THƠ HAI-CƯ CỦA BA-SÔ
LỚP 10A6 K55 THPT NGUYỄN THỊ MINH KHAI
(THAM KHẢO TỪ NHIỀU NGUỒN)
NỘI DUNG BÀI HỌC:
TÌM HIỂU CHUNG
ĐÔI NÉT VỀ NHẬT BẢN
TÌM HIỂU CHI TIẾT
01
TỔNG KẾT
03
02
04
1)TÁC GIẢ
2)TÁC PHẨM
1)NỘI DUNG
2)NGHỆ THUẬT
1)BÀI 1
2)BÀI 2
3)BÀI 3
4)BÀI 6
VÀI NÉT VỀ NHẬT BẢN
01
THỦ ĐÔ TOKYO
VƯỜN HOA KAWACHI FUJI
NÚI PHÚ SĨ
ĐIỆN THỜ TOSHOGU
TÌM HIỂU CHUNG
02
I) TÌM HIỂU CHUNG
1) TÁC GIẢ : Ma-su-ô Ba-sô ( 1644 – 1694 )
Ông là nhà thơ hàng đầu của Nhật Bản
Quê ông ở U-ê-nô (tỉnh Mi-ê). Năm 28 tuổi, ông chuyển đến Ê-đô (Tô-ki-ô ngày nay) sinh sống và làm thơ hai cư với bút hiệu Ba-sô (Ba Tiêu).
Mười năm cuối đời, Ba-sô làm những cuộc du hành dài đi hầu khắp đất nước, vừa đi vừa viết du kí và sáng tác thơ. Ông đã trút hơi thở cuối cùng tại Ô-sa-ka.
I) TÌM HIỂU CHUNG
2) TÁC PHẨM :
a)Thể loại: thơ hai-cư
Hình thức: ngắn gọn, chặt chẽ
Tứ thơ : phong cảnh, sự vật, sự việc để khơi gợi xúc cảm, suy tư
Nguyên tắc sử dụng quý ngữ: từ chỉ mùa
Cảm thức thẩm mĩ: mang hơi thở Thiền tông
Ngôn ngữ: giàu sức gợi

b)Nội dung:
Thể hiện con người và vạn vật nằm trong mối quan hệ khăng khít với một cái nhìn nhất thể hóa
Những hiện tượng của tự nhiên như âm thanh, màu sắc, ánh sáng, mùi hương… đều có sự tương giáo và chuyển hóa lẫn nhau trong một quy luật lớn lao và bí ẩn của tự nhiên
Cảm thức thẩm mĩ của hai-cư có những nét riêng, rất cao và rất tinh tế: đề cao cái Vắng lặng, Đơn sơ, U huyền, Mềm mại và Nhẹ nhàng….
Nghệ thuật:
Hình thức: 3 dòng với 17 âm tiết được cấu trúc theo thứ tự 5/7/5 âm tiết
Mỗi bài thơ có tứ thơ ghi lại 1 phong cảnh và vài sự việc trong thời điểm nhất định để xác định theo mùa qua quy luật sử dụng “quý ngữ” (từ chỉ mùa) để khơi gợi nên xúc cảm suy tư
Ngôn ngữ: không dùng nhiều tính từ và trạng từ. Thường chỉ dùng những nét chấm phá, gợi chứ không tả, chừa nhiều khoảng trống cho trí tưởng tượng của người đọc
Nghệ thuật vườn cảnh, hoa đạo, trà đạo, hội họa, tiểu thuyết….
TÌM HIỂU CHI TIẾT
03
II) TÌM HIỂU CHUNG
II) TÌM HIỂU CHUNG
1)BÀI 1:
“Đất khách mười mùa sương
về thăm quê ngoảnh lại
Ê-đô là cố hương”
-“mười mùa sương”



-“mười mùa sương” gợi lên sự xa cách vời vợi về không gian, thời gian
-“Đất khách mười mùa sương”: sống ở Ê-đô khoảng 10 năm
=> Ê-đô trở thành quê hương thứ hai của ông

