cắt tỉa tạo tán cho cây để tạo khung tán hợp lý
1.2 Giai đoạn Kinh doanh (thời kỳ cây cho thu hoạch có sản lượng )
Thời gian: từ khi cây cho thu hoạch đến trước khi cây già cỗi. Tuỳ thuộc vào:
+ Loại cây ăn quả
+ Điều kiện canh tác, chăm sóc
+ Hình thức nhân giống
Đặc điểm và kt áp dụng của thời kỳ kiến thiết cơ bản?
Đặc điểm sinh trưởng, phát triển
+ Cây vừa sinh trưởng sinh dưỡng, vừa sinh trưởng sinh thực
+ Hàng năm ra 2-3 đợt lộc
+ Sâu bệnh nhiều, cành lá rậm rạp
Biện pháp kỹ thuật áp dụng:
+ Bón phân trả lại cho đất lượng dinh dưỡng cây đã sản sinh ra quả, cành lá (bón phục hồi)
+ Điều chỉnh các đợt cành: cành mẹ, cành dinh dưỡng, cành quả
+ Cắt tỉa cành, tạo tán cho cây
+ Phòng trừ sâu bệnh hại
+ Tỉa hoa, tỉa quả hợp lý khi quá nhiều
+ Phun chất ĐHST để giữ hoa, giữ quả
+ Tạo điều kiện thụ phấn cho cây
+ Thu hoạch đúng thời kỳ
1.3 Giai đoạn già cỗi
Thời gian: Khi sản lượng giảm nghiêm trong, không cho hiệu quả kinh tế.
Đặc điểm và kt áp dụng của thời kỳ cây già cỗi?
Đặc điểm sinh trưởng, phát triển :
+ Cây sinh trưởng yếu: 1-2 đợt lộc/năm
+ Sản lượng giảm nghiêm trọng, ra hoa quả thất thường
Kỹ thuật áp dụng
+ Loại bỏ, thực hiện nhiệm kỳ kinh tế mới
+ Đốn trẻ lại, tăng cường chăm sóc để tận thu thêm 1 nhiệm kỳ kinh tế ngắn nữa
2. Chu kỳ phát triển hàng năm của cây ăn quả
Giai đoạn ra lộc
Giai đoạn ra hoa
Giai đoạn mang quả
Giai đoạn sau thu hoạch quả
Hàng năm sinh trưởng, phát triển của cây ăn quả được chia thành mấy giai đoạn?
2.1 Giai đoạn ra lộc
Thời gian :
Hàng năm cây ăn quả thường ra các đợt lộc: lộc xuân, lộc hè, lộc thu và lộc đông.
Đặc điểm sinh trưởng các đợt lộc:
Các đợt lộc tạo lên khung tán của cây
Cần điêù chỉnh hợp lý các đợt lộc để không ảnh hưởng đến sự ra hoa và tạo quả
Các đợt lộc có thể kế tiếp nhau hoặc cách quãng
Kỹ thuật áp dụng
+ Tỉa cành, tạo tán, bồi dưỡng các cành hữu ích, loại bỏ các cành vô ích
+ Chú ý các đợt lộc xuân, lộc hè và lộc thu. Khống chế lộc đông
2.2 Giai đoạn ra hoa
Thời gian :
Thường vào vụ xuân (vải, nhãn, cam quýt, hồng, xoài, mơ mận đào... hoặc các tháng khác trong năm: ổi, táo, doi, khế
Có loại có thể ra nhiều vụ hoa trong năm
Đặc điểm thời kỳ ra hoa:
Có nhiều loại hoa: đơn tính, lưỡng tính, cùng cây, khác cây
Hoa ra nhiều nhưng đậu quả ít. Phụ thuộc vào: đặc điểm giống, truyền phấn, thời tiết

Kỹ thuật áp dụng
+ Tạo điều kiện cho cây ra hoa: cân đối sinh trưởng sinh dưỡng và sinh thực: tỉa bỏ hoa vô hiệu, dị hình
+ Tạo điều kiện cho cây thụ phấn: truyền phấn, hạt phấn nẩy mầm, điều hoà không khí...
+ Phun chất ĐHST để hạn chế rụng hoa, tăng cường thụ phấn, thụ tinh
2.3 Giai đoạn mang quả
Thời gian :
Dài ngắn tuỳ thuộc vào loài cây ăn quả: cam quít (6-10 tháng), vải nhãn (3-4 tháng) ổi, doi (2-3 tháng)
Đặc điểm thời kỳ mang quả:
Hoa sau khi thụ phấn, thụ tinh sẽ hình thành lên quả và hạt (có thể không hạt)
Quả thường hình thành nhiều, nhưng rụng dần. Nguyên nhân:
+ Rụng quả sinh lý (yếu tố nội tại): thiếu dinh dưỡng, thiếu chất ĐHST
+ Rụng quả do yếu tố khách quan (gió bão, sâu bệnh, hạn hán..)
- Có thể chia thành các giai đoạn nhỏ: quả non, quả lớn và quả chín
Quả có thể ra ở đầu cành, thành chùm (vải, nhãn, xoài..) hoặc ra trên cành, thân: hồng, mơ, mận, đào, mít
Kỹ thuật áp dụng
- Điều chỉnh số quả hợp lý: tỉa bỏ quả quá dày, quả khuyết tật...
Tạo điều kiện để quả không bị rụng: đảm bảo đủ dinh dưỡng, chất ĐHST, phòng chống sâu bệnh, phòng chống gió bão
Điều hoà lượng nước tưới để quả không bị rụng, nứt
Thu hoạch quả đúng thời kỳ để đảm bảo chất lượng quả và không ảnh hưởng đến cây
2.4 Giai đoạn sau thu hoạch quả
Thời gian :
Từ khi thu hoạch quả đến trước khi cây ra hoa vụ tiếp
Dài ngắn tuỳ loại cây và kỹ thuật thu hái: cam quýt (1-4 tháng), vải nhãn (5-6 tháng)
Đặc điểm thời kỳ sau thu hoạch quả:
Cây bước vào gai đoạn phục hồi dinh dưỡng để chuẩn bị vụ quả năm sau
Cây ra các đợt cành quan trọng trong năm: cành mẹ
Cây phân hoá mầm hoa
Cây ôn đới bước vào giai đoạn rụng lá
Kỹ thuật áp dụng
Tạo điều kiện để cây ra các đợt cành mẹ sớm và khoẻ
Bón phân phục hồi sau khi thu hoạch quả
Vệ sinh vườn: cắt tỉa cành bị sâu bệnh, quét vôi gốc cây
Cắt tỉa cành sâu bệnh, tỉa tán cây
Khống chế các đợt lộc vô ích: lộc đông
Thực hiện các biện pháp cơ giới, hoá chất, canh tác để hạn chế sinh trưởng, kích thích sự phân hoá mầm hoa

3. đặc điểm sinh trưởng của bộ rễ cây ăn quả
Sự phân bố của bộ rễ
Sự hoạt động của bộ rễ cây ăn quả
Biện pháp kỹ thuật tác động đến bộ rễ cây ăn quả
Bộ rễ cây ăn quả phân bố và hoạt động như thế nào?
3.1 Sự phân bố của bộ rễ cây ăn quả
+ Rễ ngang: với nhiều rễ tơ và lông hút, phân bố ở tầng đất 10-40 cm và lan xa theo hình chiếu của tán cây.
Nhiệm vụ: hút các chất dinh dưỡng và nước cung cấp cho cây.
Sự phân bố của loại rễ này phụ thuộc vào:
? Loại cây ăn quả
? Đất đai
+ Rễ đứng: có thể rễ cọc hoặc rễ chùm, vuông góc với mặt đất. Độ sâu tuỳ hình thức nhân giống, loại cây ăn quả và đất đai
Nhiệm vụ: hút nước và giữ vững cây trong đất
Chức năng của bộ rễ :
Bộ rễ cây ăn quả có cấu tạo chủ yếu như các loại cây trồng khác:
+ Rễ chính mọc ra từ phôi hạt
+ Rễ phụ mọc ra từ các bộ phận khác nhau của cây.
Cơ chế hút nước và chất dinh dưỡng của bộ rễ như các thực vật khác.
Một số loại cây ăn quả: vải, nhãn, mận, lê... Ngoài lông hút còn có nấm cộng sinh: nấm hút nước và khoáng cho cây và cây cung cấp chất bột đường cho nấm
3.2. Sự hoạt đông của bộ rễ cây ăn quả
Sự hoạt động của bộ rễ trong năm phụ thuộc vào:
Nhiệt độ và ẩm độ đất
Loài cây
Qui luật hoạt động của bộ rễ có sự liên quan đến hoạt động của thân lá trên mặt đất:
+ Rễ và thân lá có thời gian hoạt động xen kẽ nhau: các đợt hoạt động của bộ rễ thường sớm hơn so với thân lá
+ Hàng năm rễ hoạt động mạnh vào 3 kỳ:
tháng 2: cung cấp nước và dinh dưỡng cho cành vụ xuân
Tháng 4-5: cung cấp nước và dinh dưỡng cho cành vụ hè
Tháng 7-8: cung cấp nước và dinh dưỡng cho cành vụ thu

3.3 Biện pháp kỹ thuật
Bón phân theo hình chiếu của tán cây
Độ sâu bón phân: 10-40cm
Cần phải cung cấp dinh dưỡng cho cây vào trước thời kỳ cây ra lộc
Giai đoạn KTCB cần phải bón phân nhiều đợt để kích thích nhiều đợt lộc ra trong năm
Giai đoạn kinh doanh cần tập trung bón phân vào các giai đoạn quan trọng của cây:
Bón thúc cành xuân và đón hoa
Bón nuôi quả
Bón phục hồi sau thu quả
Trong mùa đông, bộ rễ hoạt động yếu và ở giai đoạn ngủ nghỉ, không nên bón phân và tưới nước sẽ kích thích lộc lá phát triển
4. đặc điểm sinh trưởng thân cành cây ăn quả
Đặc điểm của các loại cành cây ăn quả
Qui luật ra cành cây ăn quả
Kỹ thuật cắt tỉa tạo hình cho cây ăn quả
Cây ăn quả có bao nhiêu loại cành và chức năng như thế nào?
4.1 đặc điểm và các loại cành cây ăn quả
Đặc điểm:
+ Sinh trưởng cành lá cây ăn quả có 2 loại:
Cây xanh quanh năm (có nguồn gốc nhiệt đới):
cành ra thành nhiều đợt ở các vụ trong năm.
Tán cây thường rậm rạp, hình thành nhanh
sâu bệnh nhiều
Cây rụng lá hàng năm (có nguồn gốc ôn đới):
cành chỉ ra vào vụ xuân, hè, thu
Tán cây hình thành chậm hơn
sâu bệnh ít
Các đợt lộc cành cây ăn quả :
+ Lộc xuân: tháng 2-4: nhiều, dài trung bình. Là cành dinh dưỡng hoặc cành mang hoa, mang quả
+ Lộc hè: tháng 5,6,7: to, ít. Là cành dinh dưỡng, cành vượt
+ Lộc thu: tháng 8, 9, 10, 11: nhiều, dài trung bình. Là cành mẹ và cành dinh dưỡng
+ Lộc đông: 12, 1: ít, yếu. Thường là cành vô hiệu
Chức năng của các loại cành cây ăn quả :
+ Cành dinh dưỡng: quang hợp, thường ra ở các vụ trong năm
+ Cành vượt: là 1 loại cành dinh dưỡng, thường ra vào vụ hè
+ Cành vô hiệu: là cành dinh dưỡng thường ra vào vụ đông hoặc trong điều kiện thiếu sáng, thiếu dinh dưỡng
+ Cành mẹ: sinh ra cành quả, thường là cành vụ thu hoặc vụ hè năm trước
+ Cành quả: là cành trực tiếp mang quả. Thời gian ra gắn liền với thời vụ ra hoa, ra quả
4.2. Quy luật ra cành cây ăn quả
Hiện tượng ra quả cách năm: "năm ăn quả, năm trả cành"
Nguyên nhân: sự mất cân đối giữa cành dinh dưỡng và cành quả
Biện pháp khắc phục hiện tượng ra quả cách năm
Cắt tỉa hợp lý để điều chỉnh số cành mẹ vụ thu tạo số cành qủa vụ xuân
Tỉa hoa, tỉa quả hợp lý để không ảnh hưởng đến dinh dương cây
Đầu tư phân bón hợp lý, cần bón bổ sung những năm cây nhiều quả
Phòng trừ sâu bệnh kịp thời để không là hại cành, lá trên cây
Khi thu hoạch không bẻ cành quá đau, ảnh hưởng tới các mầm hoa sẽ phân hoá trong năm sau
Thu hoạch sớm đối với các năm nhiều quả để cây sơm phục hồi cho vụ quả năm sau
Cần thường xuyên tỉa bỏ các cành vô hiệu: cành la, vượt để tập trung dinh dưỡng nuôi hoa, quả
4.3 cắt tỉa, tạo hình cây ăn quả
Tầm quan trọng
Tạo cho cây có bộ khung tán hợp lý, vững chắc
ổn định được mật độ, khoảng cách
Loại bỏ các cành, lá vô hiệu, các đợt lộc không hiệu quả, cành bị sâu bệnh
Điều chỉnh sinh trường và phát triển, hạn chế hiện tượng ra quả cách năm
Tạo điều kiện cơ giới hoá và chăm sóc, thu hoạch
Nguyên tắc cắt tỉa (Điều chỉnh tỷ lệ C/N)
Thời kỳ KTCB lấy tỉa cành, tạo tán là chính
Thời kỳ kinh doanh điều chỉnh cành dinh dưỡng và cành quả
Thời kỳ già cỗi cần đốn đau, đốn trẻ lại để phục hồi hoặc cải tạo tán cây
Thường xuyên cắt tỉa loại bỏ cành vô hiệu, cành sâu bệnh
Kết hợp cắt tỉa và tạo tán cây
Dụng cụ cắt tỉa phải chuyên dùng, vị trí cắt cành phải đúng.
Cắt tỉa tạo hình
Thực hiện ở thời kỳ cây non
Tiến hành sớm để cây không mất sức, hạn chế đốn đau
Kỹ thuật tạo hình
Nuôi dưỡng cây non sinh trưởng khoẻ cao 60-80cm thì bấm ngọn
Chọn 3-4 cành cấp 1 trên thân chính cách nhau 15-20cn, phân bố đều ra các phía
Khi cành cấp 1 dài 20-30cm tiến hành bấm ngọn để tạo cành cấp 2. Chọn để 3-5 cành cấp 2 trên cành cấp 1, phân bố đều
Khi cành cấp 2 dài 20-25 cm thì bấm ngọn để tạo 3-4 cành cấp 3
Giữ bộ khung tán với cành cấp 3,4 là cành dinh dưỡng để tạo quả sau này

Cắt tỉa tạo quả
Thực hiện ở thời kỳ cây đã cho thu hoạch quả
Tiến hành thường xuyên, nhưng tập trung vào các vụ: vụ xuân, hè, thu và đặc biệt là sau khi thu hoạch quả
Cắt tỉa vụ xuân:
? Tiến hành trước khi cây ra hoa đến khi hoa nở: loại bỏ cành xuân kém, cành quả không lá, chùm hoa không lá, cành quả vô hiệu
Cắt tỉa vụ hè:
? Tiến hành sau khi đợt lộc hè thứ nhất ổn định. Cắt bỏ cành vượt, cành quá dài phá vỡ kết cấu tán
Cắt tỉa vụ thu
? Tiến hành kết hợp với tỉa cành, sửa tán sau thu hoạch quả
?Loại bỏ các cành thu quá nhiều, tập trung để 2-3 đợt cành thu tốt
Cắt tỉa vụ tđông: loại bỏ toàn bộ cành đông vô hiệu
Đốn đau, đốn trẻ lại
Đốn đau: tiến hành hành khi tán cây đã quá lớn, nhưng cây vẫn sinh trưởng tốt.
Đốn trẻ lại: tiến hành khi cây đã già cỗi, cần tận thu thêm vài vụ hoặc cải tạo giống, thay giống
Cần kết hợp bón phân và phòng trừ sâu bệnh hại để nhanh chóng tạo tán cây
Kỹ thuật đốn
Đốn đau: loại bỏ bớt các cành cấp 1, chỉ để lại 3-4 cành, trên mỗi cành cấp 1 để 3-4 cành cấp 2. Loại bỏ toàn bộ cành cấp 3. Hạ thấp độ cao tuỳ giống và điều kiện chăm sóc
Đốn trẻ lại: cắt ngang gốc cây cách mặt đất 50-60 cm, bịt ngọn, quét vôi gốc, giữ 3-4 mầm ngủ mọc lên từ gốc to. Tiến hành ghép lại thay giống hoặc tạo thành tán cây mới như đốn tạo hình
Xin trân trọng cảm ơn