Bài 2 - Tiết 5+6
Văn bản
Cuộc chia tay của những con búp bê
(Khánh Hoài)
I. Giới thiệu chung:
Đọc thông tin, kết hợp những hiểu biết của mình, trả lời các câu hỏi sau:
? Tác giả của tác phẩm Cuộc chia tay của những con búp bê là ai?
? Tác phẩm được sáng tác năm bao nhiêu? Trong cuộc thi gì?
? Tác giả của tác phẩm này đã đạt được giải thưởng gì?
1.Tác giả: Khánh Hoài.
2.Tác phẩm:
- Tình trạng li hôn là một thực tế đau lòng mà nạn nhân đáng thương là những đứa trẻ.
- Cuộc chia tay của những con búp bê đạt giải Nhì trong cuộc thi viết về quyền trẻ em năm 1992.
II. Đọc - hiểu văn bản:
1. Đọc
2. Thể loại: Văn bản nhật dụng.
3. Phương thức biểu đạt chính: tự sự.
4. Bố cục: 3 phần
- Phần 1: Hai anh em Thành và Thuỷ phải chia tay nhau.
- Phần 2: Cuộc chia tay của Thuỷ với cô giáo và các bạn.
- Phần 3: Cuộc chia tay cuối cùng đầy xúc động của hai anh em.
5. Phân tích:


 
?Truyện viết về ai? ? Viết về việc gì?
- Hai anh em Thủy - nhân vật chính. Tình cảm, tấm lòng của hai em bé trước cảnh cha mẹ li hôn.
?Truyện được kể theo ngôi thứ mấy?Việc lựa chọn ngôi kể này có tác dụng gì?
- Truyện được kể theo ngôi thứ nhất. Nhân vật tôi (Thành) là người trong cuộc, người chứng kiến, là người kể chuyện.
- Cách lựa chọn ngôi kể giúp thể hiện được một cách sâu sắc những suy nghĩ, tình cảm, tâm trạng của nhân vật. Đồng thời làm tăng tính chân thật, tính thuyết phục của câu chuyện.
Thảo luận nhóm: Tên truyện có liên quan đến ý nghĩa truyện không? Búp bê có chia tay không? Vì sao chúng phải chia tay? Búp bê có lỗi gì mà chúng phải chia tay?
- Búp bê là đồ chơi của tuổi nhỏ thường gợi lên thế giới trẻ em với sự ngộ nghĩnh, ngây thơ, vô tội. Những con búp bê trong truyện cũng như anh em Thành, Thủy trong sáng, vô tư, không có tội lỗi gì, thế mà phải chia tay nhau. Tên truyện gợi ra một tình huống kích thích sự chú ý của người đọc và góp phần thể hiện ý đồ tư tưởng của tác giả.
? Hãy tìm các chi tiết trong truyện để thấy hai anh em Thành – Thủy rất mực yêu thương nhau? Qua những chi tiết đó em thấy hai anh em có tình cảm như thế nào với nhau?
- Sáng nay dậy sớm, tôi khẽ mở cửa và rón rén đi ra vườn, ngồi xuống gốc cây hồng xiêm. Chợt thấy động phía sau, tôi quay lại: em tôi đã theo ra từ lúc nào. Em lặng lẽ đặt tay lên vai tôi. Tôi kéo em ngồi xuống và khẽ vuốt lên mái tóc.
- Anh em tôi rất thương nhau.
- Thuỷ cầm kim chỉ ra sân vận động khâu áo cho tôi
- Từ đấy chiều nào tôi cũng đi đón em. Chúng tôi nắm tay nhau vừa đi vừa trò chuyện.
- Đồ chơi của chúng tôi cũng chẳng có nhiều. Tôi dành hầu hết cho em
- Trước đây có thời kì tôi toàn ngủ mê thấy ma. Thuỷ bảo: “ Để em bắt con Vệ sĩ gác cho anh”.
- Em khóc nức nở và chạy lại nắm tay tôi.
- Tôi khóc nấc lên.
? Lời nói và hành động của Thủy khi thấy anh chia hai con búp bê ra hai bên có gì mâu thuẫn?
- Tru tréo lên giận giữ khi thấy anh chia lìa hai con búp bê
- Nhưng khi anh cho em cả hai búp bê thì Thủy lại thương anh đêm đêm không có ai canh giấc ngủ nên chỉ lấy con Em Nhỏ mà để con Vệ Sĩ lại cho anh.
? Theo em có cách nào giải quyết được mâu thuẫn ấy không?
- Gia đình hạnh phúc, anh em không phải chia lìa.
? Cách giải quyết của Thủy gợi trong em suy nghĩ, tình cảm gì?
- Cách lựa chọn của Thủy gợi lên trong lòng người đọc lòng thương cảm đối với một em nhỏ giàu lòng vị tha, vừa thương anh, thương cả những con búp bê. Thà mình chịu chia lìa chứ không để búp bê phải chia tay, thà mình chịu thiệt thòi để anh có con Vệ Sĩ gác đêm.Chi tiết này còn cho thấy sự chia tay của hai em nhỏ là vô lí và phê phán những bậc làm cha mẹ thiếu trách nhiệm với con cái.
? Cảm nhận của em về cuộc chia tay của hai anh em?
? Chi tiết nào trong cuộc chia tay của Thủy với lớp học khiến cô giáo bàng hoàng? Và chi tiết nào làm em cảm động nhất? Vì sao?
- Cô giáo tặng quà cho Thủy và đã biết :“Em không được đi học nữa…mẹ bảo sẽ sắm cho em một thúng hoa quả để ra chợ bán”.
- Bất hạnh trong gia đình. Bất hạnh vì khong được đến trường, phải đi làm để kiếm sống.
GDMT: Theo em môi trường gia đình có ảnh hưởng gì đến trẻ em?
- Môi trường sống có ảnh hưởng rất lớn đến nhân cách của trẻ em , cần tạo môi trường tốt để các em phát triển toàn diện.
? Vì sao khi dắt em ra khỏi trường, Thành lại “kinh ngạc thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật”?
- Cuộc đời vẫn bình yên, cảnh vật vẫn rất đẹp - mọi việc vẫn diễn ra rất bình thường vậy mà hai anh em lại phải chịu đựng sự đổ vỡ mất mát quá lớn.
- Hoặc: đất trời như sụp đổ trong tâm hồn em thế mà quanh em mọi việc vẫn diễn ra một cách bình thường.
? Cuộc chia tay của hai anh em diễn ra như thế nào? Thủy có hành động gì? Quyết định cuối cùng của Thủy ra sao? Em có nhận xét gì về Thủy?
- Thủy như người mất hồn, mặt tái xanh như tàu lá……ôm ghì … hôn gấp gáp. Để con Em Nhỏ cạnh con Vệ Sĩ ở lại với anh để chúng không phải xa nhau.
->Giàu lòng vị tha thương anh thương cả những con búp bê vô tội.
5. Phân tích:
a. Hoàn cảnh xảy ra các sự việc trong truyện:
- Thành và Thuỷ thương yêu,
quan tâm đến nhau.
- Bố mẹ li hôn, hai anh em sắp phải chia tay nhau.
 b. Những cuộc chia tay của hai anh em:
- Những giọt nước mắt xót xa, ngậm ngùi của hai anh em trong đêm.
- Kỉ niệm về người em trong trí nhớ của người anh.
- Hai anh em nhường nhau đồ chơi nói lên tình anh em thắm thiết.
- Thành đưa Thuỷ đi chào cô giáo và các bạn, mọi người xót xa, bàng hoàng trước bất hạnh quá lớn của Thuỷ.
- Thuỷ phải lên xe theo mẹ, Thuỷ xuống xe để đặt búp bê Em Nhỏ bên cạnh Vệ Sĩ.
- Nỗi đau xót, tâm trạng thất vọng, bơ vơ, lạc lõng của Thành, cho thấy tình cảm gắn bó của hai anh em.
 
? Hãy nhận xét lời kể, cách kể chuyện của tác giả? Cách kể này có tác dụng gì trong việc làm nổi rõ nội dung, tư tưởng của truyện?
- Tự nhận thức: Qua nghệ thuật kể, hãy nêu ý nghĩa giáo dục của truyện? Tác giả muốn nhắn gửi đến mọi người điều gì?
? Qua văn bản này, em nghĩ gì về quyền trẻ em? Ai đảm bảo những quyền đó cho trẻ em?
- Quyền được yêu thương chăm sóc. Quyền được đến trường, được học hành.Quyền được nhà trường, xã hội đảm bảo.
III.Tổng kết :
1. Nghệ thuật :
- Xây dựng tình huống tâm lí.
- Lựa chọn ngôi thứ nhất để kể: nhân vật tôi trong truyện kể lại câu chuyện của mình nên những day dứt, nhớ thương được thể hiện một cách chân thực.
- Khắc hoạ hình tượng nhân vật trẻ nhỏ (Thành và Thuỷ) qua đó gợi lại suy nghĩ về sự lựa chọn, ứng xử của những người làm cha làm mẹ.
- Lời kể tự nhiên theo trình tự sự việc.
2. Ý nghĩa văn bản:
Là câu chuyện của những đứa con nhưng lại gợi cho những người làm cha, mẹ phải suy nghĩ. Trẻ em cần được sống trong mái ấm gia đình. Mỗi người cần phải biết giữ cho gia đình hạnh phúc.
 
IV. Luyện tập
Trả lời các câu sau:
Câu 1: Ông Liên và bà Hải thường xuyên xảy ra cãi vã. Theo em, việc đó có tác hại gì?
- Gây ảnh hưởng tới hàng xóm láng giềng.
- Phá hoại hạnh phúc tổ ấm gia đình.
- Tạo điều kiện cho con cái hư hỏng (lười học, ăn chơi, đua đòi...)
Câu 2: Hưng còn đang là học sinh lớp 12 mà đã sa vào ăn chơi đua đòi, nghiện ngập, theo em việc làm đó có tác hại gì?
- Gây ảnh hưởng lớn tới sức khoẻ.
- Gây ảnh hưởng tới công việc học tập.
- Bố mẹ phiền muộn, lo toan.
- Phá hoại danh dự của gia đình, bản thân.
- Phá hoại hạnh phúc gia đình.
Câu 3: Gia đình Loan mặc dù nghèo khổ nhưng cuộc sống vẫn ấm no hạnh phúc. Theo em là do đâu?
- Các thành viên quan tâm, nhường nhịn, chăm sóc lẫn nhau.
- Không cãi vã, chửi bới lẫn nhau.
- Con cái chăm chỉ học tập, không ăn chơi đua đòi, không sa vào các tệ nạn xã hội.
- Bố mẹ tăng gia sản xuất, tăng nguồn thu nhập trong gia đình.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học và làm bài tập đầy đủ
- Soạn văn bài “Bố cục trong văn bản”
- Đọc và chuẩn bị bài mới
Xin trân trọng cảm ơn