Hình vẽ
Bài 1
Mục tiêu
MỤC TIÊU
* Về kiến thức - Sinh viên trình bày được nội dung cơ bản những quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa.
* Về kỹ năng - Sinh viên phân tích, luận giải được những nội dung về văn hóa và xây dựng nền văn hóa mới.
* Thái độ - Sinh viên biết trân trọng, có ý thức bảo vệ, phát huy những giá trị văn hóa về tư tưởng, cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
2
I. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA
Ảnh
Ảnh trưng bày tại triển lãm nhân kỷ niệm 30 năm UNESSCO tôn vinh Chủ tịch Hồ Chí Minh - Nhà văn hóa kiệt xuất (11-2017)
I. VĂN HÓA
3
4
Hình vẽ
Hình vẽ
I. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
1. Một số nhận thức chung về văn hóa
3. Quan điểm của HCM về xây dựng nền văn hóa mới
Hình vẽ
Hình vẽ
2. Quan điểm của HCM về vai trò của văn hóa
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
a. Quan niệm của HCM về văn hóa
b. Quan niệm về quan hệ giữa văn hóa với các lĩnh vực khác
a. Văn hóa là mục tiêu, động lực của cách mạng
b. Văn hóa là một mặt trận
c. Văn hóa phục vụ quần chúng nhân dân
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Hình vẽ
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp
Trong thời kỳ xây dựng CNXH
Nhà văn hóa kiệt xuất
5
6
Ảnh
"Chủ tịch Hồ Chí Minh là một biểu hiện kiệt xuất về quyết tâm của cả một dân tộc, đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam; sự đóng góp quan trọng về nhiều mặt của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, nghệ thuật là kết tinh của truyền thống văn hóa hàng ngàn năm của nhân dân Việt Nam và những tư tưởng của Người là hiện thân của những khát vọng của các dân tộc trong việc khẳng định bản sắc của dân tộc mình và tiêu biểu cho việc thúc đẩy hiểu biết lẫn nhau".
Nghị quyết 24C/18.65 phiên họp Đại hội đồng lần thứ 24 (20/10 - 20/11/1987) của UNESCO
1. Một số nhận thức chung
7
8
1. Một số nhận thức chung về văn hóa và quan hệ giữa văn hóa với các lĩnh vực khác
a. Quan niệm của Hồ Chí Minh về văn hóa
“Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hoá. Văn hoá là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”.
Ảnh
Tháng 8-1943, khi ở trong nhà tù Tưởng Giới Thạch, Hồ Chí Minh đã đưa ra định nghĩa về văn hóa.
a. Quan niệm văn hóa
9
10
Ảnh
Nội dung quan niệm văn hóa của Hồ Chí Minh
Nhận xét
11
12
- Với định nghĩa này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khắc phục được quan niệm phiến diện về văn hóa trong lịch sử và hiện tại, hoặc chỉ đề cập đến lĩnh vực tinh thần, trong văn học nghệ thuật, hoặc chỉ đề cập đến lĩnh vực giáo dục, phản ánh trình độ học vấn.
- Đây là quan điểm toàn diện về văn hóa, tiếp cận quan điểm hiện đại ngày nay.
* Nhận xét
Ảnh
- Ngay từ rất sớm, Người đã quan tâm xây dựng một nền văn hóa mới trên tất cả mọi mặt của đời sống xã hội, từ kinh tế, chính trị, xã hội, đạo đức, tâm lý.
- Người có ý thức đưa văn hóa vào chiến lược phát triển của đất nước.
VD1
13
14
Ảnh
VD2
15
16
Ảnh
b. Văn hóa với các lĩnh vực
17
18
b. Quan điểm của Hồ Chí Minh về quan hệ giữa văn hóa với các lĩnh vực khác
Ảnh
1
2
3
4
Văn hóa với chính trị
19
20
Ảnh
Văn hóa với kinh tế
21
22
* Quan hệ giữa văn hóa với kinh tế
- Văn hóa là một kiến trúc thượng tầng, nhưng cơ sở hạ tầng của xã hội có kiến thiết rồi, văn hóa mới kiến thiết được và có đủ điều kiện phát triển được.
- Tuy nhiên văn hóa có tác động tích cực trở lại đối với kinh tế.
- “Muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội thì phải phát triển kinh tế và văn hóa. Vì sao không nói phát triển văn hóa và kinh tế. Tục ngữ ta có câu: có thực mới vực được đạo”.
Ảnh
Văn hóa với xã hội
23
24
* Quan hệ giữa văn hóa với xã hội
- Chính trị, xã hội có được giải phóng thì văn hóa mới được giải phóng.
