GIáO VIÊN : nguyễn Hoàng Yến
Ngữ
Văn
Lớp 8
Đoàn kết - Chăm ngoan - Học giỏi -
PHÒNG GD&ĐT HUYỆN VŨ THƯ
TRƯỜNG THCS VŨ HỘI
Chào mừng các thầy cô tham dự hội giảng!
1
Tế Hanh (1921)
kiểm tra bài cũ
Đọc kỹ các dữ liệu rồi nhận diện các tác giả đã học?
1. Là một trong những lớp nhà thơ đầu tiên của phong trào thơ mới, thơ ông thường mang nặng niềm hoài cổ.

2. Là người có mặt trong phong trào thơ mới ở chặng cuối với những bài thơ mang nặng nỗi buồn về tình yêu quê hương thắm thiết.

3. Ông là nhà thơ tiêu biểu của phong trào thơ mới, người đã góp phần quan trọng vào việc đổi mới thơ ca và đem lại chiến thắng cho thơ mới.
2
I. Đọc và tìm hiểu chung.
1. Tác giả:
Tố Hữu (1920 - 2002 )
Tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành.
Quê ở tỉnh Thừa Thiên- Huế .
Cuộc đời cách mạng của ông thống nhất đẹp đẽ với cuộc đời thơ .
Là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam.
Năm 1996, ông được Nhà nước trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.
Tố Hữu đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng trong Đảng và chính quyền
Tác phẩm chính: Từ ấy, Gió lộng, Máu và hoa, ...
tố hữu (1920- 2002)
3
Hoàn cảnh sáng tác:
- Tháng 7- 1939 trong nhà lao Thừa Phủ (Huế) sau gần 4 tháng Tố Hữu bị thực dân Pháp bắt giam.
- In trong tập thơ Từ ấy (1937-1946).
2. Tác phẩm
Tố Hữu (1920 - 2002 )
I. Đọc và tìm hiểu chung
1. Tác giả:
Tố Hữu (1920 - 2002 )
* Thể thơ:
* Phương thức biểu đạt:
Lục bát
Miêu tả, biểu cảm
? Chọn câu trả lời đúng
Phương thức biểu đạt của bài thơ:
Miêu tả và biểu cảm
Biểu cảm và tự sự
Biểu cảm, miêu tả và tự sự
4
* Bố cục :
Hai phần.
KHổ 1
Cảnh vào hè trong tâm tưởng người tù cách mạng
Hoàn cảnh sáng tác:
- In trong tập thơ Từ ấy (1937-1946).
2. Tác phẩm
Tố Hữu (1920 - 2002 )
I. Đọc và tìm hiểu chung
1. Tác giả:
Tố Hữu (1920 - 2002 )
* Thể thơ: Lục bát
Phương thức biểu đạt:
Miêu tả, biểu cảm
khổ 2
Tâm trạng của người tù cách mạng
Khi con tu hú gọi bầy

Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần

Vườn râm dậy tiếng ve ngân

Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào

Trời xanh càng rộng càng cao

Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...


Ta nghe hè dậy bên lòng

Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!

Ngột làm sao, chết uất thôi

Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!

Huế, tháng 7 -1939
Tố Hữu, Từ ấy, NXB Văn học, Hà Nội, 1971)

Cảnh
Tình
K1
K2
5

KHI CON TU Hú
Chỉ là một cụm từ, nên chưa trọn ý.
(bỏ ngỏ)

Mở ra bao nhiêu liên tưởng .
Gợi mạch cảm xúc của toàn bài
-Thức dậy bức tranh mùa hè.
- Khơi dậy bức tranh tâm trạng của
người chiến sĩ trẻ trong chốn lao tù.
NộI DUNg Của bài thơ.
* NHAN đề bài thơ
* Bố cục :
Hai phần.
* Hoàn cảnh sáng tác:
2. Tác phẩm
I. Đọc và tìm hiểu chung
1. Tác giả:
Tố Hữu (1920 - 2002 )
* Thể thơ: Lục bát
* Phương thức biểu đạt: Miêu tả, biểu cảm
6
Tu hú :
Loài chim lông màu đen, lớn hơn chim sáo,thường kêu vào đầu mùa hè.
I. Đọc và tìm hiểu chung
1. Tác giả:
Tố Hữu (1920 - 2002 )
2. Tác phẩm
3. Từ khó.
7
Phòng : Phòng giam.
Nhà lao thừa phủ (Huế) nơi giam cầm nhà thơ Tố Hữu
I. Đọc và tìm hiểu chung
1. Tác giả:
Tố Hữu (1920 - 2002 )
2. Tác phẩm
3. Từ khó.
8
Diều sáo
: là loại diều có thêm ống sáo ,
khi thả phát ra âm thanh vui tai.
D
I. Đọc và tìm hiểu chung
1. Tác giả:
Tố Hữu (1920 - 2002 )
2. Tác phẩm
3. Từ khó.
9
1. Cảnh vào hè trong tâm tưởng người tù cách mạng.

*�m thanh:
- Tiếng tu hú
- Tiếng ve
- Tiếng diều sáo
Rộn rã, ngân vang.
-Tu hú, lúa, trái cây , vườn, ve, bắp, nắng,
trời, đôi con diều sáo
- Vàng (ngô,lúa)
- Xanh (cây lá, bầu trời)
- Hồng (nắng, trái chín)
- Râm mát (vườn)
* Hình ảnh:
* Màu sắc:
Rực rỡ, tươi sáng.
Quen thuộc, sống động.
Khi con tu hú gọi bầy

Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần

Vườn râm dậy tiếng ve ngân

Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào

Trời xanh càng rộng càng cao

Đôi con diều sáo lộn nhào từng không . . .
iI. Đọc và tìm hiểu nội dung
I. Đọc và tìm hiểu chung
Khi con tu hú gọi bầy

Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần

Vườn râm dậy tiếng ve ngân

Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào

Trời xanh càng rộng càng cao

Đôi con diều sáo lộn nhào từng không . . .
gọi bầy
ngân
10
*�m thanh:
- Tiếng tu hú
- Tiếng ve
- Tiếng diều sáo
Rộn rã, ngân vang.
-Tu hú, lúa, trái cây, vườn, ve, bắp, nắng,
trời, đôi con diều sáo.
- Vàng (ngô,lúa) .
- Xanh (cây lá, bầu trời)
- Hồng (nắng, trái chín)
- Râm mát (vườn).
* Hình ảnh:
* Màu sắc:
Rực rỡ, tươi sáng.
Quen thuộc, sống động.
- Chín (lúa chiêm)
- Ngọt (trái cây )
* Hương vị:
Thơm, ngọt, quyến rũ.
Khi con tu hú gọi bầy

Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần

Vườn râm dậy tiếng ve ngân

Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào

Trời xanh càng rộng càng cao

Đôi con diều sáo lộn nhào từng không . . .
1. Cảnh vào hè trong tâm tưởng người tù cách mạng.
iI. Đọc và tìm hiểu nội dung
I. Đọc và tìm hiểu chung
gọi bầy
ngân
11

Trời xanh càng rộng càng cao

Đôi con diều sáo lộn nhào từng không.
*Nghệ thuật:
- Điệp ngữ càng. càng.
- Tính từ :cao, rộng.
- Động từ: lộn nhào.
- Gieo vần: cao-sáo-nhào.
- Lời thơ uyển chuyển,nhịp nhàng.

*�m thanh:
Tiếng tu hú gọi bầy - Tiếng ve ngân.
- Tiếng diều sáo.
Rộn rã, ngân vang.
-Tu hú, lúa, trái cây, vườn, ve, bắp, nắng,
trời, đôi con diều sao.
- Vàng (ngô,lúa) .
- Xanh (cây lá, bầu trời)
- Hồng (nắng, trái chín)
- Râm mát (vườn).
* Hình ảnh:
* Màu sắc:
Rực rỡ, tươi sáng.
Quen thuộc, sống động.
- Chín (lúa chiêm )
- Ngọt (trái cây )
* Hương vị:
Thơm, ngọt, quyến rũ.
*Không gian,
chuyển động
Rộng lớn, khoáng đạt
1. Cảnh vào hè trong tâm tưởng người tù cách mạng.
iI. Đọc và tìm hiểu nội dung
I. Đọc và tìm hiểu chung

Trời xanh càng rộng càng cao

Đôi con diều sáo lộn nhào từng không.

Trời xanh càng rộng càng cao

Đôi con diều sáo lộn nhào từng không.
Tự do, hạnh phúc, đầy sức sống.
12
*Không gian,
chuyển động
Rộng lớn, khoáng đạt, tự do, đầy sức sống.
* Cảnh đẹp, tươi vui, sống động,tràn trề nhựa sống.
=>Tâm hồn trẻ trung,nhạy cảm ,yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu tự do .
Hợp lí
*Nghệ thuật:
- Dùng nhiều danh từ,động từ ,tính từ.
- Liệt kê,điệp ngữ.
*�m thanh:
- Tiếng tu hú.
- Tiếng ve ngân.
- Tiếng diều sáo.
Rộn rã, ngân vang.
-Tu hú, lúa, trái, vườn, ve, bắp, nắng,
trời, đôi con diều sao.
- Vàng (ngô,lúa) .
- Xanh (cây lá, bầu trời)
- Hồng (nắng, trái chín)
- Râm mát (vườn).
* Hình ảnh:
* Màu sắc:
Rực rỡ, tươi sáng.
Quen thuộc, sống động.
- Chín (lúa chiêm )
- Ngọt (trái cây )
* Hương vị:
Thơm, ngọt, quyến rũ.
1. Cảnh vào hè trong tâm tưởng người tù cách mạng.
iI. Đọc và tìm hiểu nội dung
I. Đọc và tìm hiểu chung
13

2.Tâm trạng người tù cách mạng.
.

Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!
Ta nghe /hè dậy /bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, /hè ôi!
Ngột làm sao,/ chết uất thôi
Con chim tu hú /ngoài trời /cứ kêu!
* Cảnh đẹp, tươi vui, sống động,tràn trề nhựa sống.
=>Tâm hồn trẻ trung,nhạy cảm ,yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu tự do .
1. Cảnh vào hè trong tâm tưởng người tù cách mạng.
*Nghệ thuật: Dùng nhiều động từ ,tính từ. Liệt kê,điệp ngữ.
Ta nghe /hè dậy /bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, /hè ôi!
Ngột làm sao,/ chết uất thôi
Con chim tu hú /ngoài trời /cứ kêu!
Bài tập trắc nghiệm
Vì sao người tù lại có tâm trạng ngột ngạt, uất hận?
A. Cuộc sống tự do, hấp dẫn bên ngoài bởi tiếng tu hú
B. Phòng giam quá chật chội
C. Vì mất tự do căm hận nhà tù thực dân
Ta nghe /hè dậy /bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, /hè ôi!
Ngột làm sao,/ chết uất thôi
Con chim tu hú /ngoài trời /cứ kêu!
*Ngột ngạt, uất hận cao độ vì mất tự do
iI. Đọc và tìm hiểu nội dung
I. Đọc và tìm hiểu chung
14
2..Tâm trạng người tù cách mạng.

.
* Cảnh đẹp, tươi vui, sống động,tràn trề nhựa sống.
=>Tâm hồn trẻ trung,nhạy cảm ,yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu tự do .
1. Cảnh vào hè trong tâm tưởng người tù cách mạng.
Đập tan phòng
Đập tan xiềng xích
Đập tan nhà tù
Đập tan chế độ thực dân
Trở về với cuộc sống bên ngoài
Trở về với đồng chí, đồng đội
Ta nghe /hè dậy /bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, /hè ôi!
Ngột làm sao,/ chết uất thôi
Con chim tu hú /ngoài trời /cứ kêu!
=>Khát vọng tự do cháy bỏng
*Ngột ngạt, uất hận cao độ
Ta nghe /hè dậy /bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, /hè ôi!
Ngột làm sao,/ chết uất thôi
Con chim tu hú /ngoài trời /cứ kêu!
iI. Đọc và tìm hiểu nội dung
I. Đọc và tìm hiểu chung
15
Thảo luận nhóm
Khi con tu hú gọi bầy
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu
Tâm trạng người tù khi nghe tiếng tu hú thể hiện ở đoạn đầu và đoạn cuối khác nhau như thế nào? Vì sao?
Suy nghĩ
Mở đầu:Báo hiệu mùa hè đến.
-> Tâm trạng rạo rực, mê say cuộc sống
Kết thúc:Tiếng chim gợi tâm trạng,u uất, căm hận.
-> khao khát tự do.
Vì: - Tiếng chim tu hú chính là .tiếng gọi của tự do
- Được cảm nhận ở hai thời điểm khác nhau.
Đáp án
2.Tâm trạng người tù cách mạng.
* Cảnh đẹp, tươi vui, sống động,tràn trề nhựa sống.
=>Tâm hồn trẻ trung,nhạy cảm ,yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu tự do .
1. Cảnh vào hè trong tâm tưởng người tù cách mạng.
=>Khát vọng tự do cháy bỏng
*Ngột ngạt, uất hận cao độ
iI. Đọc và tìm hiểu nội dung
I. Đọc và tìm hiểu chung
16
? Câu nhận xét không đúng về nghệ thuật của bài thơ.
Viết theo thể thơ lục bát, giàu nhạc điệu, mượt mà, uyển chuyển.
Lựa chọn lời thơ đầy ấn tượng để biểu lộ cảm xúc thiết tha, khi lại sôi nỏi, mạnh mẽ.
Xây dựng hình tượng nghệ thuật có nhiều tầng ý nghĩa.
Sử dụng các biện pháp tu từ điệp ngữ, liệt kê, đối lập.
Xây dựng hình tượng nghệ thuật có nhiều tầng ý nghĩa.

1.Nghệ thuật
- Thể thơ lục bát
- Biện pháp tu từ điệp ngữ, liệt kê, đối lập...
- Lời thơ giàu cảm xúc
2. Nội dung
iii.Tổng kết
2.Tâm trạng người tù cách mạng.
* Cảnh đẹp, tươi vui, sống động,tràn trề nhựa sống.
=>Tâm hồn trẻ trung,nhạy cảm ,yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu tự do .
1. Cảnh vào hè trong tâm tưởng người tù cách mạng.
=>Khát vọng tự do cháy bỏng
*Ngột ngạt, uất hận cao độ
iI. Đọc và tìm hiểu nội dung
I. Đọc và tìm hiểu chung
17

? ý nói đúng nhất tâm trạng người tù -chiến sĩ được thể hiện ở 4 câu thơ cuối trong bài là:
Nung nấu ý chí hành động để thoát khỏi chốn ngục tù.
Mong ước da diết cuộc sống bên ngoài chốn tù ngục.
Buồn bực vì chim tu hú ngoài trời cứ kêu.
U uất, ngột ngạt muốn đạp tan xiềng xích

Khi con tu hú
Thức dậy
Khơi gợi
Bức tranh tâm trạng
Bức tranh mùa hè
- U uất, ngột ngạt, muốn đạp tan xiềng xích.
- Rộn rã âm thanh , rực rỡ sắc màu, ngọt ngào hương vị.
- Bức tranh đẹp, đầy sức sống, kết đọng hình ảnh tự do.
U uất, ngột ngạt muốn đạp tan xiềng xích
18

Khi con tu hú
Thức dậy
Khơi gợi
Bức tranh tâm trạng
Bức tranh mùa hè
- U uất, ngột ngạt, muốn đạp tan xiềng xích.
- Rộn rã âm thanh , rực rỡ sắc màu, ngọt ngào hương vị.
- Yêu đời, yêu tự do, gắn bó với cuộc sống, quê hương.
- Bức tranh đẹp, đầy sức sống, kết đọng hình ảnh tự do.
K
H
á
t

V
?
N
G
Tự dO
Câu nói đúng nhất về ý nghĩa của bài thơ là:
Thể hiện niềm uất hận của tuổi trẻ
Thể hiện tình yêu quê hương của tác giả
Nói về thời khắc phũ phàng trong tù ngục
Thể hiện lòng yêu đời, yêu tự do, có khát vọng tự do mãnh liệt của người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi trong hoàn cảnh tù đày.
Thể hiện lòng yêu đời, yêu tự do, có khát vọng tự do mãnh liệt của người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi trong hoàn cảnh tù đày.
19

- Thể thơ lục bát
- Biện pháp tu từ điệp ngữ, liệt kê, đối lập...
- Lời thơ giàu cảm xúc
2. Nội dung
1.Nghệ thuật
Bức tranh mùa hè đẹp, rộn rã âm thanh, rực rỡ sắc màu, ngọt ngào hương vị.
Tràn đầy sức sống, sức vẫy gọi
Tâm trạng người tù cách mạng yêu đời, yêu cuộc sống tự do, u uất, ngột ngạt, muốn phá tan xiềng xích
iV.Luyện tập
?Chỉ ra sự đối lập của hai khổ thơ trên các phương diện sau:
iii.Tổng kết
iI. Đọc và tìm hiểu nội dung
I. Đọc và tìm hiểu chung
20
Khổ 1

Tưởng
tượng
Tự do khoáng đạt, tràn đầy ánh sáng
Yêu đời, yêu cuộc sống tự do
Tha thiết bồi hồi
Khổ 2

Thực
Tù ngục , ngột ngạt, tăm tối
Căm ghét cuộc sống tù đày.
Uất hận, sục sôi
Cảnh
Không gian
Tâm trạng
Giọng thơ
Khổ thơ
- Đây là tương phản đối lập gay gắt giữa tưởng tượng và cảnh thực làm nổi rõ cảnh ngộ, thân phận người tù; làm gia tăng hơn cái bức bối, ngột ngạt, khát khao . là nguyên nhân dẫn đến tâm trạng, hành động của người tù đạt đến đỉnh điểm.
iV.Luyện tập
Sự đối lập của hai khổ thơ trên các phương diện sau:
21
Câu 4. Bài thơ "Khi con tu hú" đã thể hiện sâu sắc tình yêu cuộc sống tha thiết và niềm khao khát tự do đến cháy bỏng của người chiến sĩ cách mạng trong cảnh tù đày.
B. Sai.
Câu 2. Bằng khả năng quan sát nhạy bén, Tố Hữu đã vẽ ra một bức tranh thiên nhiên tươi đẹp qua sáu câu thơ đầu của bài thơ " Khi con tu hú".
A. Đúng.
Câu 3. Bài thơ "Khi con tu hú" được khơi nguồn từ tiếng chim tu hú gọi bầy.
B. Sai.
A. Đúng.
B. Sai.
A. Đúng.
Câu 1. Câu nào nói đúng nhất tâm trạng người tù - chiến sĩ được thể hiện ở bốn câu thơ cuối trong bài thơ "Khi con tu hú "?
B. Nung nấu ý chí hành động để thoát khỏi chốn ngục tù.
C. Buồn bực vì chim tu hú ngoài trời cứ kêu.
D. Mong nhớ da diết cuộc sống ngoài chốn ngục tù.
A. Uất ức, bồn chồn , khao khát tự do đến cháy bỏng.
Bài tập trắc nghiệm
22
1.Với bài cũ: - Học thuộc bài thơ. Cảm nghĩ của em về bài thơ.
- Hệ thống lại kiến thức bài học theo bản đồ tư duy
2.Với bài mới: Soạn bài thơ " Tứ cảnh Bắc Pó"
Hướng dẫn về nhà
23
XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN
CÁC THẦY CÔ VÀ CÁC EM !
24