-“Ngoảnh lại”: quay đầu lại
“Về thăm quê ngoảnh lại
Ê-đô là cố hương”
Cái tình người, tình quê, tình đất khách
là mười mùa thu
là mười năm
tín hiệu
“quý ngữ”
Ba-sô nhớ Ê-đô như là nhớ quê hương của ông
><
Lạnh lẽo, xa lạ
(Hiện tại)

Gần gũi, thân thiết
(Quá khứ)
Cố hương
(nhớ nhung, day dứt)
Đất khách (Ê-đô)
Quê (Mi-ê)
- Hình ảnh:
- Trong khoảnh khắc nhận ra tình cảm của mình với Ê- đô, Ê-đô đã trở thành quê hương.
- Nhà thơ nhận ra đâu cũng là quê hương, lúc nào cũng gắn bó sâu nặng với quê hương.
- Tình cảm thân thiết, sự gắn bó với mảnh đất mà mình đã ở
II) TÌM HIỂU CHUNG
Bài 2
Chim đỗ quyên hót
ở Kinh đô
mà nhớ Kinh đô.
-Hoàn cảnh: Ba- sô ở Kinh đô (Ki-ô-tô) thời trẻ, rồi chuyển đến Ê-đô, Hai mươi năm sau ông trở lại Ki-ô-tô.
-Chim đỗ quyên hót”: tiếng hót vào đầu hè
Tiếng kêu tha thiết
Sự thương tiếc thời gian; nỗi buồn và sự vô thường
Ba-sô trở về kinh đô sau 20 năm nghe tiếng chim đỗ quyên mà nhớ về kinh đô
Nỗi niềm hoài cổ, tình yêu tha thiết quê hương, đất nước.
Suy tư về thời gian, sự biến đổi của cuộc đời.

Tín hiệu “quý ngữ”
II)TÌM HIỂU CHUNG
BÀI 3:
Lệ trào nóng hổi
tan trên tay tóc mẹ
làn sương thu.
-Hoàn cảnh: Ba-sô trở về nhà sau cuộc du hành tới Kan-sai thì hay tin mẹ mất
-Hình ảnh: “sương thu”

-Nghĩa là:
=> Nỗi xót xa đau đớn của nhà thơ khi tay cầm mớ tóc bạc của người mẹ đã khuất
=> Tình yêu sâu sắc, thiêng liêng đối với mẹ của nhà thơ
=> Suy tư về sự mong manh, vô thường của cuộc đời
là một “quý ngữ”, là hình ảnh ẩn dụ
giọt lệ như sương
mái tóc của mẹ bạc như sương
cuộc đời ngắn ngủi như làn sương
II) TÌM HIỂU CHUNG
BÀI 6:
“Từ bốn phương trời xa
cánh hoa đào lả tả
gợn sóng hồ Bi-oa.”
Quý ngữ :“cánh hoa đào”  mùa xuân
• Mỗi khi gió thổi, cánh hoa anh đào rụng lả tả như mây rơi xuống làm mặt hồ lăn tăn gợn sóng
• Vẻ đẹp nhẹ nhàng, tinh tế, đậm chất Nhật Bản.
• Triết lí sâu sắc: sự tương giao của các sự vật, hiện tượng trong vũ trụ.
• Theo quan niệm Thiền tông cũng như Lão Trang, thế giới không phải là bao gồm những sự vật đơn lẻ mà tất cả các sự vật đều tác động, chuyển hoá lẫn nhau. Đó là tư tưởng biện chứng cổ đại
=> Cảm thức thẩm mĩ nhẹ nhàng trong thơ Ba-sô

TỔNG KẾT
04
Tổng kết
Nghệ thuật
Nội dung
Vẻ đẹp tài năng, tâm hồn Ba-sô
Vẻ đẹp thiên nhiên, tâm hồn,văn hóa Nhật Bản
Cô đọng,
hàm súc
giàu sức
gợi
Quan sát
tinh tế,
nhạy cảm
liên tưởng
phong phú
Vẻ đẹp của
thiên nhiên
tương giao
hòa hợp
Tình cảm
chân thực
xúc động
Triết lí
nhân
sinh sâu
sắc
BÀI THUYẾT TRÌNH CỦA NHÓM ĐẾN ĐÂY LÀ KẾT THÚC. CẢM ƠN CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE