BÀI 25: PHONG TRÀO TÂY SƠN
I. KHỞI NGHĨA NÔNG DÂN TÂY SƠN
1. Nguyên Nhân
2
Ảnh minh họa
Trương Phúc Loan
Trương Phúc Loan, tự xưng “quốc phó” – Người đứng sau vua- Trong khi ông không phải là Hoàng tộc. Trương Phúc Loan bắt đầu tham gia triều chính thời chúa Nguyễn Phúc Khoát. Sự lộng quyền của Trương Phúc Loan được thể hiện bằng việc khi chúa Nguyễn Phúc Khoát mất đã đề lại di chiếu cho con trai là Nguyễn Phúc Luân, tuy nhiên, Trương Thúc Loan đã tìm cách để hãm hại Nguyễn Phúc Luân để đưa con trai tự là Nguyễn Phúc Thuần ( 12 tuổi) lên ngôi làm bù nhìn còn mọi quyền lực đều nằm trong tay Trương Phúc Loan. Trương Phúc Loan lúc bấy giờ khét tiếng tham nhũng.
(Phủ biên tạp lục)
Trương Phúc Loan chuyên quyền, đổi tờ di chiếu, lập Định Vương 12 tuổi lên ngôi vua
“Trong nhà Loan vàng bạc, châu báu, gấm vóc đầy rẫy; nô bộc, trâu ngựa không biết bao nhiêu mà kể”. Mỗi năm qua mùa mưa Loan đem vàng bạc ra phơi nắng “sáng chói cả một góc sân”
Theo sử cũ chép lại: năm 1752, một nạn đói lớn xảy ra, nhân dân chết đói nhiều. Từ năm 1769, trong khoảng 4-5 năm liền, đói kém diễn ra liên miên. Đặc biệt năm 1774, Thuận Hóa đói lớn. Theo giáo sĩ La Bac tét “gạo đắt như vàng…tình trạng đói khổ bày ra lắm cảnh thương tâm, khó tả, xác chết chồng chất lên nhau”.
Cảnh xã hội Đàng Trong
Cảnh xã hội Đàng Ngoài
Đời sống của các chúa Nguyễn
Ở Phú Xuân (Huế), cung điện cao nguy nga rực rỡ. Dinh thự quý tộc” la liệt hai bên bờ thượng lưu sông Phú Xuân và con sông nhỏ ở Phú Cam” Trong những lâu đài, dinh thự cực kì tráng lệ đó tầng lớp thống trị đua nhau ăn chơi trụy lạc, yến tiệc ca hát liên miên.
(Phủ biên tạp lục)
Đời sống của nhân dân
“Ngoài tô thuế nặng, họ còn phải đóng góp rất nhiều khoản tiền khác (tiền cung đốn, tiền nộp thóc vào kho, tiền phiên tre, tiền dầu đèn), thuế thổ sản thì có đến hàng trăm ngàn thứ, lấy cả đến những thuế vụn vặt”.

