CHƯƠNG
II
NHIỆT HỌC

Chương II:
NHIỆT HỌC
Các chất được cấu tạo như thế nào?
Nhiệt năng là gì? Có mấy cách truyền nhiệt năng?
Nhiệt lượng là gì? Xác định nhiệt lượng như thế nào?
Một trong những định luật tổng quát của tự nhiên là định luật nào?

Nội dung tiết học
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
II. Giữa các phân tử có khoảng cách hay không ?
III. Các nguyên tử, phân tử chuyển động hay đứng yên?
IV. Chuyển động của phân tử và nhiệt độ
V. Vận dụng
Tiết 23: CẤU TẠO CHẤT, NGUYÊN TỬ, PHÂN TỬ
Đổ 50 cm3 rượu vào 50 cm3 nước.
Ta sẽ thu được hỗn hợp rượu và nước có thể tích bằng bao nhiêu?
Rượu
Nước
Vnước = 50 cm3
Vrượu = 50 cm3
Vrượu + Vnước =
100 cm3
Vậy khoảng 5 cm3 hỗn hợp còn lại đã biến đi đâu?
Ta không thu được 100 cm3 hỗn hợp rượu và nước mà chỉ thu được khoảng 95 cm3
Tiết 23: CẤU TAO CHẤT, NGUYÊN TỬ, PHÂN TỬ.
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
CÂU HỎI THẢO LUẬN
Câu 1. Các chất liền một khối hay được cấu tạo từ các hạt riêng biệt?
Câu 3. Tại sao các chất lại nhìn có vẻ như liền một khối?
Câu 2. Các hạt riêng biệt đó được gọi là gì?
- Các hạt riêng biệt đó được gọi là nguyên tử, phân tử.
- Các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt
- Vì các nguyên tử, phân tử cấu tạo nên các chất vô cùng nhỏ bé, nên các chất nhìn có vẻ như liền một khối.
Để quan sát nguyên tử và phân tử, người ta dùng kính hiển vi hiện đại.
Nguyên tử Sắt
Nguyên tử Silic
Nguyên tử đồng
Phân tử nước
Phân tử muối ăn
Tiết 22: CẤU TAO CHẤT, NGUYÊN TỬ, PHÂN TỬ.
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
- Các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt gọi là nguyên tử, phân tử.
Tiết 22: CẤU TAO CHẤT, NGUYÊN TỬ, PHÂN TỬ.
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
- Các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt gọi là nguyên tử, phân tử.
II. Giữa các nguyên tử, phân tử có khoảng cách hay không?
NGUYÊN TỬ SILIC
Khoảng trống giữa các nguyên tử silic
Tiết 22: CẤU TAO CHẤT, NGUYÊN TỬ, PHÂN TỬ.
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
- Các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt gọi là nguyên tử, phân tử.
II. Giữa các nguyên tử, phân tử có khoảng cách hay không?
- Giữa các nguyên tử, phân tử có khoảng cách.
C1. Lấy 50cm3 cát đổ vào 50cm3 ngô rồi lắc nhẹ xem có được 100cm3 hỗn hợp ngô và cát không? Hãy giải thích tại sao?
- Giữa các hạt ngô có khoảng cách. Khi đổ cát vào ngô, các hạt cát đã xen vào khoảng cách giữa các hạt ngô. Vì thế mà thể tích hỗn hợp cát - ngô giảm.
C1. Hãy lấy 50cm3 cát đổ vào vào 50cm3 ngô rồi lắc nhẹ xem có được 100cm3 hỗn hợp ngô và cát không? Hãy giải thích tại sao?
- Giữa các hạt ngô có khoảng cách. Khi đổ cát vào ngô, các hạt cát đã xen vào khoảng cách giữa các hạt ngô. Vì thế mà thể tích hỗn hợp cát - ngô giảm.
C2. Hãy cố gắng dùng cách giải thích sự hụt thể tích khi trộn cát vào ngô, để giải thích sự hụt thể tích trong thí nghiệm trộn rượu với nước?
- Giữa các phân tử nước cũng như các phân tử rượu đều có khoảng cách. Khi trộn rượu với nước, các phân tử rượu đã xen vào khoảng cách giữa các phân tử nước và ngược lại. Vì thế mà thể tích hỗn hợp rượu - nước giảm.
Khoảng cách giữa các phân tử ở ba thể
Thể rắn
Thể lỏng
Thể khí
Tiết 22: CẤU TAO CHẤT, NGUYÊN TỬ, PHÂN TỬ.
III. Nguyên tử, phân tử chuyển động hay đứng yên?
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
II. Giữa các phân tử, nguyên tử có khoảng cách hay không?
