Bài 11. THIÊN NHIÊN PHÂN HÓA ĐA DẠNG
NỘI DUNG CỦA BÀI


THIÊN NHIÊN PHÂN HÓA ĐA DẠNG
Thiên nhiên phân hóa theo Bắc - Nam
Thiên nhiên phân hóa theo Đông - Tây
Biểu hiện
Nguyên nhân
Biểu hiện
Nguyên nhân
1. Thiên nhiên phân hóa theo Bắc - Nam
Dựa vào kiến thức đã học, hãy cho biết nguyên nhân nào dẫn đến sự phân hóa của thiên nhiên theo Bắc – Nam?
Bạch Mã –
160B
Miền Bắc
Miền Nam
Theo chiều Bắc Nam thiên nhiên nước ta chia làm mấy phần? Chỉ ra ranh giới các phần lãnh thổ đó.
a. Nguyên nhân
Do lãnh thổ nước ta kéo dài 15 độ vĩ tuyến
Do địa hình có dãy núi Bạch Mã chắn gió mùa Đông Bắc
Do hoạt động của gió mùa
Dãy Bạch Mã
Nghiên cứu SGK, bản đồ địa lý tự nhiên Việt Nam và Altat Địa lý Việt Nam tr.9, các nhóm hãy trao đổi và hoàn thành phiếu học tập sau
b. Biểu hiện
Nhóm 2: Tìm hiểu về phần lãnh thổ phía Nam (Miền Nam)
Dãy Bạch Mã
160B
Miền Bắc
Miền Nam
BẢN ĐỒ KHÍ HẬU VIỆT NAM
BẢN ĐỒ ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN VIỆT NAM
b. Biểu hiện
Nhiệt đới gió mùa có một mùa đông lạnh
Trên 200C, biên độ nhiệt năm lớn
3 tháng
Mùa đông – mùa hạ
Rừng nhiệt đới gió mùa
Có sự thay đổi theo mùa
Loài thực vật nhiệt đới chiếm ưu thế, có cả cận nhiệt, ôn đới, loài thú có lông dày
Đặc trưng cho vùng nhiệt đới ẩm gió mùa
b. Biểu hiện
Cận xích đạo gió mùa
Trên 25oC, biên độ nhiệt năm nhỏ
Không có
Mùa mưa – mùa khô
Rừng Cận xích đạo gió mùa
Động thực vật xích đạo và nhiệt đới: cây họ Dầu, các loài thú lớn
Mang sắc thái của vùng cận xích đạo gió mùa
b. Biểu hiện
1. Thiên nhiên phân hoá theo Bắc – Nam
Quan sát bảng số liệu sau, nhận xét sự thay đổi nhiệt độ từ Bắc vào Nam? Giải thích tại sao lại có sự thay đổi đó?
b. Nguyên nhân
2. Thiên nhiên phân hóa theo Đông - Tây
Quan sát bản đồ Địa lý tự nhiên Việt Nam, hãy cho biết thiên nhiên nước ta phân hóa thành mấy dải từ Đông sang Tây?
BẢN ĐỒ ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN
- 3 dải: vùng biển và thềm lục địa, vùng đồng bằng ven biển và vùng đồi núi
2. Thiên nhiên phân hóa theo chiều Đông - Tây
a. Nguyên nhân
Nguyên nhân nào dẫn đến sự phân hóa thiên nhiên nước ta theo chiều Đông - Tây?
Do sự thay đổi của địa hình
Do ảnh hưởng của hướng gió
14
Nguyên nhân:
2. Thiên nhiên phân hóa theo chiều Đông - Tây
- Tác động của gió mùa
- Ảnh hưởng của biển
- Ảnh hưởng của bức chắn địa hình
Từ Đông sang Tây, thiên nhiên nước ta phân hóa thành mấy dải địa hình?
