Tiết 119: CHỮA LỖI DIỄN ĐẠT (LỖI LO-GIC)
1. Bài tập : Phát hiện và chữa lại một số lỗi diễn đạt trong các câu dưới đây, chỉ rõ lí do sai và cách sửa chữa.
a. Chúng em đã giúp các bạn học sinh những vùng bị bão lụt quần áo, giày dép và nhiều đồ dùng học tập khác.
b. Trong thanh niên nói chung và trong bóng đá nói riêng, niềm say mê là nhân tố qua trọng dẫn tới thành công.
c. Lão Hạc, Bước đường cùng và Ngô Tất Tố đã giúp chúng ta hiểu sâu sắc
thân phận của người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng 8 năm 1945.
d. Em muốn trở thành một trí thức hay một bác sĩ?
e. Bài thơ không chỉ hay về nghệ thuật mà còn sắc sảo về ngôn từ.
g. Trên sân ga chỉ còn lại hai người. Một người thì cao gầy, một người thì mặc áo ca rô.
h. Chị Dậu rất cần cù chịu khó nên chị rất mực yêu thương chồng con.
i. Nếu không phát huy những đức tính tốt đẹp của người xưa thì phụ nữ Việt Nam ngày nay không thể có được những nhiệm vụ vinh quang và nặng nề đó.
k. Hút thuốc lá vừa có hại cho sức khỏe, vừa làm giảm tuổi thọ con người.
A
quần áo, giày dép

B
đồ dùng học tập

(đồ dùng sinh hoạt)
Chúng em đã giúp các bạn học sinh những vùng bị bão lụt quần áo, giày dép và nhiều đồ dùng học tập khác
(bút, sách, vở…)
=>A và B không cùng loại
*Ch?a:
Cú th? cú m?t s? cỏch ch?a nhu sau:
Chỳng em..dộp v� nhi?u d? dựng sinh ho?t khỏc
Chỳng em..bóo l?t gi?y bỳt, sỏch v? v� nhi?u d? dựng h?c t?p khỏc.
Khi vi?t cõu cú ki?u k?t h?p A v� B khỏc thỡ A v� B
ph?i cựng lo?i. Trong dú B l� t? ng? nghia r?ng,
A l� t? ng? nghia h?p.
b. Trong thanh niên nói chung và trong bóng đá nói riêng,

niềm say mê là nhân tố quan trọng dẫn đến thành công
*Chữa:
-Cách 1:Trong thanh niên nói chung và trong sinh viên nói riêng…thành công.
- Cách 2: Trong thể thao nói chung và trong bóng đá nói riêng….thành công.

Khi viết câu có kiểu kết hợp A nói chung và B nói riêng
Thì A phải là từ nghĩa nghĩa rộng hơn B.
c. Lão Hạc, Bước đường cùng và Ngô Tất Tố đã giúp
chúng ta hiểu sâu sắc thân phận của người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng Tám 1945.
A
“Lão Hạc”, “Bước đường cùng”
( Tên tác phẩm)
B
Ngô Tất Tố
(Tên tác giả)
Sai : Không cùng trường từ vựng
*Ch?a:
Cỏch 1: Lóo H?c, Bu?c du?ng cựng v� T?t dốn.. thỏng tỏm 1945.
Cỏch 2: Nam Cao, Nguy?n Cụng Hoan v� Ngụ T?t T? dó giỳp. thỏng tỏm 1945.
Khi vi?t cõu cú ki?u k?t h?p A, B v� C
(cỏc y?u t? cú quan h? d?ng l?p) thỡ A, B, C
ph?i l� nh?ng t? thu?c cựng m?t tru?ng t? v?ng, bi?u th?
nh?ng khỏi ni?m thu?c cựng m?t ph?m trự.
d. Em muốn trở thành một người trí thức hay một bác sĩ?
A B
trí thức hay bác sĩ
(giai cấp) (nghề nghiệp)
quan hệ lựa chọn: hai vế phải bình đẳng về nghĩa.
Chữa:
Cách 1: Em muốn trở thành một tri thức hay một nông dân?
Cách 2: Em muốn trở thành một giáo viên hay một bác sĩ?

