BÀI 39: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
I/ Tạo thành nước tiểu
Các em đọc thông tin, quan sát hình 39.1 để trả ời 3 câu hỏi ở phần lệnh ▼
1/ Sự tạo thành nước tiểu gồm những quá trình nào? Chúng diễn ra ở đâu?
2/ Thành phần nước tiểu đầu khác với máu ở chỗ nào?
3/ Nước tiểu chính thức khác với nước tiểu đầu ở chỗ nào?


-Có sử dụng năng lượng
ATP.
-Các chất được hấp thụ lại:
+Chất dinh dưỡng.
+Nước
+Các ion còn cần thiết:
Na+, Cl-.....,
-Có sử dụng năng lượng ATP.
-Các chất được bài tiết tiếp:
+Các chất cặn bã:
axit uric, crêatin…
+Các chất thuốc.
+ Các ion thừa: H+,K+..
Các thành phần của máu được ổn định
1.Quá trình lọc máu

Hình 39.1 sơ đồ quá trình tạo thành nước tiểu ở 1 đơn vị chức năng của thận
Màng lọc là vách mao mạch với các lỗ 30-40 ăngxtơrông. Sự chênh lệch áp suất tạo ra lực đẩy các chất qua lỗ lọc. Các tế bào máu vàprôtêin có kích thước lớn hơn lỗ lọc nên ở lại trong máu.
QUÁ TRÌNH LỌC MÁU
QUÁ TRÌNH HẤP THỤ LẠI
QUÁ TRÌNH BÀI TIẾT TIẾP
Nước tiểu đầu
Nước tiểu chính thức
Cầu thận
ống thận
Nang cầu thận
Mao mạch quanh ống thận


2.Quá trình hấp thụ lại.
-Có sử dụng năng lượng
ATP.
-Các chất được hấp thụ lại:
+Chất dinh dưỡng.
+Nước
+Các ion còn cần thiết:
Na+, Cl-.....,
QUÁ TRÌNH HẤP THỤ LẠI
QUÁ TRÌNH LỌC MÁU
Màng lọc là vách mao mạch với các lỗ 30-40 ăngxtơrông. Sự chênh lệch áp suất tạo ra lực đẩy các chất qua lỗ lọc. Các tế bào máu và prôtêin có kích thước lớn hơn lỗ lọc nên ở lại trong máu.
QUÁ TRÌNH BÀI TIẾT TIẾP
Mao mạch quanh ống thận
Cầu thận
Nước tiểu đầu
ống thận
Nước tiểu chính thức
Nang cầu thận
Các thành phần máu được ổn định


Tế bào biểu bì
Tếbào biểu bì
3/Quá trình bài tiết tiếp
Hình 39.1 sơ đồ quá trình tạo thành nước tiểu ở 1 đơn vị chức năng của thận
QUÁ TRÌNH LỌC MÁU
Màng lọc là vách mao mạch với các lỗ 30-40 ăngxtơrông. Sự chênh lệch áp suất tạo ra lực đẩy các chất qua lỗ lọc. Các tế bào máu và prôtêin có kích thước lớn hơn lỗ lọc nên ở lại trong máu.
QUÁ TRÌNH HẤP THỤ LẠI
-Có sử dụng năng lượng
ATP.
-Các chất được hấp thụ lại:
+Chất dinh dưỡng.
+Nước
+Các ion còn cần thiết:
Na+, Cl-.....,
QUÁ TRÌNH BÀI TIẾT TIẾP
-Có sử dụng năng lượng ATP.
-Các chất được bài tiết tiếp:
+Các chất cặn bã:
axit uric, crêatin…
+Các chất thuốc.
+ Các ion thừa: H+,K+..
Nước tiểu đầu
Cầu thận
Nước tiểu chính thức
ống thận
Mao mạch quanh ống thận
Nang cầu thận
Các thành phần máu được ổn định
I.Tạo thành nước tiểu:

+ Hấp thụ lại
+ Bài tiết tiếp

Sự tạo thành nước tiểu diễn ra ở đâu ? Gồm những quá trình nào?
-Diễn ra ở các đơn vị chức năng của thận, gồm 3 quá trình.