Quần đảo Cô Tô – Quảng Ninh
Quần đảo Cát Bà
Thềm lục địa phía Bắc – Nam và Duyên hải Nam Trung Bộ
Vũng Rô – Phú Yên
Mở rộng
Mở rộng
Thu hẹp
17
Vùng biển và thềm lục địa
Vùng đồng bằng ven biển
Thiên nhiên phân hóa theo chiều Đông - Tây
Độ nông-sâu, rộng-hẹp
Thiên nhiên vùng biển
Đb ven biển (DHMT)
Đb châu thổ
(ĐBSH, ĐBSCL )
Đông Bắc
Tây Bắc
Trường Sơn Bắc - Nam
Câu II: Dựa vào bảng số liệu về nhiệt độ và lượng mưa của 3 địa điểm Hà Nội, Huế và TP Hồ Chí Minh dưới đây hãy trả lời các câu hỏi sau:
1, Nhiệt độ TB năm từ Hà Nội vào TP Hồ Chí Minh có xu hướng tăng dần do ảnh hưởng của :
a, sự tăng dần vĩ độ
b, sự tăng dần lượng bức xạ Mặt trời
c, sự hơn kém kinh độ
d, vị trí gần, xa biển
2. Tổng lượng mưa cả năm từ Hà Nội đến Huế vào TP. Hồ Chí Minh có xu hướng:
a, tăng dần
b, giảm dần
c, tăng dần đến Huế, giảm dần về phía TP. Hồ Chí Minh
d, giảm dần đến Huế, tăng dần về TP. Hồ Chí Minh
Vùng núi Trường Sơn Bắc
Cánh đồng "chết" ở Hải Lăng, Quảng Trị
TN
TN
TN
Vùng núi Trường Sơn Nam
Tây Nguyên
Duyên hải Nam Trung Bộ
TN
TN
TN
ẩm
22
Đông Trường Sơn (mùa mưa ở Phú Yên)
Mùa khô ở Tây Nguyên
ĐB
Đ
ĐN
2. Thiên nhiên phân hóa theo chiều Đông - Tây
b. Biểu hiện
Vùng biển và thềm lục địa của nước ta có đặc điểm gì?
* Vùng biển và thềm lục địa
Diện tích gần gấp 3 lần diện tích đất liền.
Độ nông sâu rộng hẹp của thềm lục địa có quan hệ chặt chẽ với vùng đồng bằng và vùng đồi núi kề bên.
Thiên nhiên đa dạng giàu có , tiêu biểu cho thiên nhiên vùng biển nhiệt đới.
Vùng đồng bằng ven biển nước ta có đặc điểm gì?
* Vùng đồng bằng ven biển
Thiên nhiên thay đổi tùy nơi thể hiện mối quan hệ chặt chẽ với dải đồi núi phía tây và vùng biển phía đông.
Đồng bằng Bắc Bộ và Nam Bộ mở rộng với các bãi triều thấp phẳng, thềm lục địa rộng, nông. Thiên nhiên trù phú, thay đổi theo mùa.
Dải đồng bằng ven biển Trung Bộ hẹp ngang và bị chia cắt đường bờ biển khúc khuỷu, thềm lục địa hẹp, tiếp giáp vùng biển sâu.Thiên nhiên khắc nghiệt, đất đai kém màu mỡ.
Vùng đồi núi nước ta có đặc điểm gì?
*Vùng đồi núi
Sự khác biệt thiên nhiên giữa vùng núi Đông Bắc và Tây Bắc
+ Đông Bắc: cận nhiệt đới gió mùa
+ Vùng núi thấp Tây Bắc : nhiệt đới ẩm gió mùa. Vùng núi cao Tây Bắc giống vùng ôn đới.
Sự khác biệt giữa Đông Trường Sơn và Tây Nguyên
+ Khi Đông Trường Sơn là mùa mưa thì Tây Nguyên là mùa khô.
+ Khi Tây Nguyên là mùa mưa thì Đông Trường Sơn có gió Tây khô nóng.