Hãy tưởng tượng giữa sân có quả bóng khổng lồ và có rất nhiều học sinh xô đẩy quả bóng từ mọi phía. Do những xô đẩy này không cân bằng nên quả bóng lúc bay lên khi rơi xuống, lúc sang trái, khi sang phải.
Trò chơi này liên quan đến tính chất quan trọng của nguyên tử, phân tử mà chúng ta sẽ nghiên cứu trong mục III này.
III. Nguyên tử, phân tử chuyển động hay đứng yên ?
THÍ NGHIỆM BƠ-RAO
Năm 1827 nhà bác học Bơ-Rao (người Anh), khi quan sát các hạt phấn hoa trong nước bằng kính hiển vi đã phát hiện thấy chúng chuyển động không ngừng về mọi phía (H.20.2).Ở thời kì đó lí thuyết về vật chất được cấu tạo từ các nguyên tử, phân tử chưa ra đời nên ông không làm sao giải thích được chuyển động kì lạ này.
Hình ảnh hạt phấn hoa chuyển động
trong nước.
Tiết 22: CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO?
NGUYÊN TỬ, PHÂN TỬ CHUYỂN ĐỘNG HAY ĐỨNG YÊN?
III. Nguyên tử, phân tử chuyển động hay đứng yên
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
II. Giữa các phân tử, nguyên tử có khoảng cách hay không?
Thí nghiệm Bơ-Rao
Hiện tượng hạt phấn hoa chuyển động không ngừng về mọi phía
2. Các nguyên tử, phân tử chuyển động không ngừng.
Các em hãy thử giải thích chuyển động của các hạt phấn hoa trong thí nghiệm Bơ-Rao bằng cách dùng sự tương tự giữa chuyển động của các hạt phấn hoa với chuyển động của quả bóng mô tả ở phần mở bài. Sau đây là các câu hỏi gợi ý:
Phân tử nước
Hạt phấn hoa
Quan sát và so sánh sự tương tự về sự va chạm của các học sinh với quả bóng với sự va chạm giữa các phân tử nước với hạt phấn hoa.
C1: Quả bóng tương tự với ….…………..... trong thí nghiệm Bơ rao.
C2: Các học sinh tương tự với ……..………………....trong thí nghiệm Bơ rao.
hạt phấn hoa
những phân tử nước
C3: Tại sao các phân tử nước có thể làm cho hạt phấn hoa chuyển động ?
Vì các phân tử nước chuyển động không ngừng về mọi phía đến va đập vào hạt phấn hoa làm hạt phấn hoa chuyển động về mọi phía.
Quan sỏt s? va ch?m c?a cỏc phõn t? nu?c lờn h?t ph?n hoa.
Tiết 22: CẤU TAO CHẤT, NGUYÊN TỬ, PHÂN TỬ.
III. Nguyên tử, phân tử chuyển động hay đứng yên
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
II. Giữa các phân tử, nguyên tử có khoảng cách hay không?
Thí nghiệm Bơ-Rao
Hiện tượng hạt phấn hoa chuyển động không ngừng về mọi phía
2. Các nguyên tử, phân tử chuyển động không ngừng.
Các nguyên tử, phân tử chuyển động không ngừng
* Phải hơn năm mươi năm sau thí nghiệm của Bơ-rao, các nhà khoa học mới bước đầu tìm ra nguyên nhân của chuyển động này, và mãi tới năm 1905, nhà vật lí An-be Anh-xtanh (người Đức) mới giải thích được đầy đủ và chính xác thí nghiệm của Bơ-rao.
An-be Anh-xtanh (1879 -1955)
Các nguyên tử-Phân tử chuyển động hỗn độn không ngừng.
Vậy chuyển động của phân tử có liên quan tới nhiệt độ không?
Nguyên nhân gây ra chuyển động của các hạt phấn hoa trong thí nghiệm Brao là do phân tử nước không đứng yên mà chuyển động hỗn độn không ngừng
Nước nóng
Nước lạnh
- Trong thí nghiệm của Bơ-rao nếu ta càng tăng nhiệt độ của nước thì chuyển động của các hạt phấn hoa như thế nào?
Nếu ta càng tăng nhiệt độ của nước thì chuyển động của các hạt phấn hoa càng nhanh.
Vậy nhiệt độ của vật càng cao thì các nguyên tử, phân tử cấu tạo nên vật như thế nào?
Nhiệt độ của vật càng cao thì các nguyên tử, phân tử chuyển động càng nhanh
Tiết 22: CẤU TAO CHẤT, NGUYÊN TỬ, PHÂN TỬ.
III. Nguyên tử, phân tử chuyển động hay đứng yên
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
II. Giữa các phân tử, nguyên tử có khoảng cách hay không?
IV. Chuyển động phân tử và nhiệt độ
Nhiệt độ càng cao thì các nguyên tử, phân tử cấu tạo nên vật chuyển động càng nhanh.




















