CHẤT RẮN VÀ CHẤT LỎNG
SỰ CHUYỂN THỂ
Chương VII
Có phải tất cả các chất rắn đều có cấu trúc và tính chất giống nhau hay không? Ta phân biệt các chất rắn khác nhau dựa trên những dấu hiệu nào?
Chất rắn
Chất rắn kết tinh
Chất rắn vô định hình
I-CHẤT RẮN KẾT TINH:
1.Cấu trúc tinh thể
Muối
Thạch anh
Nêu đặc điểm về dạng hình học của muối và thạch anh?
Có dạng hình học xác định
Có cấu trúc tinh thể
I. Chất rắn kết tinh
- Cấu trúc tạo bởi các hạt (nguyên tử, phân tử, ion) liên kết chặt với nhau bằng những lực tương tác.
- Sắp theo một trật tự hình học không gian xác định (mạng tinh thể)
- Mỗi hạt luôn dao động nhiệt quanh vị trí cân bằng của nó.
- Chất rắn có cấu trúc tinh thể được gọi là chất rắn kết tinh.
1. Cấu trúc tinh thể
I. Chất rắn kết tinh
2. Các đặc tính của chất rắn kết tinh
I. Chất rắn kết tinh
2. Các đặc tính của chất rắn kết tinh
- Các chất rắn kết tinh cấu tạo từ cùng một loại hạt nhưng có cấu trúc tinh thể khác nhau thì tính chất vật lí cũng khác nhau.
I. Chất rắn kết tinh
2. Các đặc tính của chất rắn kết tinh
- Mỗi chất rắn kết tinh (ứng với một cấu trúc tinh thể) có một nhiệt độ nóng chảy xác định không đổi.
I-CHẤT RẮN KẾT TINH:
2. Các tính chất của chất rắn kết tinh:
Các chất rắn kết tinh có thể là chất đơn tinh thể hoặc chất đa tinh thể.
Chất đơn tinh thể
Chất đa tinh thể
Được cấu tạo chỉ từ một tinh thể (như muối ăn, kim cương,thạch anh…)
Được cấu tạo từ vô số tinh thể rất nhỏ liên kết hỗn độn với nhau (như kim loại, hợp kim)
Có tính dị hướng: Các tính chất vật lí không giống nhau theo các hướng khác nhau
Có tính đẳng hướng: Các tính chất vật lí giống nhau theo mọi hướng.
C2
I-CHẤT RẮN KẾT TINH:
3. Ứng dụng của các chất rắn kết tinh:
Các chất đơn tinh thể: Silic (Si) và Gemani (Ge)  dùng làm các linh kiện bán dẫn, vi mạch điện tử...
Kim cương  dùng làm mũi khoan, dao cắt kính, đá mài, đồ trang sức …
- Kim loại và hợp kim  luyện kim, chế tạo máy, xây dựng, điện tử, sản xuất đồ gia dụng …
Ứng dụng của các chất rắn kết tinh
Tinh thể Telua trắng bạc, có
ánh kim, giòn, là chất bán dẫn
II-CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH:
Nhựa thông
Hắc ín
Thủy tinh
Chất rắn vô định hình là chất rắn:
- Không có cấu trúc tinh thể.
- Không có dạng hình học xác định.
- Không có nhiệt độ nóng chảy xác định.
- Có tính đẳng hướng.
C3
II-CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH:
Một số chất như lưu huỳnh, đường … có thể là chất rắn kết tinh, có thể là chất rắn vô định hình tuỳ theo điều kiện làm rắn.
Ví dụ:
II-CHẤT RẮN VÔ ĐỊNH HÌNH:
Đường có thể tồn tại ở dạng tinh thể (a) hoặc vô định hình (b)
Ứng dụng
II. Chất rắn vô định hình
Hệ thống hóa kiến thức
Chất rắn
Chất rắn kết tinh
Có tính đẳng hướng
Chất rắn
đơn tinh thể
Chất rắn vô định hình
Chất rắn
đa tinh thể
Có tính dị hướng
Có tính đẳng hướng
Có cấu trúc tinh thể -Có nhiệt độ nóng chảy xác định
-Không có cấu trúc tinh thể - Không có nhiệt độ nóng chảy xác định
Câu 1:Phân loại chất rắn theo cách nào dưới đây là đúng?
A. Chất rắn đơn tinh thể và chất rắn vô định hình
B. Chất rắn kết tinh và chất rắn vô định hình
C. Chất rắn đa tinh thể và chất rắn vô định hình
D. Chất rắn đơn tinh thể và chất rắn đa tinh thể
CỦNG CỐ BÀI HỌC
Câu 2: Đặc điểm và tính chất nào dưới đây liên quan đến chất rắn vô định hình?
A. Có dạng hình học xác định
B. Có cấu trúc tinh thể
C. Có tính dị hướng
D. Không có nhiệt độ nóng chảy xác định
C1: Tinh thể của một chất được hình thành trong quá trình nóng chảy hay đông đặc của chất đó?
Trả lời
Tinh thể của một chất được hình thành trong quá trình đông đặc của chất đó
C2: Tại sao chất rắn đơn tinh thể có tính dị hướng, còn chất rắn đa tinh thể lại có tính đẳng hướng ?
Trả lời:
Chất rắn đơn tinh thể cố cấu tạo mạng tinh thể không đồng đều theo mọi hướng nên có tính dị hướng.
Chất rắn đa tinh thể được cấu tạo bởi vô số các tinh thể nhỏ sắp xếp hỗn độn nên tính dị hướng của mỗi tinh thể nhỏ được bù trừ trong toàn khối chất vì thế chất rắn đa tinh thể không có tính dị hướng như chất rắn đơn tinh thể
C3 : Chất rắn vô định hình có tính dị hướng không ? Có nhiệt độ nóng chảy xác định không ? Tại sao ?
Chất rắn vô định hình không có tính dị hướng vì không có cấu trúc tinh thể nên tính chất vật lý theo mọi hướng đều như nhau
Chất rắn vô định hình không có nhiệt độ nóng chảy xác định
Trả lời: