Đàn Ghita của Lorca - Thanh Thảo


(Bài giảng chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Lê Nguyên Ngọc Thảo
Ngày gửi: 11h:58' 05-11-2012
Dung lượng: 865.5 KB
Số lượt tải: 14
Số lượt thích: 0 người

Đàn ghi ta của Lorca
Bùi Duy Khang (17)
Lê Minh Nhật (27)
Nguyễn Công Duy Thông (42)
Hồ Bùi Thanh Phong (30)
Phạm Minh Hiếu (11)
Trường: Bùi Thị Xuân
Lớp: 12A2
Nhóm 1:

Nguyễn Minh Phương (33)
Đỗ Minh Quân (35)
Lê Nguyên Ngọc Thảo (39)
Huỳnh Ngọc Phúc (31)
Lâm Gia Khang (18)
THANH THẢO
- Thanh Thảo sinh năm 1946.
- Tên thật: Hồ Thành Công. Quê ở Quãng Ngãi.
- Tốt nghiệp Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội và vào công tác ở chiến trường miền Nam.
- Là nhà thơ trưởng thành trong thời đấu tranh chống Mĩ.
- Là cây bút tiên phong trên con đường hiện đại hóa thơ Việt theo hướng tượng trưng siêu thực.
- Thơ Thanh Thảo là tiếng nói của người trí thức nhiều suy tư, trăn trở về các vấn đề xã hội và thời đại. Ông muốn được sống phải được cảm nhận và thể hiện ở bề sâu vì thế Thanh Thảo luôn khai thác cái tôi nội cảm với những ngôn từ mới mẻ, hình ảnh gợi sự liên tưởng đa chiều.
I. TÌM HIỂU CHUNG:
1/ Tác giả:
2/ Phê-đê-ri-cô Gar-xi-a Lor-ca (1898 – 1936):
I. TÌM HIỂU CHUNG:
- Phê-đê-ri-cô Gar-xi-a Lor-ca (5/6/1898 - 19/8/1936) sinh ở thị trấn Fuente Vaqueros, tỉnh Granada, Tây Ban Nha. Là một nhà thơ, nhà soạn kịch Tây Ban Nha, ông còn nổi tiếng là nhạc công và họa sĩ
- Là người đấu tranh chống Phát xít và chế độ độc tài Phrăng-cô.
- Là người nghệ sĩ tiên phong trong cuộc cách tân nghệ thuật già nua của Tây Ban Nha.
- 1936, Lorca bị chê độ phản động quyền thân phát xít bắn chết. Tên tuổi Lorca trở thành biểu tượng chống chủ nghĩa phát xít, bảo vệ văn hóa dân tộc ở Tây Ban Nha và thế giới.
I. TÌM HIỂU CHUNG:
3/ Bài thơ Đàn ghi ta của Lorca:
a) Xuất xứ – Hoàn cảnh sáng tác:
- Trích trong tập “Khối vuông ru-bích” (1985).
- Bài thơ tiêu biểu cho kiểu tư duy nghệ thuật giàu suy tư, mãnh liệt, phóng túng trong xúc cảm và nhuốm màu sắc tượng trưng, siêu thực.
- Cái chết của Lorca gây chấn động lớn không chỉ ở TBN mà còn với thế giới. Thanh Thảo đã tái hiện thời khắc bi tráng đó bằng việc xây dựng biểu tượng nghệ thuật Lorca qua hình ảnh đậm bản sắc văn hóa TBN: đàn Ghita - với thái độ ngưỡng mộ, tình cảm đau xót, luyến tiếc.
I. TÌM HIỂU CHUNG:
b) Bố cục: 4 phần
- 6 dòng đầu: Hình ảnh Lorca, người nghệ sĩ tự do, đơn độc.
- 12 dòng tiếp theo: Cái chết của Lorca
- 4 dòng kế tiếp: Niềm tin, sự đồng cảm của tác giả vào sự bất tử của tiếng đàn Lorca.
- 9 dòng còn lại: Suy tư của tác giả về cách giải thoát, giã từ của Lorca.
c) Ý nghĩa nhan đề:
- Đàn Ghita: nhạc cụ truyền thống của đất nước Tây Ban Nha, từng cùng Lorca trên hành trình đấu tranh (xuất hiện từ thế kỉ XV).
- Đàn Ghita của Lorca: hàm ý chỉ tài năng, tâm hồn, số phận củ Lorca.
d) Lời đề từ:
“Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn”. Lời di chúc của Lorca:
- Tình yêu say đắm của Lorca đối với nghệ thuật.
- Tình yêu tha thiết với đất nước Tây Ban Nha.
- Lời nhắn gửi: Lorca muốn được lãng quên, thế hệ sau cần biết vượt lên con đường nghệ thuật của ông để sáng tạo, đổi mới.
 Thế hệ nhân cách đẹp, cao thượng của người nghệ sĩ
3/ Bài thơ Đàn ghi ta của Lorca:
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1/ 6 dòng đầu: Hình ảnh Lorca, người nghệ sĩ tự do, đơn độc trong bối cảnh chính trị độc tài và nền nghệ thuật già nua của Tây Ban Nha.
những tiếng đàn bọt nước
Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
li - la li - la li - la
đi lang thang về miền đơn độc
với vầng trăng chếnh choáng
trên yên ngựa mỏi mòn
 Âm thanh:
“Tiếng đàn” : cảm nhận bằng thị giác “bọt nước” mang tính siêu thực, gợi vẻ đẹp
long lanh nhưng dễ vỡ.
“li - la li - la li - la” : âm điệu mô phỏng theo tiếng đàn, gợi lòng đam mê và
khát vọng cách tân nghệ thuật của Lorca.
 Hình ảnh ẩn dụ gợi liên tưởng:
- “áo choàng đỏ gắt”: vừa gợi ra một không gian văn hoá đặc trưng của đất nước Tây Ban Nha với những trận đấu bò và chiếc áo choàng đỏ rực của đấu sĩ, vừa gợi khung cảnh chính trị độc tài, ngột ngạt, đẫm máu thời đại.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1/ 6 dòng đầu: Hình ảnh Lorca, người nghệ sĩ tự do, đơn độc trong bối cảnh chính trị độc tài và nền nghệ thuật già nua của Tây Ban Nha.
những tiếng đàn bọt nước
Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
li - la li - la li - la
đi lang thang về miền đơn độc
với vầng trăng chếnh choáng
trên yên ngựa mỏi mòn
 Từ láy gợi hình gợi cảm “lang thang’, “đơn độc”, “chếnh choáng”,
“mỏi mòn”,… gợi hình ảnh người nghệ sĩ với cây đàn ghita tự do và
đơn độc trên hành trình đấu tranh.
 Lối chấm phá ấn tượng với những cặp hình ảnh tương phản vừa giúp chúng ta hình dung Lorca 1 nhà thơ lớn, vừa gợi liên tưởng đến khung cảnh 1 đấu trường khát vọng cách tân nghệ thuật của người nghệ sĩ với nền nghệ thuật già nua, giữa khát vọng dân chủ của 1 công dân đòi quyền sống cho con người với nền chính trị độc tài. Trong cuộc đấu tranh đó, người nghệ sĩ tiên phong Lorca hiện ra tự do nhưng đơn độc.
Tây Ban Nha
hát nghêu ngao
bỗng kinh hoàng
áo choàng bê bết đỏ
Lorca bị điệu về bãi bắn
chàng đi như người mộng du

