Nguyễn Bỉnh Khiêm
Nhàn
ĐỌC- HIỂU

NỘI DUNG BÀI HỌC:

I . Tìm hiểu phần tiểu dẫn
II . Đọc-hiểu văn bản
III. Luyện tập
IV. Ghi nhớ (Củng cố)

I/ TIỂU DẪN
1/ Tác giả: Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491-1585); quê Hải Phòng.
- Ông là Nhà nho khí tiết, có học vấn uyên thâm.
- Ông ở ẩn nhưng vẫn quan tâm đến cuộc đời.
- Nguyễn Bỉnh Khiêm là nhà thơ lớn của dân tộc.

2.Tác phẩm chính :
- “Bạch Vân am thi tập” (Chữ Hán )
- “Bạch Vân quốc ngữ thi” (Chữ Nôm)
3.Xuất xứ và nhan đề bài thơ :
- “Nhàn” là bài thơ được trích từ tập thơ Nôm“Bạch Vân quốc ngữ thi”.
(Nhan đề Nhàn do người đời sau đặt)

AM BẠCH VÂN
KHU DI TÍCH ĐỀN THỜ NGUYỄN BỈNH KHIÊM

NHÀN
“Một mai, một cuốc, một cần câu,
Thơ thẩn dầu ai vui thú nào.
Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ,
Người khôn, người đến chốn lao xao.
Thu ăn măng trúc, đông ăn giá,
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao.
Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống,
Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao.”


II. Đọc- hiểu bài thơ
1/ Hai câu đề: hoàn cảnh sống
của Nguyễn Bỉnh Khiêm

“Một mai, một cuốc, một cần câu,
Thơ thẩn dầu ai vui thú nào”.

* điệp từ: một
* liệt kê: mai,cuốc,cần câu

=> tất cả đã sẵn sàng, chu đáo, cụ Trạng mà như một lão nông thực thụ.





MAI


Cuốc

Cần câu






=> Tác giả chọn cách sống Nhàn, mặc cho ai đó chọn cách sống khác.

Từ láy thơ thẩn
Đại từ phiếm chỉ ai

2/ Hai câu thực: Quan niệm sống Nhàn
của Nguyễn Bỉnh Khiêm

“Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ,
Người khôn,người đến chốn lao xao”.

Ta dại >< người khôn
=> Phép đối, cách nói ngược,
vui đùa hóm hỉnh.

THẢO LUẬN NHÓM:
Em hiểu thế nào về hai hình ảnh ẩn dụ, đối lập:
Nơi vắng vẻ >< chốn lao xao?
LÀNG QUÊ YÊN BÌNH
LÀNG QUÊ YÊN BÌNH
LÀNG QUÊ YÊN BÌNH


Thu ăn măng trúc, đông ăn giá,
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao.
Phép đối rất chỉnh
liệt kê 4 mùa, các món ăn dân dã.
3/ Hai câu luận: Cuộc sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm ở chốn quê nhà
Hai câu thơ như bức tranh tứ bình về cuộc sống, sinh hoạt bình dị, đạm bạc mà thanh cao của nhà thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm

4/ Hai câu kết: Triết lí sống Nhàn
Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống,
Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao.



=> Dùng điển tích thể hiện thái độ dứt khoát, bản lĩnh của tác giả.

●Với trí tuệ của bậc đại nho chân chính, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã nhận ra công danh phú quý chỉ là giấc “chiêm bao”.
III LUYỆN TẬP
Luyện tập 1
Em hiểu thế nào về quan niệm sống Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm trong bài thơ?


Trong xã hội ngày nay,
quan niệm sống nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm có còn phù hợp không?
THẢO LUẬN

Luyện tập 2
Em hãy nêu cảm nhận chung về cuộc sống, nhân cách Nguyễn Bỉnh Khiêm qua bài thơ Nhàn
(Viết mộtphút)
Nguyễn Bỉnh Khiêm đã thoát ra ngoài vòng danh lợi, tìm sự thư thái cho tâm hồn, Nhàn là cách sống ung dung hòa hợp với thiên nhiên.
IV. Ghi nhớ:
Sách Ngữ văn lớp10 tập 1, trang130


CHÚC CÁC EM
HỌC TỐT!