TẠO GIỐNG NHỜ CÔNG NGHỆ GEN
Bài 20:
Huỳnh Tấn Chiến
Dương Ngô Anh Nguyên
I. Công nghệ gen
1. Khái niệm công nghệ gen
Công nghệ gen là một quy trình công nghệ dùng để tạo ra những tế bào và sinh vật có gen biến đổi hoặc có thêm gen mới, từ đó tạo ra cơ thể với những đặc điểm mới.
I. Công nghệ gen
1. Khái niệm công nghệ gen
Công nghệ gen là một quy trình công nghệ dùng để tạo ra những tế bào và sinh vật có gen biến đổi hoặc có thêm gen mới, từ đó tạo ra cơ thể với những đặc điểm mới.

Kỹ thuật tạo ADN tái tổ hợp để chuyển gen từ tế bào này sang tế bào khác gọi là kỹ thuật chuyển gen.
I. Công nghệ gen
2. Các bước cần tiến hành trong kỹ thuật chuyển gen
Tạo ADN tái tổ hợp
Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận
Phân lập dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp
I. Công nghệ gen
2. Các bước cần tiến hành trong kỹ thuật chuyển gen
ADN tái tổ hợp: phân tử ADN được tạo thành từ các đoạn ADN có nguồn gốc khác nhau.
Thể truyền (vecto chuyển gen): phân tử ADN nhỏ dạng vòng có khả năng tự nhân đôi độc lập.
Các loại thể truyền: plasmit, virut, NST nhân tạo, thể thực khuẩn
Thể thực khuẩn
I. Công nghệ gen
2. Các bước cần tiến hành trong kỹ thuật chuyển gen
Tạo ADN tái tổ hợp
Nguyên liệu:
+ Gen cần chuyển
+ Thể truyền
+ Enzim giới hạn (restrictaza) và Enzim nối (ligaza)
I. Công nghệ gen
2. Các bước cần tiến hành trong kỹ thuật chuyển gen
Enzim cắt giới hạn (restrictaza), cắt 2 mạch đơn của phân tử ADN ở những vị trí nucleotit xác định.
Enzim nối (ligaza) , tạo liên kết photphodieste làm liền mạch ADN, tạo ADN tái tổ hợp.
I. Công nghệ gen
2. Các bước cần tiến hành trong kỹ thuật chuyển gen
Tạo ADN tái tổ hợp
Cách tiến hành:
Tách chiết thể truyền và gen cần chuyển ra khỏi tế bào
Xử lí bằng một loại enzim giới hạn để tạo ra cùng 1 loại đầu dính
Dùng enzim nối để gắn chúng tạo ADN tái tổ hợp
ADN tái tổ hợp
I. Công nghệ gen
2. Các bước cần tiến hành trong kỹ thuật chuyển gen
b) Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận:
Dùng muối CaCl2 hoặc xung điện cao áp làm giãn màng sinh chất của tế bào để ADN tái tổ hợp dễ dàng đi qua.
I. Công nghệ gen
2. Các bước cần tiến hành trong kỹ thuật chuyển gen
c) Phân lập dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp
Chọn thể truyền có gen đánh dấu.
Bằng các kỹ thuật nhất định nhận biết được sản phâm đánh dấu.
II. Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen
1. Khái niệm sinh vật biến đổi gen
Khái niệm: Là sinh vật mà hệ gen của nó làm biến đổi phù hợp với lợi ích của mình.
Cách làm biến đổi:
+ Đưa thêm 1 gen lạ vào hệ gen của sinh vật
+ Làm biến đổi 1 gen đã có sẵn trong gen
+ Loại bỏ hoặc làm bất hoạt 1 gen nào đó trong hệ gen
II. Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen
2. Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen
II. Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen
2. Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen
Tạo động vật chuyển gen
Cách tiến hành:
+ Lấy trứng của con vật cho thụ tinh trong ống nghiệm
+ Tiêm gen cần chuyển vào hợp tử phát triển thành phôi
+ Cấy phôi được chuyển gen vào tử cung con vật khác để nó mang thai sinh đẻ
+ Sinh ra 1 con vật chuyển gen.
II. Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen
2. Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen
Tạo động vật chuyển gen
Thành tựu đạt được:
Cừu chuyển gen tạo sữa chứa Protein người
Chuột nhắt chuyển gen chứa gen hoocmon sinh trưởng của chuột cống
Chuột nhắt chuyển gen GFP phát huỳnh quang
Cá hồi chuyển gen hoocmone tăng trưởng
II. Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen
2. Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen

Cách tiến hành:
+ Thêm vào một hoặc nhiều gen trong bộ gen của cây trồng.

+ Hai phương pháp phổ biến là phương pháp bắn gen (súng hạt) và chuyển gen gián tiếp thông qua vi khuẩn Agrobacterium tumefaciens
b) Tạo giống cây trồng biến đổi gen
II. Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen
2. Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen
b) Tạo giống cây trồng biến đổi gen
Thành tựu đạt được:
- Chuyển gen kháng thuốc diệt cỏ từ loài thuốc lá cảnh vào cây bông, vào đậu tương.
Cây bông chuyển gen (bên phải) và cây bông
không chuyển gen mẫn cảm với sâu bệnh (bên trái)
Bắp chuyển gen Bt
Bt Đối chứng
Bt Đối chứng
Đối chứng Bt

II. Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen
2. Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen
c) Tạo dòng vi sinh vật biến đổi gen
Cách tiến hành:
+ Các thiết bị vi sinh: Tủ cấy vi sinh, tủ an toàn sinh học cấp 2 , nồi hấp, tủ ấm, tủ ấm lạnh, bể điều nhiệt, kính hiển vi, tủ đông sâu
II. Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen
2. Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen
c) Tạo dòng vi sinh vật biến đổi gen
Thành tựu đạt được:
+ Tạo vi khuẩn kháng thể miễn dịch cúm.
+ Tạo gen mã hóa insulin trị bệnh đái tháo đường.
+ Tạo chủng vi khuẩn sản xuất ra các sản phẩm có lợi trong nông nghiệp
Chuyển gen  VK E.coli  kháng sinh, vacxin,..
Gen insulin người  VK E.coli  SX lượng lớn insulin trị bệnh tiểu đường.
Dòng VSV biến đổi gen  phân hủy rác, dầu loang,..
II. Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen
3. Ưu điểm và nhược điểm của công nghệ gen
CẢM ƠN ĐÃ LẮNG NGHE
THE END