tiếng ghita nâu
bầu trời cô gái ấy
tiếng ghita lá xanh biết mấy
tiếng ghita tròn bọt nước vỡ tan
tiếng ghita ròng ròng
máu chảy
2/ 12 dòng tiếp theo: Cái chết bi phẫn.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
- Hình ảnh tả thực:
Tây Ban Nha
hát nghêu ngao
 Lorca với tâm hồn thanh thản và cốt cách tự do hiện lên như một người du ca hát lên bài ca lãng tử
- Ở khổ thơ đầu, hình ảnh “áo choàng đỏ gắt” gợi ra cốt cách tự do và tính cách dữ dội, phong cách anh hùng và cá tính nghệ sĩ thì ở khổ thơ này, hình ảnh “áo choàng bê bết đỏ” lại gợi tấm thảm kịch của con người mang khát vọng tự do. “Áo choàng đỏ gắt” là một biểu tượng có chức năng khái quát, “áo choàng bê bết đỏ” lại là một sự kiện cụ thể (Lorca bị điệu về bãi bắn)
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
2/ 12 dòng tiếp theo: Cái chết bi phẫn.
Sự thật tàn khốc ấy được diễn tả theo lối tượng trưng, liên tục chuyển đổi cảm giác
qua hệ thống âm thanh vỡ ra thành màu sắc hình khối, dòng máu tuôn chảy: “tiếng
ghita nâu”, “tiếng ghita lá xanh”, “tiếng ghita bọt nước vỡ tan”, “tiếng ghita ròng ròng
máu chảy”.
 Với sự chuyển đổi cảm giác (từ thính giác sang thị giác) của tiếng đàn qua nhiều cung bậc: giai điệu của tình yêu, chia cắt, cái chết. Thanh Thảo đão cho thấy: tiếng đàn đã hóa thân thành tài năng, số phận, linh hồn của Lorca. Tiếng ghita lặp lại gợi sự day dứt, ám ảnh cái chết bi tráng của một người nghệ sĩ tài hoa.
Lorca kết thúc cuộc hành trình đấu tranh của mình ở bãi bắn. Cái chết đột ngột và
đau đớn.
3/ 4 dòng kế tiếp: Niềm tin, sự đồng cảm của tác giả vào sự bất tử của
tiếng đàn.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
không ai chôn cất tiếng đàn
tiếng đàn như cỏ mọc hoang
giọt nước mắt vầng trăng
long lanh trong đáy giếng
- Tiếng đàn tượng trưng cho âm nhạc và thi ca: “không ai chôn cất tiếng đàn”, “tiếng đàn như cỏ mọc hoang” gợi nhiều ý nghĩa:
Hành trình cách tân nghệ thuật dang dở không chỉ của Lorca mà của cả TBN. Người cách tân tiên phong chết, nghệ thuật thiếu người dẫn đường thành “cỏ mọc hoang”.
Cái chết thực sự của người cách tân khi con đường đấu tranh không ai kế tục. Nhưng sẽ đau đớn hơn nếu những thế hệ sau không vượt qua được tài năng sáng tạo đó.
Tiếng đàn Lorca sẽ còn sống mãi, lan truyền, không thể hủy diệt.
3/ 4 dòng kế tiếp: Niềm tin, sự đồng cảm của tác giả vào sự bất tử của
tiếng đàn.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
không ai chôn cất tiếng đàn
tiếng đàn như cỏ mọc hoang
giọt nước mắt vầng trăng
long lanh trong đáy giếng
Hình ảnh “giọt nước mắt vầng trăng, long lanh trong đáy giếng” : một hình tượng
siêu thực đa nghĩa được bắt nguồn từ hiện thực: chế độ độc tài phát xít đã vứt xác
ông xuống giếng để phi tang…Ý thơ không chỉ diễn tả tội ác mà còn nói lên tình
thương, sự cao cả, bất tử. Sự vùi dập hóa thành sự tôn vinh, tỏa sáng.
 Cái chết bi tráng của Lorca và vẻ đẹp kì diệu của tiếng đàn ghita, nỗi xót thương, nuối tiếc của tác giả đọng lại trong những hình ảnh thơ thật đẹp, thật buồn gợi những suy tư đa chiều.
4/ 9 dòng còn lại: Suy tư của tác giả về cách giải thoát, giã từ của Lorca.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
Hình ảnh “đường chỉ tay đã đứt”, “dòng sông rộng vô cùng”: sự tương phản
giữa sự nghiệt ngã của số phận ngắn ngủi với thế giới rộng lớn vô cùng.
Hình ảnh “Lorca bơi sang ngang, trên chiếc thuyền ghita màu bạc”, đi qua cõi
vĩnh hằng trong trạng thái thanh thản, bình yên, lung linh trong sáng.
Hành động “ném lá bùa”, “ném trái tim” mang ý nghĩa cuộc sống tượng trưng cho
sự giải thoát dứt khoát, quyết liệt của nhà thơ đối với tình yêu và cuộc sống.
 Đoạn thơ dùng những hình ảnh siêu thực, đan xen nhiều cảm xúc: an ủi, tự hào, ngưỡng mộ, thấm thía, ngậm ngùi, thanh thản nêu bật suy tư của Thanh Thảo: Lorca đã sống và đấu tranh bằng chính cuộc đời mình, Lorca xứng đáng được thanh thản đi vào cõi vô cùng.
III. TỔNG KẾT:
- Bài thơ Đàn ghi ta của Lorca thể hiện nỗi đau xót sâu sắc trước cái chết bi thảm của Phê-đê-ri-cô Lor-ca, nhà thơ thiên tài Tây Ban Nha.

- Thái độ ngưỡng mộ người nghệ sĩ đại diện cho tinh thần tự do và khát vọng cách tân nghệ thuật của thế kỉ XX bị giết hại một cách phũ phàng được biểu đạt bằng một hình thức độc đáo: kết hợp hài hòa hai yếu tố thơ và nhạc về cấu tứ; sức gợi mở đa dạng, phong phú về hình ảnh và sự mới mẻ về ngôn từ.
GHI NHỚ
CÁM ƠN CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE