Ngữ văn 6 - Hoán dụ


Nhấn vào đây để tải về
Nhắn tin cho tác giả
Báo tài liệu sai quy định
Mở thư mục chứa tài liệu này
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Ngô Trần Thanh Trúc (trang riêng)
Ngày gửi: 23h:06' 05-03-2013
Dung lượng: 286.1 KB
Số lượt tải: 767
Số lượt thích: 0 người
http://phusp.tk
NGỮ VĂN 6
HOÁN DỤ
Tiết 101, bài 24
HOÁN DỤ
Áo nâu liền với áo xanh
Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.
(Tố Hữu)
Ví dụ:
Áo nâu
Áo xanh
Chỉ người nông dân
Chỉ người công nhân
Áo và người có quan hệ gần gũi
Nông thôn
Thị thành
Những người sống ở nông thôn
Những người sống ở thành phố
Nơi sống và người sống có quan hệ gần gũi.
Vật chứa đựng
Vật bị chứa đựng
Đặc điểm, tính chất
Sự vật có đặc điểm, tính chất
Cách nói ngắn gọn, tăng sức
gợi hình, gợi cảm cho sự
diễn đạt
Thông báo sự kiện,
không có giá trị biểu cảm.

*Ghi nhớ :
Hoán dụ là gọi tên sự vật hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt .
Ví dụ:
a. Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cùng thành cơm.
(Hoàng Trung Thông)
b. Một cây làm chẳng lên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
(Ca dao)
c. Ngày Huế đổ máu
Chú Hà Nội về
Tình cờ chú cháu
Gặp nhau Hàng Bè.
(Tố Hữu)
CÂU HỎI THẢO LUẬN
Bàn 1,2: Tìm hiểu ví dụ a
Em hiểu từ bàn tay như thế nào?
Giữa bàn tay với sự vật mà nó biểu thị có quan hệ gì?

Bàn 3,4: Tìm hiểu ví dụ b
Em hiểu từ một và ba như thế nào?
Giữa một và ba với số lượng mà nó biểu thị có quan hệ gì?

Bàn 5,6: Tìm hiểu ví dụ c
Em hiểu từ đổ máu như thế nào?
Giữa đổ máu với hiện tượng mà nó biểu thị có quan hệ gì?
Bàn tay
Chỉ người lao động
Một
Chỉ số ít
Ba
Chỉ số nhiều
Đổ máu
Chiến tranh
Nông thôn, thị thành
Chỉ những người sống ở nông thôn, thành thị
Lấy bộ phận để chỉ toàn thể
Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng
Lấy dấu hiệu của hiện tượng để gọi hiện tượng
Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng
b) Một cây làm chẳng nên non.
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
( Ca dao )

d) Áo nâu liền với áo xanh
Nông dân cùng với thị thành đứng lên.
( Tố Hữu )

a) Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.
( Hoàng Trung Thông )


c) Ngày Huế đổ máu
Chú Hà Nội về
( Tố Hữu )

Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng
Lấy dấu hiệu của hiện tượng để gọi hiện tượng
Lấy cái cụ thể
để gọi cái trừu tượng.
Lấy một bộ phận để gọi toàn thể
Ghi nhớ:
Có 4 kiểu hoán dụ thường gặp là :
- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể ;
- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng ;
- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật ;
- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.
Bài 1 (sgk/84)
Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì
a. Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm đói rách. Làng xóm ta ngày nay bón mùa nhộ nhịp cảnh làm ăn tập thể.
(Hồ Chí Minh)
Vì lợi ích mười năm phải trồng cây
Vì lợi ích trăm năm phải trồng người.
(Hồ chí Minh)
Áo chàm đưa buổi phân li
Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.
(Tố Hữu)
Vì sao? Trái đất nặng ân tình
Nhắc mãi tên người: Hồ chí Minh
(Tố Hữu)
Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì .

a) Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm đói rách. Làng xóm ta ngày nay bốn mùa nhộn nhịp cảnh làm ăn tập thể.
( Hồ Chí Minh )
Làng xóm
Làng xóm
Làng xóm
chỉ người nông dân.
vật bị chứa đựng.
vật chứa đựng
Quan hệ
II - LUYỆN TẬP
Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì .
b) Vì lợi ích mười năm phải trồng cây ,
Vì lợi ích trăm năm phải trồng người.
( Hồ Chí Minh )

II - LUYỆN TẬP
mười năm :
trăm năm
Mười năm
Trăm năm
thời gian trước mắt
thời gian lâu dài.
Quan hệ
cái cụ thể
cái trừu tượng
Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì .

c) Áo chàm đưa buổi phân li
Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.
( Tố Hữu)

sự vật.
Áo chàm
Áo chàm
người dân Việt Bắc.
Quan hệ
dấu hiệu của sự vật
II - LUYỆN TẬP
Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì .

Vì sao? Trái đất nặng ân tình
Nhắc mãi tên người: Hồ Chí Minh
(Tố Hữu)

vật bị chứa đựng
Trái đất
Trái đất
nhân loại
Quan hệ
Vật chứa đựng
II - LUYỆN TẬP
- Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng sự vật, hiện tượng khác.
- Đều có bốn kiểu.
2. So sánh hoán dụ với ẩn dụ :

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.
- Gọi tên sự vật, hiện tượng bằng tên sự vật, hiện tượng khác;
- Có tác dụng tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diến đạt
Dựa vào quan hệ tương đồng
(giống nhau)
D?a vo quan h? tuong c?n
(g?n gui)
Cụ thể:
- Hình thức
- Cách thức thực hiện
- Phẩm chất
- Chuyển đổi cảm giác
Cụ thể:
- Bộ phận - toàn thể
- Vật chứa đựng -vật bị chứa đựng
- Dấu hiệu của sự vật - sự vật
- Cụ thể - trừu tượng
Em đã sống bởi vì em đã thắng
Cả nước bên em quanh giường nệm trắng.
1
14

Điền từ còn thiếu vào dấu …để hoàn chỉnh đoạn
khái niệm Hoán dụ sau đây ?
Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiên tượng, khái niệm
bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác
có quan hệ … với nó nhằm tăng sức gợi hình,
gợi cảm cho sự diễn đạt.
gần gũi
2
15
Hãy kể các kiểu hoán dụ thường gặp?

Có 4 kiểu hoán dụ là :
- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể;
- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng;
- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật;
- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.
3
Kể tên các biện pháp tu từ đã học ở kì II lớp 6

So sánh
Nhân hóa
Ẩn dụ
Hoán dụ
18
4

17
Cả nước  những người sống trên đất nước ta.
Quan hệ giữa vật chứa đựng với vật bị chứa đựng
5
Mồ hôi  chỉ sự lao động nặng nhọc, vất vả
Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật .
Xin chân thành cảm ơn
CÁC THẦY CÔ GIÁO VÀ CÁC EM HỌC SINH