Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

e) 2,2,5,5- tetrametylhexin-3
f) 3-metylpentin-1

II.1.2  CHUỖI PHẢN ỨNG – ĐIỀU CHẾ

 Phương pháp :
1) Muốn làm bài tập chuỗi phản ứng cần lưu ý :
- Mỗi mũi tên chỉ viết một phương trình phản ứng.
- Bắt đầu từ phản ứng trong đó có CTCT của một chất ta đã biết chính xác (phản ứng
không được sai CTCT của chất) dựa vào các điều kiện phản ứng suy luận tìm ra các chất
còn lại.
- Xem trong chuỗi có phản ứng nào cắt bớt mạch hay tăng mạch cacbon không.
2) Các phản ứng cắt bớt mạch hoặc cắt đứt mạch cacbon thì dùng các phản ứng :
- Cắt bớt mạch thì dùng cách nhiệt phân muối :
o

- Cách đứt thì dùng phương pháp cracking
C4H10  to C2H4   +   C2H6
C3H6 +   CH4
3) Nối dài thêm (tăng mạch) cacbon : dùng một trong hai cách đơn giản của chương trình
hóa học phổ thông :
a) Trùng hợp :
o
4
o

3) Bài tập điều chế là một dạng khác của chuỗi phản ứng, ở đây đề bài chỉ cho biết
nguyên liệu ban đầu và yêu cầu điều chế một chất nào đó. Để làm được bài này, học sinh
phải nhớ và viết các ptpứ trung gian có ghi kèm đầy đủ điều kiện phản ứng. Có nhiều
cách điều chế khác nhau với cùng một bài điều chế.
Lưu ý : nếu đề bài yêu cầu viết sơ đồ điều chế (hoặc sơ đồ tổng hợp) thì ta chỉ cần viết
dưới dạng một chuỗi phản ứng từ nguyên liệu đến sản phẩm, trên các mũi tên có ghi kèm
điều kiện phản ứng.
* Thành phần chủ yếu của :
-  Khí thiên nhiên : chủ yếu là Metan (90%), còn lại là etan, propan, butan và một số
đồng đẳng cao hơn.
-  Khí cracking : Hydrocacbon chưa no (C2H4, C3H6, C4H8), ankan (CH4, C2H6, C4H10)
và H2.
-  Khí than đá : chủ yếu là H2(60%), CH4 (25%) còn lại là CO, CO2, N2…
-  Khí lò cao : CO2, CO, O2, N2,…
 Bài tập ví dụ :
Ví dụ 1 : Chuỗi phản ứng cho biết CTPT các chất :


27


Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

Hoàn thành chuỗi phản ứng sau :
(1) (2) (3) (4) (5)

GIẢI :
Nhận xét : đề bài đã cho biết CTPT các chất, ta chỉ cần nhớ và viết phản ứng có đầy
đủ điều kiện để hoàn thành phản ứng không cần suy luận nhiều. Loại bài này thường
được dùng để trả bài hoặc làm bài tập cơ bản trong tiết bài tập.
(1) cắt bớt mạch  nhiệt phân muối.
(3) tăng mạch cacbon  nối hai gốc ankyl.
Ptpư :
o
s`kt
o

(4) C4H10  Cracking CH4  +  C3H6
(5) CH4  + 2O2    CO2  +  2H2O

Ví dụ 2 : Đề bài không cho biết CTPT của các chất nhưng cho biết điều kiện phản ứng.
+ Viết phương trình phản ứng, xác định CTCT các chất :
AlC3 + L  E + X   (1)
O

o

nA  trunghop  B (4)

GIẢI :
Phân tích đề : Điều kiện phản ứng chính là dấu hiệu suy luận tìm CTCT các chất.
- Dựa vào (2)  E : CH4
- Y hoặc là C2H2 hoặc H2
(4)A có phản ứng trùng hợp  trong phân tử A có C=C;
(3) CH3COOH  +  Y  A  Y là C2H2 và Z : H2.
(1)  L : H2O; X : Al(OH)3
(3) CH3COOH   +  C2H2(Y)      CH3COOCH =CH2 (A)
(4)  (B) :
CH CH2
OCOCH3 n
Ptpứ :
Al4C3  +  12H2O  3CH4  +  4Al(OH)3
O
2 o



28


Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

o


CH    CH2
OCOCH3



n
Ví dụ 3: Đề bài không cho điều kiện phản ứng, chỉ cho biết duy nhất CTPT của một chất

+ Bổ túc chuỗi phản ứng sau :
A  D  +F
D  F  +  C
F  +  Br2  G
G + KOH  J +