Chủ đề: Ankan
Khái niệm
Hydrocarbon no là các Hydrocarbon mà các nguyên tử carbon trong phân tử của nó liên kết với nhau bằng liên kết đơn. 
* Ankan là những hydrocacbon no, không mạch vòng.
Đồng đẳng
 
 
Ví dụ: Xác định công thức phân tử của ankan X biết:
Phân tử khối bằng 44
X có tỉ khối so với H2 bằng 36
 
 
Đồng phân
 
 
CH3 – CH2 – CH2 – CH2 – CH3
Đồng phân
 
 
Danh pháp
1.Tên của ankan không phân nhánh
- Ankan không phân nhánh là các ankan có mạch cacbon thẳng, chỉ chứa C bậc I và bậc II.
  Tên ankan không nhánh = Mạch cacbon chính + “an”
2.Tên của ankan phân nhánh
- Ankan phân nhánh là ankan chứa C bậc III hoặc bậc IV.
Từ phân tử ankan, khi bỏ bớt 1 nguyên tử H thì được gọi là ankyl. Nhóm các ankyl có công thức tổng quát là CnH2n+1. Nhóm ankyl chính là mạch nhánh của ankan phân nhánh.
  Tên của ankan phân nhánh = Số chỉ vị trí nhánh + Tên nhánh + Tên mạch chính + “an”
Lưu ý:  - Mạch chính là mạch chứa nhiều C nhất, có nhiều nhánh nhất.
             - Đánh chỉ số từ phía mà mạch C phân nhánh sớm nhất.
             - Gọi tên mạch nhánh (nhóm ankyl) theo thứ tự bảng chữ cái. Số chỉ vị trị nhánh được đặt trước gạch nối với tên nhánh đó.
             - Nếu có nhiều nhóm ankyl giống nhau thì sẽ được viết thêm số đếm vào trước tên của ankyl đó.
Ví dụ: Đọc tên các ankan sau:
2,3-đimetyl butan
  2,2,3-trimetyl butan
3-etyl-2-metyl pentan
 
? C6H14 có bao nhiêu đồng phân ? Viết các đồng phân của C6H14 và gọi tên.
Tính chất vật lí của ankan
 - Ở điều kiện thường, các ankan từ C1 đến C4 ở trạng thái khí, từ C5 đến khoảng C18 ở trạng thái lỏng, từ khoảng C18 trở đi ở trạng thái rắn.
    - Nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi tăng dần khi tăng số nguyên tử cacbon trong phân tử: 4 chất đầu là chất khí, các chất có n từ 5 đến 19 là chất lỏng, khi n ≥ 20 là chất rắn.
    - Đều không tan trong nước nhưng dễ tan trong các dung môi hữu cơ.
    - Ankan đều là những chất không màu.
    - Các ankan nhẹ nhất như metan, etan, propan là những khí không mùi. Ankan từ C5 − C10 có mùi xăng, từ C10 − C16 có mùi dầu hỏa. Các ankan rắn rất ít bay hơi nên hầu như không mùi.
Tính chất hóa học của ankan
Phản ứng thế bởi halogen.
Phản ứng tách.
Phản ứng oxi hóa.
1. Phản ứng thế bởi halogen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Nhận xét: Nguyên tử H liên kết với Cacbon bậc cao hơn sẽ dễ bị thế hơn.
C5H12 → C2H6 + C3H6
2. Phản ứng tách:
- Dưới tác dụng nhiệt, xúc tác, ankan có phân tử khối nhỏ có thể bị tách hidro tạo thành hidrocacbon không no tương ứng.
phản ứng tách hiđro: ở 400 - 900oC, xúc tác Cr2O3 + Al2O3.
CH3 –CH2- CH3 → CH3-CH=CH2 + H2
- Ở nhiệt độ cao, xúc tác ngoài tách hidro, ankan có thể bị phân cắt ( cracking) C tạo thành ankan có phân tử khối nhỏ hơn
3. Phản ứng oxi hóa
CnH2n+2 + O2 → nCO2 + (n+1) H2O.
Nhận xét :
+ Đốt ankan thu nCO2 < nH2O
+ Nếu đốt hiđrocacbon thu được nCO2 < nH2O
=> Hiđrocacbon đem đốt là ankan(CnH2n+2).
 
 
Điều chế
1. Trong phòng thí nghiệm
CH3COONa + NaOH   →(CaO, to) CH4­+Na2CO3
2. Trong công nghiệp
Dùng phương pháp chưng cất phân đoạn.
Ứng dụng
Các dạng bài tập về ankan
2. Dạng 2: Phản ứng thế Halogen.
CnH2n+2 + aX2  −→ as CnH2n+2-aXa + aHX
Thông thường ta sẽ dựa vào %Cl hoặc M của sản phẩm để tìm ankan.
 
 
 
VD1: Số đồng phân ứng với các công thức C6H14 là
A. 3                   B. 4                        C. 5                       D. 6


Lời giải:
Số đồng phân 26-4 + 1 = 5 đáp án C.
VD2: Tên gọi của chất có cấu tạo: CH3CH2C(CH3)2CH(C2H5)CH3 là
A. 2-etyl-3,3-đimetylpentan                    B. 3,3-đimetyl-2-etylpentan
C. 3,3,2-đimetyletylpentan                      D. 3,3,4-trimetylhexan
Lời giải:
Đánh số mạch C như sau:
VD3: Clo hóa ankan X thu được dẫn xuất monoclo có chứa 55,04% clo về khối lượng. Ankan X có CTPT là
A. CH4            B. C2H6               C. C3H8                D. C4H10
 
VD4: Cracking 8,8 gam propan thu được hỗn hợp khí A gồm H2, CH4, C2H4, C3H6 và một phần propan chưa bị cracking. Biết H% = 90% . Khối lượng phân tử TB của A là
A. 39,6                        B. 23,16                    C. 2,135                      D. 3,96
 
VD5: Đốt cháy hoàn toàn một hiđrocacbon X thu được 0,11 mol CO2 và 0,132 mol H2O. Khi X tác dụng với khí clo thu được 4 sản phẩm monoclo. Tên gọi của X là
A. 2-metylbutan.               B. etan.             C. 2,2-đimetylpropan.         D. 2-metylpropan.