Rút ra mối quan hệ giữa vùng biển và thềm lục địa với vùng đồng bằng ven biển và vùng đồi núi?
MỐI QUAN HỆ
Nơi có đồng bằng châu thổ mở rộng với các bãi triều thấp phẳng, đồi núi lùi xa vào sâu trong đất liền, thềm lục địa nông, thoải và mở rộng.
Những nơi đồng bằng nhỏ, hẹp ngang, đồi núi lan ra sát biển, thềm lục địa hẹp ngang và dốc.
Đọc đoạn thơ và cho biết đoạn thơ nói đến hiện tượng thiên nhiên nào?
28
Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây
(Hoàng Hiệp)

Một dãy núi mà hai màu mây
Nơi nắng nơi mưa, khí trời cũng khác
Như anh với em, như Nam với Bắc
Như Đông với Tây một dải rừng liền.
Trường Sơn Tây anh đi, thương em
Bên ấy mưa nhiều, con đường gánh gạo
Muỗi bay rừng già cho dài tay áo
Hết rau rồi, em có lấy măng không.
Còn Em thương anh bên Tây mùa đông
Nước khe cạn bướm bay lèn đá
…..
30
Vùng biển và thềm lục địa
Vùng đồng bằng ven biển
Thiên nhiên phân hóa theo chiều Đông - Tây
Độ nông-sâu, rộng-hẹp
Thiên nhiên vùng biển
Đb ven biển (DHMT)
Đb châu thổ
(s.Hồng, s.C Long )
Đông Bắc
Tây Bắc
Trường Sơn Bắc - Nam
Phụ thuộc vào đồng bằng hoặc đồi núi kề bên
Đa dạng, giàu có (Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa)
mở rộng, với các bãi triều thấp, phẳng; thềm lục địa rộng, nông
hẹp ngang, bị chia cắt thành các đb nhỏ, tiếp giáp vùng biển sâu
có mùa đông ngắn, cảnh quan TN NĐAGM vùng núi cao
mùa đông kéo dài, lạnh giá; cảnh quan mang sắc thái cận nhiệt đới gió mùa
thiên nhiên phân hóa giữa sườn Đông và sườn Tây
CỦNG CỐ
Câu I: Ghi chữ Đ vào trước những câu đúng, chữ S vào trước những câu sai:
Vùng Đông Bắc có mùa đông lạnh đến sớm.
Sườn đông dãy núi Trường Sơn mưa nhiều vào thu đông.
Khí hậu Tây Nguyên khô hạn gay gắt vào mùa hạ.
Phần lãnh thổ phía Nam của dãy Bạch Mã có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa
Đ
Đ
S
S
32
a. Nam Trung Bộ
Câu 2. Rừng thưa nhiệt đới khô rụng lá (rừng Khộp) tập trung nhiều ở:
b. Tây Nguyên
c. Đông Nam Bộ
d. Miền Bắc
b. Sai
Câu 1. Khí hậu phần lãnh thổ phía Bắc là nhiệt đới ẩm gió mùa có mùa đông lạnh.
a. Đúng
LUYỆN TẬP
a. Toàn bộ miền Bắc có mùa đông lạnh kéo dài 3 tháng
Câu 3. Nhận định nào sau đây không đúng với đặc điểm khí hậu miền Bắc?
b. Biên độ nhiệt trung bình năm lớn
c. Mùa mưa có xu hướng chậm dần về Nam
d. Thời tiết có nhiều diễn biến thất thường
33
a. Càng vào Nam biên độ nhiệt càng tăng
Câu 4. Nhận định nào sau đây không đúng với sự biến thiên nhiệt độ theo chiều Bắc – Nam của nước ta?
b. Nhiệt trung bình năm tăng dần từ Bắc vào Nam
c. Tổng nhiệt độ tăng dần từ Bắc vào Nam
d. Về mùa hạ nhiệt độ trung bình không khác nhau giữa 2 miền