chương 8: Trôi dạt lục địa và thuyết kiến tạo mảng


Nhấn vào đây để tải về
Nhắn tin cho tác giả
Báo tài liệu sai quy định
Mở thư mục chứa tài liệu này
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Đặng Thị Tuyết
Ngày gửi: 22h:05' 27-03-2011
Dung lượng: 3.4 MB
Số lượt tải: 24
Số lượt thích: 0 người
Bài giảng
Địa lý sinh vật
Người thực hiện : Đặng Thị Tuyết

Gi? thuy?t trụi d?t l?c d?a
Thuy?t d?a ki?n t?o m?ng
I. Trụi d?t l?c d?a
Cấu tạo vỏ trái đất
Thuyết trôi dạt lục địa của Wegener
Bằng chứng sự trôi dạt lục địa
Sự trôi dạt lục địa
I. Trụi d?t l?c d?a
Trôi dạt lục địa là sự chuyển động tương đối với nhau của các lục địa trên Trái Đất.
Lý thuyết trôi dạt lục địa được Alfred Wegener đưa ra lần đầu tiên năm 1912
Tồn tại cho đến khi được thay thế bởi lý thuyết kiến tạo mảng.
Sự trôi dạt của các lục địa
1. C?u t?o v? trỏi d?t
Vỏ trái đất
+ Đại dương: Dày 6-7 km
+ Lục địa: Thay đổi tùy lục địa, trung bình 30-49 km, dày nhất 70 km
Lớp Mantle: Là lớp đá cứng, dày 1125 km
Phần lõi
+ Phần lõi trong: Chủ yếu là Fe và 1 ít Ni
+ Phần lõi ngoài: Lỏng, bao phủ bên ngoài
1. C?u t?o v? trỏi d?t
Các mảng của lớp vỏ TĐ theo thuyết kiến tạo mảng
Thuyết trôi dạt lục địa của Wegener
1912, Wegener (1/11/1880 – 3/11/1930) là người khởi đầu cho thuyết trôi dạt lục địa được trình bày trong tác phẩm “Sự hình thành lục địa và đại dương” nhưng không được chấp nhận
1950 : chấp nhận ở Châu Âu
1960 : chấp nhận ở Bắc Mĩ
Nay : thuyết kiến tạo mảng
Các bằng chứng về trôi dạt lục địa
Sự khớp nhau của lục địa
Sự tương đồng hóa thạch
Sự giống nhau về cấu tạo và tuổi đá
Sự tách ra xa của các lục địa hiện nay

Bằng chứng trôi dạt lục địa
Sự khớp nhau của lục địa
Bằng chứng trôi dạt lục địa
Tương đồng hóa thạch
Bằng chứng trôi dạt lục địa
Cấu trúc và tuổi đá tương tự nhau
Bằng chứng trôi dạt lục địa
sự tách xa của các lục địa
Các lục địa tách ra xa 3 cm mỗi năm hiện nay
4. Sự trôi dạt lục địa(continental drift)
Wegener cho rằng:
Cách đây 225 triệu năm, trên bề mặt trái đất chỉ có một lục địa duy nhất là Pangaea
4. Sự trôi dạt lục địa(continental drift)
Pangea tách ra thành hai siêu lục địa nhỏ:
+ Laurasia trôi về phía Bắc
+ Gondwana trôi về phía Nam
Laurasia : Gồm mảng Bắc Mỹ, Green land và Á- Âu

Gondwana : Gồm Nam Mỹ, Châu Phi, Ấn độ, Châu Úc và Nam Cực

Đại dương Tethys ngăn cách hai mảng Laurasia và Gondwana
Vào kỷ Jurassic (135 triệu năm):
+ Laurasia tách ra thành Bắc Mỹ và Á-Âu
+ Gondwana tách ra thành Nam Mỹ, Châu Phi và các mảnh khác. Đại tây dương ra đời


Cách đây 65 triệu năm, các lục địa này tiếp tục tan vỡ thành nhiều mảnh nhỏ hơn.
Nam Mỹ nối với Châu Nam Cực và Châu Úc
Kỷ Pliocen (5 triệu năm), Nam Mỹ tách khỏi Châu Nam Cực và gắn với Bắc Mỹ. Châu Úc trôi về phía Đông Bắc.
Ấn độ trôi và va chạm với Á-Âu và hình thành dãy Hymalaya
Trôi dạt lục địa
Đã có lúc Châu Nam cực và Châu úc nối với Nam Mỹ
Sau đó, Nam Mỹ tách khỏi Châu Nam cực.
Đến kỷ Đệ Tam, Nam Mỹ gắn với Bắc Mỹ; Ấn Độ trôi về Á-Âu và chạm với Á -Âu hình thành dãy Hymalaya
Thuyết kiến tạo mảng
Trên thế giới có
Ít nhất 6 mảng lớn
+ Ấn Độ Dương + TBD
+ Nam Băng Dương + Châu Mỹ
+ Châu Phi + ÂU - Á
1 số mảng nhỏ
6 mảng lớn trên thế giới
Châu Mỹ
mảng Âu - Á
Châu Phi
Châu Úc
Thái Bình Dương
Nam Băng Dương
Thuyết kiến tạo mảng
Trên phạm vi mỗi mảng có thể có cả kiểu vỏ lục địa lẫn vỏ đại dương.
Ví dụ: - mảng Thái Bình Dương hoàn toàn mang tính đại dương
- mảng Âu – Á hầu như hoàn toàn lục địa
Vỏ
Manti trên
Thạch quyển là phần cứng bên ngoài của Trái Đât bao gồm phần vỏ và lớp manti trên.
4. Thuyết kiến tạo mảng
4. Thuyết kiến tạo mảng
Sự vận động của mảng nằm trong mối tương quan với các mảng kề bên với 3 loại ranh giới:
- Chuyển dạng (trượt).
- Phân kỳ.
- Hội tụ.
Ba kiểu ranh giới mảng
1-Quyển mềm; 2-Thạch quyển; 3-Điểm nóng; 4-Vỏ đại dương; 5-Mảng hút chìm; 6-Vỏ lục địa; 7-Đới tách giản trên lục địa; 8-Ranh giới hội tụ; 9-Ranh giới phân kỳ; 10-Ranh giới chuyển dạng; 11-Núi lửa dạng khiên; 12-Sống núi giữa đại dương; 13-Ranh giới mảng hội tụ; 14-Núi lửa dạng tầng; 15-Cung đảo núi lửa; 16-Mảng 17-Quyển mềm; 18 Rãnh đại dương
Ba kiểu ranh giới mảng
Ở vị trí mà một mảng lướt qua một mảng khác theo một hướng gần như song song
Ranh giới chuyển dạng (trượt)
Dọc theo ranh giới trượt không hề có sự căng giãn hay nén ép.
Đặc trưng bởi những đới đứt gãy và đới động đất nông khá rộng và macma có thể trào lên.
Sự tạo núi thường không phát triển cùng với ranh giới trượt.
Ranh giới chuyển dạng (trượt)
Việc rẽ hướng của San Andreas cùng với chuyển động trượt phải ngang khiến cho khu vực này nằm ở trạng thái nén ép nên hình thành dãy động đất
Vết nứt của dãy San Andreas cũng được hình thành do sự trượt vào nhau của hai mảng
Hoạt động núi lửa với qui mô nhỏ thường xuất hiện dọc theo ranh giới biến hình.
Ranh giới phân kỳ (ranh giới tách giãn) nằm giữa hai mảng kiến tạo và hai mảng này tách rời nhau tạo thung lũng.
Dung nham lắp đầy khoảng trống giữa hai mảng và đảy hai mảng ra xa hơn.
Xảy ra ở lục địa. Thường gặp ở đại dương
Kết quả tạo sống núi đại dương hay quần đảo núi lửa
Ranh giới phân kỳ
Ranh giới phân kỳ giữa hai mảnh đại dương
Ranh giới phân kỳ
Ranh giới phân kỳ
Ranh giới hội tụ
Ranh giới hội tụ (ranh giới mảng phá hủy): nơi hai hay nhiều mảng kiến tạo hay mảnh vỡ thạch quyển chuyển động ngược chiều và hút vào nhau gây động đất
Có 3 hình thức hội tụ giữa các mảng:
* Đại dương – đại dương.
* Lục địa – lục địa.
* Đại dương – lục địa.










Lục địa-Lục địa
Đại dương-Lục địa
Đại dương-Đại dương
Ranh giới hội tụ
Ranh giới hội tụ
Hai mảng va hút nhau tạo: đới hút chìm (mảng chìm là vỏ đại dương) hay va chạm lục địa
+ đới hút chìm có thể tạo cung đảo núi lửa (do lún và macma trào)
+ khi hai mảng lục địa va vào nhau không có sự hút chìm sẽ tạo thành các dãy núi rộng lớn
Dãy núi Helen và Rainier là kết quả của quá trình hội tụ giữa hai mảng đại dương
Dãy Hymalaya
Sự hội tụ giữa mảng đại dương và lục địa xuất hiện vực thẳm của các dãy núi cùng với núi lửa
Dãy núi cao Andes được hình thành do quá trình hội tụ của đại dương và lục địa
Hình thành khi đáy biển đột ngột bị biến động theo chiều dọc tại các mảng ở rìa lục địa – đại dương.
Sóng thần
Sóng thần tràn vào Malé, thủ đô quần đảo Maldives ngày 26 tháng 12 năm 2004