*. NĂNG LƯỢNG
CHủ Đề 12: bảo toàn và chuyển hoá năng lượng
Tiết 68: B�i 58. CHUY?N HO� NANG LU?NG. D?NH LU?T B?O TO�N NANG LU?NG
C: ë c¸c líp d­íi ta ®· lµm quen víi kh¸i niÖm n¨ng l­îng. Hãy chỉ ra trường hợp nào dưới đây có cơ năng (năng lượng cơ học)
+ Tảng đá ®­îc nâng lên khỏi mặt đất.
+ Chiếc thuyền ch¹y trªn mÆt nước.
+ Tảng đá nằm trên mặt đất
C2 Những trường hợp nào dưới đây là biểu hiện của nhiệt năng?
+ Làm cho vật nóng lên.
+ Truyền được âm.
+ Phản chiếu được ánh sáng.
+ Làm cho vật chuyển động.
Kết luận :Ta nhận biết được một vật có cơ năng khi nó có khả năng thực hiện công, có nhiệt năng khi nó có thể làm nóng các vật khác.
a) Thí nghiệm:
- Hãy chỉ rõ thế năng và động năng của viên bi đã biến đổi như thế nào khi viên bi chuyển động từ A đến C rồi từ C đến B.
Mô tả:
- Từ A đến C :
Thế năng -> động năng
- Từ C đến B :
Động năng -> thế năng
1. Biến đổi thế năng thành động năng và ngược lại.Hao hụt cơ năng.
a) Thí nghiệm:
- So sánh thế năng ban đầu mà ta cung cấp cho viên bi ở vị trí A và thế năng mà bi có ở điểm B.
Mô tả
-Từ A đến C : Thế năng -> động năng
- Từ C đến B : Động năng -> thế năng
- Thế năng của viên bi ở A lớn hơn thế năng của viên bi ở B.
1. Biến đổi thế năng thành động năng và ngược lại.Hao hụt cơ năng.
Thí nghiệm:
- Thiết bị thí nghiệm trên có thể làm cho viên bi có thêm nhiều năng lượng hơn thế năng mà ta cung cấp cho nó lúc ban đầu không?
Trong quá trình viên bi chuyển động ngoài cơ năng ra còn có dạng năng lượng mới nào xuất hiện không?
- Viên bi không thể có thêm nhiều năng lượng nhiều hơn thế năng mà ta đã cung cấp cho nó lúc ban đầu. Ngoài cơ năng còn có nhiệt năng.
-Thế năng của viên bi ở A lớn hơn thế năng của viên bi ở B.
C1:-Từ A đến C : Thế năng -> động năng
- Từ C đến B : Động năng -> thế năng
1.Biến đổi thế năng thành động năng và ngược lại.Hao hụt cơ năng.
a) Thí nghiệm:
- Viên bi không thể có thêm nhiều năng lượng nhiều hơn thế năng mà ta đã cung cấp cho nó lúc ban đầu. Ngoài cơ năng còn có nhiệt năng.
- Thế năng của viên bi ở A lớn hơn thế năng của viên bi ở B.
* Kết luận 1:Trong các hiện tượng tự nhiên, thường có sự biến đổi giữa thế năng và động năng, cơ năng luôn luôn giảm. Phần cơ năng hao hụt đi đã chuyển hoá thành nhiệt năng.
Qua thí nghiệm vừa khảo sát em có kết luận gì ?
Mô tả
-Từ A đến C :
Thế năng -> động năng
- Từ C đến B : Động năng -> thế năng
1.Biến đổi thế năng thành động năng và ngược lại.Hao hụt cơ năng.
2. Các dạng năng lượng và sự chuyển hoá giữa chúng
Trên hình 58.2 vẽ các thiết bị trong đó thực hiện sự biến đổi năng lượng từ dạng ban đầu sang dạng cuối cùng cần dùng cho con người. Hãy chỉ ra dạng năng lượng đã được chuyển hoá từ dạng nào qua các bộ phận (1), (2) của mỗi thiết bị. Điền vào chỗ trống tên của dạng năng lượng xuất hiện ở mỗi bộ phận đó.
1
Thiết bị A: (1)……………………………
(2)…………………………….
1. Cơ năng thành điện năng
2. Điện năng thành quang năng
B
Thiết bị B: (1)……………………………
(2)…………………………….
1. Điện năng thành cơ năng
2. Động năng thành động năng
Thiết bị C: (1)……………………………
(2)…………………………….
1. Nhiệt năng thành hóa năng
2. Động năng thành cơ năng
D

1
2
1. Hóa năng thành điện năng
2. Điện năng thành nhiệt năng
Thiết bị D: (1)……………………………
(2)…………………………….
Bảng 58.1 (SHD – 153)
Kết luận 2:
Con người có thể nhận biết được các dạng năng lượng như hoá năng, quang năng, điện năng khi chúng được biến đổi thành cơ năng hoặc nhiệt năng.
Nói chung, một quá trình biến đổi trong tự nhiên đều có kèm theo sự biến đổi năng lượng từ dạng này sang dạng khác.
Năng lượng không tự sinh ra hoặc tự mất đi mà nó chỉ chuyển hoá từ dạng này sang dạng khác, hoặc truyền từ vật này sang vật khác.
3 . Định luật bảo toàn năng lượng
BT: Hãy giải thích vì sao không thể chế tạo được động cơ vĩnh cửu.
TL: Động cơ vĩnh cửu không thể hoạt động được vì trái với định luật bảo toàn năng lượng. Động cơ hoạt động được là có cơ năng, cơ năng này không thể tự động sinh ra.
Bài tập:Trong nhà máy thuỷ điện có một tua bin quay làm cho máy phát điện quay theo cung cấp cho ta năng lượng điện.Tua bin này quay liên tục nhờ nước ở hồ chứa mà ta không mất công bơm lên.Tua bin này có phải là động cơ vĩnh cửu không? Hãy giải thích.
Tua bin không phải là động cơ vĩnh cửu. Muốn cho tua bin hoạt động phải cung cấp cho nó một năng lượng, đó chính là năng lượng của nước.
Quang năng thành nhiệt năng
Bài tập vận dụng :
Chỉ rõ sự chuyển hóa năng lượng trong mỗi quá trình sau
Quang năng => Nhiệt năng
Điện năng => Cơ năng
Di?n nang => Nhi?t nang
Quang năng=> Điện năng
GHI NHỚ
Ta nhận biết được một vật có năng lượng khi vật đó có khả năng thực hiện công (cơ năng) hay làm nóng các vật khác (nhiệt năng)
Ta nhận biết được hoá năng, điện năng, quang năng khi chúng chuyển hoá thành cơ năng hay nhiệt năng.
Nói chung, mọi quá trình biến đổi đều kèm theo sự chuyển hoá năng lượng từ dạng này sang dạng khác.