(Phủ biên tạp lục)
Quan lại ăn chơi xa xỉ trên mồ hôi, xương máu của người dân
Đời sống nhân dân cơ cực, nghèo khổ
Nhân dân căm ghét vua quan nhà Nguyễn => Mâu thuẫn trong xã hội ngày càng gay gắt
Các cuộc khởi nghĩa sẽ bùng nổ để chống lại chính quyền phong kiến
Lược đồ Đàng trong nửa sau thế kỉ XVIII
KN của Lành - Quảng Ngãi
KN Lí
Văn Quang
(Gia Định)
KN Chàng Lía
Bình Định
Lía vốn xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo khổ. Cha mất sớm, Gia cảnh bần hàn, Lía phải đi ở chăn trâu cho một phú hộ trong vùng, chịu sự hành hạ, đánh đập rất khổ cực, vì thế mà Lía sớm có tinh thần quật khởi. Lía là người có sức khoẻ, tính tình khí khái, ngang tàng lại thông minh nhanh nhẹn, giỏi võ nghệ.
Có một lần, do không chịu được cảnh một tên quan cậy thế ức hiếp dân làng, Lía đã đánh chết hắn. Sau khi mẹ qua đời, Lía tìm đến Truông Mây (Bình Định), Lía trở thành thủ lĩnh và chủ trương cướp của nhà giàu chia cho dân nghèo. Phong trào ngày càng phát triển thu hút đông đảo nông dân tham gia. Truông Mây được xây dựng thành một căn cứ vững chắc, là đại bản doanh của nghĩa quân.
Cuộc khởi nghĩa chàng Lía:
Cuộc khởi nghĩa chàng Lía:
Truông Mây (Bình Định).
“Lấy của người
giàu chia cho người nghèo”
Bị dập tắt
- Thể hiện tinh thần đấu tranh quật cường của nhân dân chống lại chính quyền họ Nguyễn
- Cổ vũ các cuộc đấu tranh khác bùng nổ
Quê hương Chàng Lía
( Huyện Tây sơn – Tỉnh Bình Định)
Lên yên thẳng xuống trùng trùng rinh rang
Lâu la kén đủ trăm ngàn
Thình lình cướp trại đánh ngang quân triều
Quân binh đang lúc bao vây, chợt đâu bị đánh xiết bao hãi hùng
Dấu tích còn lại của mộ chàng Lía
Ai vào Bình Định mà nghe
Nghe thơ chàng Lía hát vè Quảng Nam
Chiều chiều én liệng Truông Mây
Cảm thương chàng Lía bị vây trong thành.
2. Khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ
KN Hoàng Công Chất (1739-1769)
Khoái Châu,Sơn Nam
KN Nguyễn Danh Phương (1740-1751)
Vĩnh Phúc,Sơn Tây
KN Nguyễn Hữu Cầu (1741 -1751) Hải Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh
KN Lê Duy Mật
(1738-1770) Thanh Hoá, Nghệ An
KN Tây Sơn
(1771 - 1789)
Tây Sơn (Bình Định)
2
Sông Gianh
KN chàng Lía
Mùa xuân 1771
Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ
Nguyễn Nhạc
Nguyễn Huệ
Nguyễn Lữ
Anh em Tây Sơn vốn họ Hồ , là con của ông Hồ Phi Phúc.Sau họ đổi sang họ Nguyễn, để dấy binh, vì họ Hồ ở nước ta thời đó không được lòng dân _người nước ta vẫn còn nhớ việc Hồ Quí Ly lộng quyền, giết vua, giết hại người trung lương , cướp ngôi nhà Trần và rốt cuộc bị nhà Minh diệt một cách dễ dàng. Anh em Tây Sơn là học trò của ông Trương văn Hiến). Ông Trương là người văn võ toàn tài, vì lánh nạn Trương Phúc Loan, nên chạy đến vùng Tây Sơn. Sau một cuộc gặp gỡ với Nguyễn Nhạc, ông mở trường dạy học, mà anh em Tây Sơn là học trò đầu tiên của ông.
Tỉnh Gia Lai
S. Côn
S. Côn
Tỉnh Bình Định
Căn cứ nghĩa quân Tây Sơn
Tây Sơn thượng đạo
Tây Sơn hạ đạo
Hình.56 -Lược đồ căn cứ địa của nghĩa quân Tây Sơn
Mùa xuân 1771
Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ
Tây Sơn thượng đạo (An Khê), Tây Sơn hạ đạo (Kiên Mĩ)
Vì sao nhân dân hăng hái tham gia khởi nghĩa Tây Sơn ngay từ đầu?
- Vì ND rất căm phẫn với chính sách cai trị của chính quyền họ Nguyễn
- Là lực lượng chính nghĩa, chống phong kiến, bảo vệ người dân… nên khi phong trào Tây Sơn bùng nổ, nhân dân hăng hái tham gia ngay từ đầu.
Một số giáo sĩ phương Tây có mặt ở nước ta bấy giờ đã
mô tả nghĩa quân Tây Sơn là: ban ngày những người khởi
nghĩa xuống các chợ, kẻ đeo gươm, người mang cung
tên, có người mang súng……... Người ta gọi họ là những
kẻ nhân đức đối với người nghèo..... Họ muốn giải phóng
người dân khỏi ách chuyên chế của vua quan.

Em có nhận xét gì về lực lượng của nghĩa quân?
Mùa xuân 1771
Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ
Tây Sơn thượng đạo (An Khê), Tây Sơn hạ đạo (Kiên Mĩ)
Nông dân nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số
Lấy của người giàu chia cho người nghèo
TÂY SƠN TAM KIỆT
Di?n th? Tõy Son (Bỡnh D?nh)
Tượng đài ba anh em Tây Sơn tại bảo tàng Bình Định

Phục dựng hình ảnh lực lượng nghĩa binh Tây Sơn
1
2
3
4
5
CON SỐ MAY MẮN !
6
TRÒ CHƠI
Từ giữa thế kỷ XVIII, chính quyền ở Đàng Trong như thế nào?
Suy yếu dần
Khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ năm bao nhiêu?
Mùa Xuân 1771
Chàng Lía
Người đã chọn Truông Mây làm căn cứ cho cuộc khởi nghĩa là ai?
Căn cứ đầu tiên của khởi nghĩa Tây Sơn là ở đâu?
Tây Sơn thượng đạo
Bình Định
Căn cứ Tây Sơn hạ đạo thuộc tỉnh nào của nước ta ngày nay ?
BẠN ĐÃ MAY MẮN !
Hướng dẫn về nhà


- Học bài, nắm vững nội dung bài học.
- Trả lời câu hỏi SGK trang 122.
- Chuẩn bị phần II – “Tây Sơn lật đổ chính quyền họ Nguyễn và đánh tan quân xâm lược Xiêm”.