TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
(TIẾT 2)
Một số hình thức học tập ở động vật
Hình thức học tập
IV. Một số hình thức học tập ở động vật
1. Quen nhờn:
Khi chuột nhìn thấy mèo thì chuột sẽ phản ứng như thế nào?
IV. Một số hình thức học tập ở động vật
1. Quen nhờn:
Khi chuột nhìn thấy mèo mà không bị tấn công thì chuột có còn sợ mèo nữa không?
IV. Một số hình thức học tập ở động vật
1. Quen nhờn:
Quen nhờn là tập tính bẩm sinh hay tập tính học được?
IV. Một số hình thức học tập ở động vật
1. Quen nhờn:
Là hình thức học tập đơn giản nhất.
Động vật phớt lờ ko trả lời các kích thích, nếu chúng lặp lại nhiều lần ko kèm theo nguy hiểm.
Ví dụ
Động vật có tính bám theo các vật chuyển động mà chúng nhìn thấy đầu tiên. Có ở nhiều động vật, dễ thấy nhất ở chim.
Tập tính này chỉ có ở động vật mới sinh ra một vài giờ đồng hồ cho đến hai ngày, về sau hiệu quả thấp hẳn.
Ví dụ:
IV. Một số hình thức học tập ở động vật
2. In vết
IV. Một số hình thức học tập ở động vật
3. Điều kiện hóa:
a. Điều kiện hóa đáp ứng (điều kiện hóa kiểu Paplop)
Thí nghiệm của Paplop
Thí nghiệm Paplop
IV. Một số hình thức học tập ở động vật
3. Điều kiện hóa:
a. Điều kiện hóa đáp ứng (điều kiện hóa kiểu Paplop)
- Hình thành mối liên hệ mới trong thần kinh trung ương dưới tác động của kích thích kết hợp đồng thời.
IV. Một số hình thức học tập ở động vật
3. Điều kiện hóa:
b. Điều kiện hóa hành động
Là kiểu liên kết một hành vi với 1 phần thưởng hoặc phạt sau đó động vật chủ động lặp lại các hành vi đó
IV. Một số hình thức học tập ở động vật
3. Điều kiện hóa:
b. Điều kiện hóa hành động
IV. Một số hình thức học tập ở động vật
4. Học ngầm:
Khi thả chuột vào mê cung, lần đầu tiên chuôt mất bao lâu mới tìm được thức ăn?
Sau vài lần thăm dò đường đi thì sao?
Kiểu học tập ở đây là học tập có chủ định hay không có chủ định?
IV. Một số hình thức học tập ở động vật
4. Học ngầm:
Là kiểu học ko có ý thức, ko biết rõ là mình đã học được. Chỉ khi có nhu cầu thì kiến thức đó mới tái hiện giúp động vật giải quyết được những tình huống tương tự
Triệu phú khu ổ chuột
IV. Một số hình thức học tập ở động vật
5. Học khôn:
Nhốt tinh tinh vào phòng có vài thùng gỗ, trên trần nhà có treo nải chuối. Đố các em tinh tinh sẽ làm gì?
Là kiểu học phối hợp kinh nghiệm cũ để tìm ra cách giải quyết cho tình huống mới
Chỉ có ở động vật có hệ thần kinh rất phát triển
IV. Một số hình thức học tập ở động vật
5. Học khôn:
1. Tập tính kiếm ăn
V. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
Đa số các tập tính kiếm ăn ở động vật có tổ chức ần kinh chưa phát triển là đặc tính bẩm sinh.
Ở động vật có HTK phát triển phần lớn là học từ bố mẹ, đồng loại hoặc do bản thân.
V. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
2. Tập tính bảo vệ lãnh thổ:
Chó đánh dấu vùng lãnh thổ
Động vật có tính bảo vệ lãnh thổ của mình chống lại các cá thể khác để bảo vệ nguồn thức ăn và nơi sinh sản.
Tập tính và phạm vi bảo vệ lãnh thổ của mỗi loài là khác nhau
V. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
3. Tập tính di cư:
Một số loài động vật di chuyển nới sống theo mùa.
Di cư có thể có 2 chiều (đi và về) hoặc 1 chiều (đến hẳn nơi ở mới)
Khi di cư, động vật định hướng nhờ mặt trăng sao và địa hình biển.
V. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
4. Tập tính sinh sản:
Tập tính sinh sản mang tính bẩm sinh và bản năng
V. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
5. Tập tính xã hội:
- Là tập tính sống bầy đàn.
Tập tính thứ bậc
Tập tính vị tha
V. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
5. Tập tính xã hội:
a. Tập tính thứ bậc:
- Là sự phân chia thứ bậc trong mỗi bầy đàn
- Duy trì trật tự trong đàn, bảo vệ, tìm thức ăn; tăng cường truyền tính trạng tốt của con đầu đàn cho thế hệ sau.
V. Một số dạng tập tính phổ biến ở động vật
5. Tập tính xã hội:
b. Tập tính vị tha:
- Hi sinh lợi ích, tính mạng vì quyền lợi chung
- Giúp nhau kiếm ăn, tự vệ. Duy trì sự tồn tại của cả đàn.
VI. Ứng dụng những hiểu biết về tập tính
vào đời sống và sản xuất
Tại sao những con vật có thể làm được những màn xiếc hay như vậy? Đây là hình thức học tập nào?
* Giải trí
VI. Ứng dụng những hiểu biết về tập tính
vào đời sống và sản xuất
* An ninh
VI. Ứng dụng những hiểu biết về tập tính
vào đời sống và sản xuất
* Bảo vệ mùa màng
Tập tính ở người
Con người có những tập tính bẩm sinh
VD: Em bé mới sinh ra đã biết bú, biết khóc,…
- Con người có hệ thần kinh rất phát triển→ rất nhiều tập tính học được trong đời sống. 
- VD: Thói quen tốt như chăm học, nề nếp, đúng giờ, tập thể dục,..
Câu hỏi 1
Đặc tính nào là quan trọng nhất để nhận biết con đầu đàn ?
a.Tính hung dữ
b.Tính thân thiện
c.Tính lãnh thổ
d.Tính quen nhờn.
Trước khi cho gà ăn, ta tạo tiếng động đặc trưng và lặp lại nhiều lần việc phối hợp này. Về sau khi nghe tiếng động đặc trưng ấy, gà chạy đến. Đây là ví dụ về hình thức học tập:
Điều kiện hóa đáp ứng.
B. In vết.
C. Điều kiện hóa hành động.
D. Học khôn.
Câu hỏi 3
2
3
4
Học khôn
In vết
Điều kiện hóa hành động
1
Quen nhờn
1
4
3
2
Tập tính xã hội
Bảo vệ lãnh thổ
Tập tính kiếm ăn
Tập tính sinh sản
Bảo vệ lãnh thổ
Kiếm ăn
Di cư
Sinh sản
Chuột mẹ chăm con