“Xã hội thế nào, văn nghệ thế ấy…Dưới chế độ thực dân và phong kiến, nhân dân ta bị nô lệ, thì văn nghệ cũng bị nô lệ, bị tồi tàn, không thể phát triển được”
(Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 9, tr.231)
Ảnh
“Hồ Chí Minh làm cách mạng không chỉ giải phóng con người khỏi áp bức, bóc lột mà cái cao quý nhất là để giải phóng con người thoát khỏi nền văn hóa nô dịch và xây dựng nền văn hóa của dân tộc”
(Hồ Chí Minh sống mãi với nhân dân Việt Nam và bầu bạn quốc tế, Nxb Quân đội, H. 2001)
Đầu độc bằng rượu cồn
25
26
Ảnh
Mở nhà tù
27
28
Ảnh
Cờ bạc, mại dâm, mê tín
Ảnh
30
29
Giữ gìn bản sắc văn hóa
* Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
31
32
- Bản sắc văn hóa dân tộc là những giá trị văn hóa bền vững của các dân tộc Việt Nam, được nhìn nhận qua 2 lớp:
- Về nội dung, đó là lòng yêu nước, tinh thần tự cường, tự tôn dân tộc...Về hình thức, biểu hiện ở ngôn ngữ, phong tục, tập quán, truyền thống, lối sống, cách tư duy...
- Bác nói: "Dân ta phải biết sử ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam".
- "Càng thấm nhuần chủ nghĩa Mác- Lênin, càng phải coi trọng những truyền thống tốt đẹp của cha ông".
Ảnh
Tiếp thu tinh hoa văn hóa
* Tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại
- Trong giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, phải biết tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại.
- Nhận diện hiện tượng văn hóa Hồ Chí Minh, một nhà báo Mỹ viết: "Cụ Hồ không phải là một nhà dân tộc chủ nghĩa hẹp hòi mà cụ là một người yêu mến văn hóa Pháp trong khi chống thực dân Pháp, một con người biết coi trọng những truyền thống cách mạng Mỹ trong khi Mỹ phá hoại đất nước cụ".
(Trần Văn Giàu: Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam, 1993, tr.331)
- Hồ Chí Minh chỉ rõ mục đích tiếp thu văn hóa nhân loại là để làm giàu cho văn hóa Việt Nam, xây dựng nền văn hóa dân chủ.
33
34
Ảnh
2. Vai trò của văn hóa
2. Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa
Ảnh
35
36
a. Mục tiêu, động lực
a. Văn hóa là mục tiêu, động lực của sự nghiệp cách mạng
- Theo Hồ Chí Minh, văn hóa là mục tiêu, là quyền sống, quyền sung sướng, tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc, khát vọng của nhân dân về chân, thiện, mỹ. Đó là một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành.
37
38
- Hồ Chí Minh đã đặt cơ sở cho một xã hội phát triển bền vững với ba trụ cột là bền vững về kinh tế, xã hội, môi trường.
- Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, động lực của văn hóa được thể hiện ở các phương diện sau:
- Văn hóa chính trị là động lực có ý nghĩa soi đường, lãnh đạo quốc dân giành độc lập.
- Văn hóa văn nghệ góp phần nâng cao lòng yêu nước, ý chí, quyết tâm cách mạng.
- Văn hóa giáo dục đào tạo con người mới, nguồn nhân lực mới phục vụ sự nghiệp cách mạng.
- Văn hóa đạo đức hướng con người tới chân, thiện, mỹ.
- Văn hóa pháp luật đảm bảo dân chủ, trật tự, kỷ cương.
ĐH XII
39
40
Ảnh
ĐH XII
Ảnh
41
42
b. Văn hóa là một mặt trận
b. Văn hóa là một mặt trận
- Mặt trận văn hóa là cuộc chiến đấu cam go, quyết liệt trên các lĩnh vực văn hóa với các hoạt động: văn nghệ, báo chí, âm nhạc, văn thơ, lý luận...
43
44
- Anh chị em văn nghệ sĩ là chiến sĩ trên mặt trận ấy, có nhiệm vụ phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân. Họ phải dùng ngòi bút là vũ khí để chiến đấu trên mặt trận đó.
- "Nay ở trong thơ nên có thép Nhà thơ cũng phải biết xung phong"
(Cảm tưởng đọc thiên gia thi)
Ảnh
c. Văn hóa phục vụ quần chúng
c. Văn hóa phục vụ quần chúng nhân dân
Ảnh
45
46
3. Xây dựng nền văn hóa mới
3. Quan điểm Hồ Chí Minh về xây dựng nền văn hóa mới
- Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, Hồ Chí Minh quan tâm đến việc xây dựng nền văn hóa dân tộc với 5 nội dung: Xây dựng tâm lý, luân lý, xã hội, chính trị, kinh tế.
- Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Người khẳng định phương châm xây dựng văn hóa có tính chất dân tộc, khoa học, đại chúng.
- Trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, Người chủ trương xây dựng nền văn hóa có nội dung xã hội chủ nghĩa và tính chất dân tộc.
47
48
Ảnh
Tính chất nền văn hóa
49
50
Ảnh
Tính dân tộc
Ảnh
51
52
VD
53
54
Ảnh
Tính khoa học
Ảnh
Ảnh
55
56
Tính đại chúng
Ảnh
57
58
Trân trọng cảm ơn
Ảnh
Trân trọng cảm ơn!