KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Ẩn dụ là gì ? Nêu tác dụng của ẩn dụ?
2. Tìm phép ẩn dụ trong câu thơ sau:
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.



1.Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật,
hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức
gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.
2. Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.
– mặt trời  “Bác Hồ”.->Ẩn dụ

Tiết 86:
HOÁN DỤ
Tiếng Việt
Các từ: áo nâu, áo xanh, nông thôn, thị thành dùng để chỉ ai?
I. Hoán dụ là gì?
1- Ví dụ:
Áo nâu liền với áo xanh,
Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.

(Tố Hữu)
Tiết 86: HOÁN DỤ
Áo nâu
Áo xanh
Chỉ người nông dân
Ch? ngu?i cơng nh�n
Nông thôn
Thị thành
Những người sống ở nông thôn
Những người sống ở thị thành
Tiết 86: HOÁN DỤ
 có sự chuyển đổi tên gọi
I. Hoán dụ là gì?
1- Ví dụ
2.Nhận xét
Áo nâu liền với áo xanh,
Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.
- Áo nâu  nông dân

- Áo xanh  công nhân
- Nông thôn  người sống ở nông thôn
- Thị thành  người sống ở thành thị
Cách diễn đạt này giống ẩn dụ ở điểm nào?
Giữa “áo và người”,
giữa “nơi sống và người sống”
có quan hệ như thế nào?
(Tố Hữu)
Tiết 86: HOÁN DỤ
Áo nâu
Áo xanh
Chỉ người nông dân
Ch? ngu?i cơng nh�n
Áo và người có quan hệ gần gũi
Nông thôn
Thị thành
Những người sống ở nông thôn
Những người sống ở thị thành
Nơi sống và người sống có quan hệ gần gũi.
Vật chứa đựng
Vật bị chứa đựng
Dấu hiệu
Sự vật có dấu hiệu
Tiết 86: HOÁN DỤ
 có sự chuyển đổi tên gọi
I. Hoán dụ là gì?
- Áo nâu  nông dân

- Áo xanh  công nhân
- Nông thôn  người sống ở nông thôn
- Thị thành  người sống ở thành thị
Giữa “áo và người”,
giữa “nơi sống và người sống”
có quan hệ như thế nào?
 có quan hệ gần gũi
Tiết 86: HOÁN DỤ
1- Ví dụ
2.Nhận xét
So sánh 2 cách diễn đạt sau và rút ra nhận xét:
Cách diễn đạt nào hay hơn ? Vì sao?
- Ngắn gọn
- Có hình ảnh
- Nêu được đặc điểm sự vật
 gợi hình gợi cảm
 có sự chuyển đổi tên gọi
I. Hoán dụ là gì?
- Áo nâu  nông dân

- Áo xanh  công nhân
- Nông thôn  người sống ở nông thôn
- Thị thành  người sống ở thành thị
 có quan hệ gần gũi
Tiết 86: HOÁN DỤ
1- Ví dụ
2.Nhận xét
3. Ghi nhớ: (SGK tr 82)
I. Hoán dụ là gì?
II.Luyện tập:
a. Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.
(Hoàng Trung Thông)
a. Bàn tay: người lao động
* Bàn tay dùng chỉ đối tượng nào?
* Vì sao bàn tay lại được dùng để chỉ người lao động?

 Vì bàn tay vốn gắn bó gần gũi với công việc của người lao động.
 bộ phận – toàn thể
* Em thấy giữa bàn tay và người lao động có quan hệ gần gũi như thế nào ?
Em hiểu nội dung câu thơ này
muốn nói điều gì ?
bàn tay (bộ phận cơ thể)
người lao động (toàn bộ cơ thể)
Tiết 86: HOÁN DỤ
I.Hoán dụ là gì?
II.Luyện tập:
a. Bàn tay: người lao động

 bộ phận – toàn thể
b. Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao
(ca dao)
Một, ba thuộc từ loại nào?
b. Một: số ít, sự đơn lẻ
Ba: số nhiều, sự đoàn kết
cái cụ thể - cái trừu tượng
* Em hiểu nội dung câu ca dao này là gì?
* Trong bài ca dao, “một” và “ba”
có ý nghĩa gì?
Một, ba là số từ chỉ số lượng cụ thể
* sự đơn lẻ, sự đoàn kết là những khái niệm trừu tượng
Đây là kiểu hoán dụ:
lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.
Tiết 86: HOÁN DỤ
Tiết 86: HOÁN DỤ
I. Hoán dụ là gì?
II.Luyện tập:

c. Ngày Huế đổ máu
Chú Hà Nội về
Tình cờ chú cháu
Gặp nhau Hàng Bè
* Em hiểu “Ngày Huế đổ máu” nghĩa là gì?
c. Huế: người dân Huế
đổ máu: chiến tranh
Huế: những người sống ở đất Huế.
Đổ máu: chỉ cuộc chiến tranh ác liệt
và có sự hi sinh đổ máu.

a. Bàn tay: người lao động
 bộ phận – toàn thể
b. Một: số ít, sự đơn lẻ
Ba: số nhiều, sự đoàn kết
cái cụ thể - cái trừu tượng
lấy dấu hiệu – gọi sự vật mang dấu hiệu
lấy dấu hiệu – gọi sự vật mang dấu hiệu
II.LUYỆN TẬP:
1. Bài tập 1 ( Sgk Tr 84):
Em hiểu các từ ngữ in đậm trong VD như thế nào?
Tiết 86: HOÁN DỤ
a. làng xóm – người nông dân

- đói rách – cuộc sống nghèo khó

c. áo chàm - đồng bào miền núi (Việt Bắc)

d. Trái Đất – đông đảo những người sống trên trái đất

Bài tập 2 ( Sgk Tr 84):
Hoán dụ có gì giống và có gì khác ẩn dụ? Cho ví dụ minh họa?
Tiết 86: HOÁN DỤ
Bài tập củng cố:

Trong những trường hợp sau trường hợp nào không dùng phép hoán dụ?
A- Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác. (Viễn Phương)
B- Miền Nam đi trước về sau. (Tố Hữu)
C- Gửi miền Bắc lòng miền Nam chung thuỷ. (Tố Hữu)
D- Hình ảnh miền Nam luôn ở trong trái tim tôi. (Hồ Chí Minh)

Tiết 86: HOÁN DỤ
Tiết 86: HOÁN DỤ
Học bài :
Nắm khái niệm và tác dụng của hoán dụ
-Làm các bài tập vào vở
Chuẩn bị bài :
-Phương pháp tả cảnh(Chuẩn bị viết bài TLV)
-Soạn Văn bản:“Buổi học cuối cùng”
+Đọc kĩ truyện, tập kể.
+Trả lời các câu hỏi ở SGK
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
Tiết 86: HOÁN DỤ
CHÚC CÁC EM CHĂM NGOAN, HỌC TỐT!