___ __
1
Chủ đề 19. NỘI TIẾT
- Tuyến yên, tuyến giáp.
- Tuyến tụy, tuyến trên thận.
- Tuyến sinh dục.
- Sự điều hòa và phối hợp hoạt động các tuyến
nội tiết

GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT






Tuyến yên
Tuyến giáp
Tuyến yên
Tuyến giáp
I. TUYẾN YÊN
TIẾT 59. TUYẾN YÊN, TUYẾN GIÁP
*Tuyến yên có vai trò gì?
Các em nghiên cứu bảng 56-1 sgk
- vị trí: nằm ở nền sọ có liên quan với vùng dưới đồi (thuộc não trung gian)
Cấu tạo của tuyến yên ?
Vị trí của tuyến yên ?
Thuỳ trước
Thuỳ sau
Thuỳ giữa
- Cấu tạo gồm 3 thùy: thùy trước, thùy giữa, thùy sau
Buồng trứng
Tinh hoàn
Gan
Tuyến trên thận
Nữ :Phát triển bao noãn, tiết ơstrôgen,
rụng trứng, tạo và duy trì thể vàng
Nam: sinh tinh,
tiết testôstêron
Tiết hoocmôn
Tirôxin (TH )
Tiết sữa
(tạo sữa)

Tăng trưởng
cơ thể
Kích tố
tuyến sữa
Kích tố
tuyến giáp
Kích tố
tăng trưởng
Hệ cơ xương
(thông qua gan)

Điều hòa hoạt động
sinh dục, trao đổi
đường, chất khoáng
Kích tố vỏ tuyến
trên thận

Tuyến sữa

Tuyến giáp

Thùy trước tuyến yên
Thùy trước tuyến yên tiết ra các loại hoocmôn nào và tác dụng của chúng ?

Thùy sau tuyến yên tiết ra các loại hoocmôn nào và tác dụng của chúng?
Thận
Dạ con
Tuyến sữa
hoocmôn MSH
Nhiều
Ít
Da nhợt nhạt, tái.
Thùy giữa có tác dụng đối với sự phân bố sắc tố da (ở trẻ nhỏ)
Thùy giữa của tuyến yên đóng vai trò gì?
Thuỳ giữa
I. TUYẾN YÊN:
Vị trí: nằm ở nền sọ có liên quan với vùng dưới đồi (thuộc não trung gian )
- Cấu tạo gồm 3 thùy: Thùy trước, thùy giữa, thùy sau.
Vai trò:
+ Tiết hooc môn kích thích hoạt động của nhiều tuyến nội tiết khác.
+ Tiết hoóc môn ảnh hưởng một số quá trình sinh lí trong cơ thể: sự tăng trưởng của cơ thể, trao đổi chất đường, chất khoáng, co thắt cơ trơn tử cung, tiết sữa
Vì sao tuyến yên là tuyến nội tiết quan trọng nhất?
NGƯỜI TÍ HON
Giải thích nguyên nhân các hiện tượng người “khổng lồ” và người “tí hon” ?
Tuyến yên tiết ít hoocmôn
kích tố tăng trưởng (GH)
hơn mức bình thường gây bệnh “tý hon”
(bệnh lùn tuyến yên)
Tuyến yên tiết nhiều hoocmôn
kích tố tăng trưởng (GH)
hơn mức bình thường gây bệnh “khổng lồ”
Sự rối loạn của tuyến yên dẫn đến bệnh lí của cơ thể.
II. TUYẾN GIÁP
Vị trí, cấu tạo, vai trò của tuyến giáp?
- Vị trí: Tuyến giáp nằm dưới sụn giáp, bọc quanh sụn khí quản.
- Cấu tạo: Nặng chừng 20 – 25g, gồm có nang tuyến và tế bào tiết.
- Vai trò:
+ Tiết hoocmôn Tirôxin (thành phần có Iốt) ảnh hưởng trao đổi chất và chuyển hóa các chất ở tế bào.
+ Tiết hoocmôn Canxitônin cùng với hoocmon tuyến cận giáp điều hòa canxi và phốt pho trong máu
Thiếu iốt
Tirôxin
Tuyến yên tiết TSH thúc đẩy tuyến giáp tăng cường hoạt động
Phì đại tuyến giáp
(Bướu cổ)
- Trẻ chậm lớn, trí não kém phát triển.
- Người lớn hoạt động thần kinh giảm sút, trí nhớ kém.
không tiết ra
Bệnh
nhân
mắc
bệnh
bướu
cổ
THÔNG TIN
Số người mắc bướu cổ do thiếu Iốt trên thế giới hiện nay:
- Châu Á : 750 triệu.
- Châu Phi : 230 triệu.
Châu Mỹ La Tinh : 60 triệu.
Công đồng châu Âu rất ít 20-30 triệu.
Việt Nam khoảng 1,7 triệu người.
(Các cụm dân cư miền núi chiếm 35%)
Trong khẩu phần ăn hàng ngày cần dùng muối iốt bổ sung.
Rau câu biển
Ốc biển
Cá biển
dùng muối iốt ngừa bệnh bướu cổ
Hãy nêu ý nghĩa của cuộc vận động “toàn dân dùng muối iốt”.
Người dân đã nhận thức rõ điều này chưa?
Bản thân em cần có trách nhiệm gì?
Nhu cầu iốt của người là 0,2 mg/ngày
BỆNH BƯỚU CỔ
BỆNH BAZƠĐÔ
QUAN SÁT MỘT SỐ HÌNH ẢNH
Dựa vào thông tin và hình ảnh hãy so sánh Bệnh Bazơđô và Bệnh bướu cổ ?
-Tuyến giáp tiết ít hoocmôn TH
(do thiếu iốt)
- Gây phì đại tuyến.

