BÀI 48:
HỆ THẦN KINH SINH DƯỠNG

NỘI DUNG
Một cung phản xạ bao gồm những yếu tố nào?
Kích thích
Da
Rễ sau
Sừng bên
Rễ sau
Sừng trước
Hạch giao cảm
Cơ
Ruột
Hình 48-1: Cung phản xạ
A. Cung phản xạ vận động
B. Cung phản xạ sinh dưỡng
1
2
3
4
5
6
8
7
Lỗ tuỷ
9
Sừng sau
10
Một cung phản xạ sinh dưỡng gồm:
Cơ quan thụ cảm -> nơron hướng tâm -> trung khu
thần kinh ( chất xám ở tuỷ sống và trụ não) -> nơron liên
lạc -> nơron ly tâm trước hạch -> hạch giao cảm hoặc đối giao cảm -> nơron sau hạch -> cơ quan phản ứng
Sợi cảm giác
Sợi trước hạch
Hạch đối giao cảm
Sợi sau hạch
Dây phế vị
Thụ quan áp lực
Cung phản xạ điều hòa hoạt động của tim
1
2
4
5
3
6
Chất xám ở đại não và tuỷ sống
Chất xám ở trụ não và sừng bên tuỷ sống
Không có
Có
1 nơron: từ cơ quan thụ cảm tới trung ương.
1 nơron: từ cơ quan thụ cảm tới trung ương.
1 nơron: từ trung ương tới cơ quan phản ứng.
2 nơron: từ trung ương tới cơ quan phản ứng: Sợi trước hạch và sợi sau hạch, chuyển giao xináp ở hạch thần kinh.
Điều khiển hoạt động cơ vân (có ý thức).
Điều khiển hoạt động nội quan (không có ý thức).

So sánh cung phản xạ sinh dưỡng và cung phản xạ vận động
- Phân hệ thần kinh sinh dưỡng gồm:
+ Trung ương; não, tuỷ sống.
+ Ngoại biên: dây thần kinh và hạch thần kinh.

2.Trung ương thần kinh
1.Dây thần kinh
7.Hạch thần kinh
II. CẤU TẠO CỦA HỆ THẦN KINH SINH DƯỠNG
Sợi trước hạch
Sợi sau hạch
Chuỗi hạch giao cảm
Trung ương đối giao cảm
Sợi trước hạch
Sợi sau hạch
Hình: phân hệ giao cảm
Hình: phân hệ đối giao cảm
Hệ thần kinh sinh dưỡng gồm hai phân hệ:
+Phân hệ giao cảm 
+Phân hệ đối giao cảm
Phân hệ giao cảm
Phân hệ đối giao cảm
II. CẤU TẠO CỦA HỆ THẦN KINH SINH DƯỠNG
Hệ thần kinh sinh dưỡng gồm :
+Trung ương nằm trong não, tuỷ sống
+Ngoại biên là dây thần kinh và hạch thần kinh. 

Có 2 phân hệ :
+ Phân hệ thần kinh giao cảm
+ Phân hệ thần kinh đối giao cảm
Phân hệ giao cảm và phân hệ đối giao cảm có tác dụng đối lập nhau trong việc điều hoà hoạt động của các cơ quan nội tạng giúp cơ thể tự điều chỉnh → thích nghi với những biến đổi của môi trường.
CHỨC NĂNG CỦA HỆ THẦN KINH
SINH DƯỠNG
III
So sánh chức năng của phân hệ giao cảm và phân đệ đối giao cảm
So sánh chức năng của phân hệ giao cảm và phân đệ đối giao cảm
Tăng lực và nhịp cơ
Giảm lực và nhịp cơ
Dãn phế quản nhỏ
Co phế quản nhỏ
Giảm nhu động
Tăng nhu động
Co
Dãn
Co
Co
Co
Co
Dãn
Dãn
Dãn
Dãn
Giảm tiết
Tăng tiết
III. CHỨC NĂNG CỦA HỆ THẦN KINH SINH DƯỠNG

- Phân hệ thần kinh giao cảm và đối giao cảm có tác dụng đối lập nhau trong điều hoà hoạt động của các cơ quan sinh dưỡng.
- Nhờ tác dụng đối lập đó mà hệ thần kinh sinh dưỡng điều hoà được hoạt động của các cơ quan nội tạng.
1) Phần ngoại biên của hệ thần kinh sinh dưỡng gồm:
a) Các dây thần kinh và sợi thần kinh.
b) Các dây thần kinh và hạch thần kinh.
c) Các nơron
d) Các hạch thần kinh.
Củng cố
2) Trung ương của phân hệ giao cảm nằm ở:
a) Chất xám ở đại não.
b) Chất xám thuộc sừng bên tủy sống.
c) Chất xám ở trụ não.
d) Cả b và c
Củng cố
3) Chức năng của hệ thần kinh sinh dưỡng là:
a) Điều hòa hoạt động các cơ quan nội tạng.
b) Điều khiển các phản xạ có điều kiện.
c) Điều khiển các hoạt động của cơ vân.
d) Cả b và c
Củng cố
- Hãy thử trình bày phản xạ điều hoà hoạt động của tim và hệ mạch trong các trường hợp sau:
- Lúc huyết áp tăng cao
- Lúc hoạt động lao động
Lúc huyết áp tăng cao:
- Thụ quan kích thích, xuất hiện xung thần kinh truyền về trung ương phụ trách tim mạch nằm trong các nhân xám thuộc phân hệ đối giao cảm, theo dây li tâm tới tim làm giảm nhịp co tim đồng thời dãn mạch máu da và mạch ruột giúp hạ huyết áp.
Lúc hoạt động lao động:
- Khi hoạt động lao động xảy ra sự ôxy hoá glucozo để tạo năng lượng cần cho sự co cơ, đồng thời sản phẩm phân huỷ của quá trình này là CO2 tích luỹ dần trong máu sẽ kích thích thụ quan gây ra xung thần kinh hướng tâm tới trung khu hô hấp và trung khu tuần hoàn nằm trong hành tuỷ nhịp co tim và mạch máu co dãn cung cấp ôxy cho nhu cầu năng lượng đồng thời chuyển nhanh sản phẩm phân huỷ đến cơ quan bài tiết.