Ở ống thận
Nước tiểu chính thức khác nước tiểu đầu như thế nào?
Loãng
hơn
Đậm đặc hơn
Chứa ít
Chứa nhiều
Còn chứa nhiều
Gần như không còn
?Lọc máu ở cầu thận để tạo thành sản phẩm gì?
tạo thành nước tiểu đầu
+ Lọc máu ở cầu thận
.
tạo thành nước tiểu chính thức.
? Hấp thu lại và bài tiết tiếp để tạo thành sản phẩm gì?
BÀI 39: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
Thành phần nước tiểu đầu khác với máu ở chỗ nào?
BÀI 39: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
II/ Thải nước tiểu
THẬN
Thận
ống dẫn nước tiểu
Bóng đái
ống đái
Em hãy mô tả đường đi của nước tiểu chính thức?
Nước tiểu chính thức
vào bể thận xuống ống
dẫn nước tiểu vào bóng
đái rồi thải ra ngoài
BÀI 39: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

II. Thải nước tiểu:
Thực chất quá trình tạo thành nước tiểu là gì?
Thực chất sự tạo thành nước tiểu là lọc máu và thải chất cặn bã, chất độc, chất thừa ra khỏi cơ thể.
-Máu tuần hoàn liên tục qua cầu thận nên nước tiểu được hình thành liên tục.
- Nước tiểu được tích trữ ở bóng đái khi lên tới 200ml,đủ áp lực gây cảm giác buồn đi tiểu dẫn đến bài tiết ra ngoài.

Vì sao sự tạo thành nước tiểu diễn ra liên tục mà sự bài tiết nước tiểu lại gián đoạn?
Tại sao ta có thể chủ động trong việc bài tiết nước tiểu ra ngoài?
Chỗ bóng đái thông với ống đái có 2 cơ vòng bịt chặt, cơ nằm ngoài cơ vân hoạt động theo ý muốn.
Có nên nhịn tiểu trong thời dài được không? Vì sao?
Không nên nhịn tiểu lâu, vì các chất độc nhất là muối khoáng sẽ động lại ở bóng đái tạo ra sỏi thận, các chứng viêm cầu thận, ống thận
Sự bài tiết nước tiểu diễn ra như thế nào?
-Nước tiểu chính thức vào bể thận theo ống dẫn nước tiểu xuống tích trữ ở bóng đái đến ống đái, thải ra ngoài.
Giải thích tại sao trẻ em hay có hiện tượng đái dầm?
Vì trẻ em phản xạ thần kinh chưa phát triển
Vì sao người già khó điều khiển phản xạ bài tiết nước tiểu ?
Vì người già phản xạ co cơ vân yếu.
-Nhờ hoạt động của cơ vòng ống đái, cơ bóng đái và cơ bụng.
Nước tiểu được thải ra ngoài nhờ hoạt động của cơ nào?
BÀI 39: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
CỦNG CỐ - LUYỆN TẬP
Câu 1:Trong nước tiểu đầu không có chứa:
a/ Huyết tương và các tế bào máu
b/ Huyết tương và prôtêin
c/ Chất dinh dưỡng, nước, các ion cần thiết
d/ Tế bào máu và prôtêin.
Câu 2:Chất nào sau đây không có trong nước tiểu chính thức ?
a/ Urê b/ Axít Uríc
c/ Lipít d/ Các chất thuốc.
Câu 3:Trong một ngày, lượng máu được lọc qua cầu thận là khoảng bao nhiêu?
a/ 1800 lít b/ 1440 lít
c/ 1200 lít d/ 1000 lít
O
O
O
CỦNG CỐ - LUYỆN TẬP
Câu 4: Trình bày quá trình tạo thành nước tiểu ở các đơn vị chức năng của thận?
Nước tiểu được tạo thành ở các đơn vị
chức năng của thận. Gồm 3 quá trình
+ Quá trình lọc máu ở cầu thận để tạo thành nước tiểu đầu.
+Quá trình hấp thụ lại các chất cần thiết
+Quá trình bày tiết tiếp các chất độc và chất không cần thiết tạo thành nước tiểu chính thức.
Tìm hiểu thêm: Cơ chế hoạt động của thận và của thận nhân tạo?
BÀI 39: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
*Đối với bài học này
- Học thuộc và trả lời các câu hỏi trang 127/sgk
-Đọc mục “Em có biết’’
*Đối với bài học tiếp theo
-Đọc và nghiên cứu bài 40
+Làm bài tập bảng 40 và các câu hỏi bài 40.
+ Tìm 1 số tác nhân gây hại của hệ bài tiết, từ đó đề ra biện pháp bảo vệ hệ bài tiết.
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC Ở NHÀ