TRÒ CHƠI
NHÌN HÌNH ĐỌC CA DAO
Làm trai cho đáng sức trai
Khom lưng chống gối, gánh hai hạt vừng
Chồng người đi ngược về xuôi
Chồng em ngồi bếp giương cung bắn ruổi
O
O
O
CA DAO
HÀI HƯỚC
1. Vị trí, ý nghĩa:
Ca dao hài hước chiếm một số lượng lớn trong kho tàng ca dao Việt Nam, thể hiện tâm hồn yêu đời, lạc quan của người bình dân xưa
I. Tìm hiểu chung
2. Phân loại:
- Ca dao tự trào: là những bài ca dao vang lên tiếng tự cười bản thân mình, cười hoàn cảnh của mình…
- Ca dao châm biếm: dùng lời lẽ sắc sảo thâm thúy để phê phán, chê bai, chế diễu những thói tật xấu, những kiểu người xấu trong xã hội.
BÀI 1
BÀI 2, 3, 4
Bài 1:Tiếng cười tự trào
 
a. Hình thức kết cấu:
- Kiểu đối đáp:
+Từ nhân xưng (anh, em)
+ Hình thức: dấu hiệu gạch đầu dòng.
- Nội dung: nói về việc dẫn cưới và thách cưới
Về hình thức kêt cấu, bài ca dao có gì đáng lưu ý? là lời ai nói với ai?nội dung đề cập đến vấn đề gi?
- Cưới nàng, anh toan dẫn voi, 
Anh sợ quốc cấm, nên voi không bàn. 
Dẫn trâu, sợ họ máu hàn, 
Dẫn bò, sợ họ nhà nàng co gân. 
Miễn là có thú bốn chân, 
Dẫn con chuột béo, mời dân, mời làng. 
- Chàng dẫn thế em lấy làm sang, 
Nỡ nào em lại phá ngang như là… 
Người ta thách lợn thách gà, 
Nhà em thách cưới một nhà khoai lang: 
Củ to thì để mời làng, 
Còn như củ nhỏ, họ hàng ăn chơi. 
Bao nhiêu củ mẻ, chàng ơi! 
Để cho con trẻ ăn chơi giữ nhà; 
Bao nhiêu củ rím, củ hà, 
Để cho con lợn, con gà nó ăn…
1
Lễ vật sang, to tát, hứa hẹn một lễ cưới linh đình
Lý do tuy là có lý, có tình, chính đáng nhưng cũng có phần suy diễn hài hước
DỰ ĐỊNH
b. Vật dẫn cưới của chàng trai
Toan
Sợ
1
Miễn là có thú bốn chân
Dẫn con chuột béo mời dân, mời làng
Chàng chọn được vật dẫn cưới độc đáo đến phi lý, xưa nay chưa từng có
QUYẾT ĐỊNH DẪN CƯỚI
- Nghệ thuật:
+ Khoa trương, phóng đại.
+ Lối nói giảm dần
+ Đối lập: chuột béo (số ít) >< mời dân làng (số nhiều)
 => Cách nói hóm hỉnh, hài hước, thông minh thể hiện chàng trai tuy nghèo nhưng tâm hồn luôn vui vẻ, lạc quan.
 => chàng trai cũng đã khéo léo bày tỏ gia cảnh của mình để cô gái thông cảm.
Lời thách cưới của cô gái:
- Thái độ: Chàng dẫn thế em lấy làm sang
Nỡ nào em lại phá ngang như là…
“làm sang”:
+ thản nhiên khen ngợi lễ vật: con chuột béo
+ hiểu và thông cảm cho hoàn cảnh chàng trai
+ làm tăng thêm tính hài hước
1
Lời thách cưới của cô gái
- Nghệ thuật
+ Đối lập: người ta – nhà em
Nhà người ta
Nhà em
+ Lối nói giảm dần (củ to – củ nhỏ - củ mẻ - củ rím, củ hà)
Cô gái là người chu đáo, đảm đang, trọng tình cảm hơn của cải, thấu hiểu hoàn cảnh của chàng trai
 
Điểm tương đồng gặp gỡ giữa chàng trai và cô gái.
- Sự gặp gỡ trong lễ vật dẫn cưới và thách cưới:
+ Vật dẫn hài hước, lễ thách vô tư, nhẹ nhàng
-> Cả hai đều bình bị hóa những lễ vật sang trọng, cao siêu khiến không còn khoảng cách.
- Sự gặp gỡ trong cách nói: bông đùa, hài hước.
- Gặp gỡ về tâm hồn: đùa vui, lạc quan, yêu đời, biết tự vượt lên cảnh nghèo để động viên mình.
- Gặp gỡ về lẽ sống: Coi thường của cải vật chất, coi trọng tình nghĩa.(thiếu vật chất nhưng đầy tình người)
- Gặp nhau về trí tuệ: Sự thông minh, nhanh trí trong đối đáp. (đối đáp là một hình thức thử trí thông minh)
Tìm những điểm tương đồng, gặp gỡ trong lời dẫn cưới của chàng trai và lời thách cưới của cô gái
- Dù trong cảnh nghèo, người lao động vẫn luôn lạc quan, yêu đời, ham sống, khao khát hạnh phúc lứa đôi
- Thể hiện triết lí nhân sinh cao đẹp: Luôn đặt tình người lên trên của cải vật chất.
- Phê phán tục dẫn cưới, thách cưới nặng nề của người xưa.(mong muốn xây dựng thuần phong mĩ tục: Thách cưới chỉ nên xem đó là việc làm mang ý nghĩa tượng trưng.)
Làm trai cho đáng sức trai
Khom lưng chống gối, gánh hai hạt vừng
2. Bài ca dao số 2
- Đối tượng châm biếm: bậc nam nhi yếu đuối, không đáng sức trai.
  
+ Tư thế: "Khom lưng, chống gối"
→ gắng hết sức.
+ Hành động: "gánh hai hạt vừng"
→ nhỏ bé.
- Nghệ thuật: phóng đại kết hợp với thủ pháp đối lập.
=> Bức tranh hài hước, đặc sắc, phê phán loại đàn ông yếu đuối, không đáng mặt đàn ông.
1
Các bài ca dao có nội dung phê phán nam giới vô cùng nhiều. Em hãy tìm những câu ca dao sử dụng những thủ pháp nghệ thuật hoặc môtip quen thuộc và có nội dung phê phán nam giới như bài ca dao trên?
Xin chào các thầy cô! Mình có giáo án PPT môn Ngữ văn THPT (kèm GIÁO ÁN W – 5 HOẠT ĐỘNG): CÓ CHỦ ĐỀ THEO BỘ GD; Đầy đủ các bài Làm văn, Tiếng Việt, Đọc hiểu; không lỗi font chữ, có khởi động ô chữ, video (đã cắt) …, trình chiếu full màn hình.
Ôn THPT – PPT (11 tác phẩm, đọc hiểu, viết đoạn, đề)
Thầy cô cần tham khảo, ib mình. Chia sẻ cùng mình chút công soạn.
https://www.facebook.com/Ninhhongloan
Gmail: hongloantq75@gmail.com