Trong cõu h?i l?a ch?n A hay B thỡ A v� B khụng bao gi?
l� nh?ng t? cú quan h? nghia r?ng -h?p v?i nhau,
Nghia l� A khụng bao h�m B v� B cung khụng bao h�m A.
e. Bài thơ không chỉ hay về nghệ thuật mà còn sắc sảo về ngôn từ.
A
nghệ thuật
B
ngôn từ
A bao hàm B vì trong giá trị nghệ thuật của một tác phẩm có giá trị ngôn từ.
*Ch?a
C1: B�i tho khụng ch? hay v? ngh? thu?t m� cũn s?c s?o v? n?i dung.
C2: B�i tho khụng ch? hay v? b? c?c m� cũn s?c s?o v? ngụn t?.
C3: B�i tho hay v? n?i dung núi chung, s?c s?o v? ngụn t? núi riờng.
Khi viết câu có kiểu kết hợp không chỉ A mà còn B
Thì A và B không bao giờ có quan hệ nghĩa
rông – hẹp với nhau (giống câu d)
g. Trên sân ga chỉ còn lại hai người. Một người thì cao gầy ,còn một người thì mặc áo ca rô
A
Cao gầy
(hình dáng)
B
Áo ca rô
(trang phục)
=>Avà B không cùng trường từ vựng
*Chữa
C1: Trên sân ga….một người thì lùn và mập.
C2: Trên sân ga….một người thì mặc áo trắng, còn một người …ca rô
Khi miờu t? cỏc d?u hi?u d?c trung ph?i
du?cbi?u th? b?ng nh?ng t? ng? thu?c cựng
m?t tru?ng t? v?ng, d?i l?p nhau trong ph?m
vi m?t ph?m trự.
h. Chị Dậu rất cần cù và chịu khó nên chị rất mực
yêu thương chồng con.
A B
Cần cù Yêu thương
chịu khó chồng con
Sai vì A và B không phải là quan hệ nhân - quả
* Chữa: Chị Dậu cần cù, chịu khó và rất mực yêu thương chồng con.
“nên” là một quan hệ từ nối các vế có mối quan hệ nhân quả
Nếu không phát huy những đức tính tốt đẹp của người xưa thì người phụ nữ Việt Nam ngày nay không thể có được những nhiệm vụ vinh quang và nặng nề đó .
=>Hai vế không thể nối với nhau bằng nếu…thì
*Chữa: Nhờ phát huy những đức tính tốt đẹp của người xưa nên người phụ nữ Việt Nam ngày nay đã hoàn thành được những nhiệm vụ vinh quang và nặng nề đó.
k. Hút thuốc lá vừa có hại cho sức khỏe, vừa làm giảm tuổi thọ của con người.
Chữa
Hút thuốc lá vừa có hại cho sức khỏe, vừa tốn kém tiền bạc.
Sai:Cặp phụ̣ từ vừa…vừa không kết hợp A và B cùng một phạm trù.
Không cùng bình diện.
Bài tập nhanh
CHỮA LỖI DIỄN ĐẠT
Tiết 119 :
(Lỗi lô-gíc)
- Khi miêu tả các dấu hiệu đặc trưng phải được biểu thị bằng những từ ngữ thuộc cùng một trường từ vựng, đối lập nhau ,trong phạm vi một phạm trù.
- Khi viết câu có kiểu kết hợp A,B và C (các yếu tố có quan hệ đẳng lập) thì A, B, C phải là những từ thuộc cùng một trường từ vựng, biểu thị những khái niệm thuộc cùng một phạm trù.
- Khi viết câu có kiểu kết hợp không chỉ A mà còn B thì A và B không bao giờ có quan hệ nghĩa rộng – hẹp với nhau (giống câu d)
- Khi viết câu có kiểu kết hợp A và B khác thì A và B
phải cùng loại. Trong đó B là từ ngữ nghĩa rông, A là từ ngữ nghĩa hẹp.
Bài tập 2 /128

a/ Tố Hữu là một nhà thơ lớn vì ông hoạt động cách mạng từ thời thơ ấu.
Lỗi: Hai vế là quan hệ nhân quả nối với nhau bởi từ “vì” phần nguyên nhân giải thích không phù hợp với phần kết quả.
*Chữa: Tố Hữu là một nhà thơ lớn vì ông là một tài năng lớn, được rèn luyện tronh cuộc đấu tranh cách mạng.
b/ Học sinh không được uống rượu và hút thuốc lá.
*Lỗi: Nghĩa của vế thứ hai không rõ
Chữa: Học sinh không được uống rượu và không hút thuốc lá.
Bài tập 2
c/ Gần trưa, đường phố tấp nập, xe cộ ngược xuôi càng ngày càng thưa dần
*Lỗi: Dùng từ “tấp nập” không phù hợp với nội dung câu văn.

*Chữa
d/ Các bạn ấy rất yêu văn nghệ và cả đi dã ngoaị.
Lỗi: Văn nghệ và dã ngoại không cùng một trường từ vựng., không biểu thị những khái niệm cùng thuộc một phạm trù
Chữa: Các bạn ấy rât yêu văn nghệ và cả thể thao nữa .
Gần trưa, đường phố vắng vẻ, xe cộ ngược xuôi ngày càng thưa dần.
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Hoàn thành các bài tập sách giáo khoa.

- Sửa các lỗi diễn đạt mắc phải trong bài viết.

- Chuẩn bị bài: Luyện tập viết bài văn nghị luận về một sự việc hiện tượng.