Trẻ chậm lớn, trí não kém phát triển.

- Người lớn hoạt động thần kinh giảm sút, trí nhớ kém.
Tuyến giáp tiết nhiều hoocmôn TH
(do tuyến hoạt động mạnh)
- Tăng cường trao đổi chất.

- Tăng tiêu dùng oxi, nhịp tim tăng.

- Người bệnh luôn hồi hộp, căng thẳng, mất ngủ, sút cân nhanh, gây lồi mắt.
II. TUYẾN GIÁP :
Vị trí: tuyến giáp nằm dưới sụn giáp, trên sụn khí quản.
- Cấu tạo: nặng chừng 20 – 25g, gồm có nang tuyến và tế bào tiết.
- Vai trò:
+ Tiết hoocmôn Tirôxin (thành phần có Iốt) ảnh hưởng trao đổi và chuyển hóa các chất ở tế bào.
+ Tiết hoocmôn Canxitônin cùng với hoocmôn tuyến cận giáp điều hòa canxi và phốt pho trong máu.

Tổng kết:
KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
Hãy chọn câu trả lời đúng:
Câu 1/ Tuyến nào sau đây là tuyến nội tiết:
b. Tuyến yên
d. Cả 3 câu trên đều sai
c. Tuyến mồ hôi
Tuyến nước bọt
Sai rồi!
Sai rồi!
Sai rồi!
Giỏi
Câu 2/ Tuyến nào vừa làm nhiệm vụ nội tiết vừa làm nhiệm vụ ngoại tiết:
a.Tuyến tuỵ
b. Tuyến yên
c. Tuyến nhờn
d. Tất cả đều sai
Sai rồi!
Sai rồi!
Sai rồi!
Giỏi
Câu 3/ Chất tiết từ các tuyến nội tiết được gọi là:
a. Dịch
b. Hoócmôn
c. Men
d. Prôtêin
Sai rồi!
Sai rồi!
Sai rồi!
Giỏi
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
a. Bài vừa học.
- Học bài theo nội dung SGK và vở ghi.
- Đọc mục em có biết SGK tr/178
b. Bài sắp học. “Tuyến tụy và tuyến trên thận”
- Phân biệt chức năng nội tiết và ngoại tiết của tuyến tụy
- Chức năng của tuyến tụy trong sự điều hoà lượng đường trong máu?