Đáp án
LUYỆN TẬP
Phần thu?ng l� m?t ?nh " D?c bi?t" d? gi?i trí.
A. HEO BIẾT ĐI XE ĐẠP. ĐÃ QUÁ. HA HA..




















Đáp án
LUYỆN TẬP
Phần thu?ng l� m?t ?nh " D?c bi?t" d? gi?i trí.
"Mô tô bò" sướng quá không tốn xăng! hi,hi!.




















Đáp án
LUYỆN TẬP
Phần thưởng là:
Một tràng pháo tay!
C3 ( tr 70 SGK): Tại sao khi thả một cục đường vào một cốc nước rồi khuấy lên, đường tan và nước có vị ngọt?
C3: Vỡ khi khu?y lờn, cỏc phõn t? du?ng xen v�o kho?ng cỏch gi?a cỏc phõn t? nu?c cung nhu cỏc phõn t? nu?c xen v�o kho?ng cỏch gi?a cỏc phõn t? du?ng l�m cho nu?c th?y v? ng?t.
VẬN DỤNG
Quả bóng cao su
Quả bóng bay
C4: Vì thành quả bóng được cấu tạo từ các phân tử cao su, giữa chúng có khoảng cách. Các phân tử không khí ở trong bóng có thể chui qua các khoảng cách này mà ra ngoài làm cho bóng xẹp dần.
Tại sao quả bóng cao su hay quả bóng bay bơm căng, dù có buộc thật chặt cũng cứ ngày một xẹp dần?
Trả lời
Câu C4 ( tr 70 SGK):
VẬN DỤNG
C5 ( tr 70 SGK): : Cá muốn sống được phải có không khí, nhưng ta vẫn thấy cá vẫn sống được trong nước?
C5: Vì giữa các phân tử nước có khoảng cách nên các phân tử không khí xen vào khoảng cách giữa các phân tử nước, nhờ đó cá có thể sống được.
VẬN DỤNG
GHI NHỚ
Các nguyên tử, phân tử chuyển động không ngừng.
Nhiệt độ của vật càng cao thì các nguyên tử, phân tử cấu tạo nên vật chất chuyển động càng nhanh.
Các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt gọi là nguyên tử, phân tử.
Giữa các nguyên tử, phân tử có khoảng cách

- Về nhà học thuộc nội dung ghi nhớ SGK
- Đọc phần có thể em chưa biết.
- Trả lời các câu hỏi phần Vận dụng của bài 19, bài 20
- Đọc trước bài 21, 22,23 - SGK.
Hướng dẫn tự học ở nhà