Chủ đề:
Trao đổi nước ở thực vật
SINH HỌC 11
NỘI DUNG CHỦ ĐỀ
I. SỰ HÚT NƯỚC VÀ ION KHOÁN Ở THỰC VẬT
II. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT TRONG
CÂY
III. THOÁT HƠI NƯỚC
IV. VAI TRÒ CỦA NGUYÊN TỐ KHOÁN
V. DINH DƯỠNG NITO Ở THỰC VẬT
NỘI DUNG BÀI HỌC TIẾT 1
I. 1. Rễ là cơ quan hấp thụ nước và ion khoáng
I. 2. Cơ chế hấp thụ nước và ion khoáng ở rễ cây
I.3. Ảnh hưởng của các tác nhân môi trường đối với quá trình hấp thụ nước và ion khoáng
I.1. Rễ là cơ quan hấp thụ nước và ion khoáng
Rễ cây trên cạn gồm:
Rễ chính, rễ bên, lông hút, miền sinh trưởng kéo dài, đỉnh sinh trưởng. Đặc biệt có miền lông hút phát triển.
I.1.a. Hình thái của hệ rễ
=> Hình thái của rễ cây trên cạn thích nghi với chức năng hướng tới nguồn nước,hấp thụ nước và ion khoáng
- Lông hút:
* Cơ chế hấp thụ nước: Thẩm thấu
Tại sao cây hút nước được?
- Thoát hơi nước ở lá
- Nồng độ các chất tan cao
Cộng sinh với hệ nấm rễ.
Rễ cây phi lao
Trong môi trường quá ưu trương, quá axit, thiếu oxi lông hút rất dễ gãy và tiêu biến
Tế bào lông hút có thành tế bào mỏng, không bào lớn, có áp suất thẩm thấu lớn thuận lợi cho việc hút nước.
Tế bào lông hút có đặc điểm gì để giúp cây hút được nước và muối khoáng hiệu quả?
I.2. Cơ chế hấp thụ nước và các ion khoáng ở rễ cây
2. Từ đất  mạch gỗ của rễ
1. Từ đất  tế bào lông hút
I.2. Hấp thụ nước và ion khoáng từ đất  tế bào lông hút
Cơ chế thụ động (thẩm thấu):
Nước di truyển từ môi trường nhược trương trong đất => tế bào lông hút, nơi có dịch bào ưu trương (thế nước cao => thế nước thấp)


Hấp thụ nước
Hấp thụ ion khoáng
Theo cơ chế thụ động
Theo cơ chế chủ động
(cây có nhu cầu cao về các ion khoáng)
 Nơi có nồng độ ion cao
 nồng độ ion thấp
 Nơi có nồng độ ion thấp
 nồng độ ion cao +ATP
I.2. Hấp thụ nước và ion khoáng từ đất  tế bào lông hút
2. Dòng nước và ion khoáng từ đất vào mạch gỗ của rễ
2. Dòng nước và ion khoáng từ đất vào mạch gỗ của rễ
 Có 2 con đường vận chuyển :
1. Con đường gian bào
2.Con đường tế bào chất .
I.3. Dòng nước đi từ lông hút vào mạch gỗ của rễ.
đi qua tế bào chất.
đi qua các khoảng gian bào và thành tế bào.
SƠ ĐỒ HỆ THỐNG HÓA
NỘI DUNG BÀI HỌC TIẾT 2
II. 1. DÒNG MẠCH GỖ
II. 2. DÒNG MẠCH RÂY
Lê thị kim khánh - trường thpt chuyên phan bội châu - sở gd & Đt nghệ an
Trong cây có hai dòng vận chuyển:
+ Dòng mạch gỗ (còn gọi là dòng nhựa nguyên hay dòng đi lên)
+ Dòng mạch rây (còn gọi là dòng nhựa luyện hay dòng đi xuống)
 Quan sát hình ảnh động và cho biết trong cây có những dòng vận chuyển nào?
- Dòng đi xuống (dòng mạch rây)
- Dòng đi lên (dòng mạch gỗ)

Chất hữu cơ
Nước và ion khoáng
Trong cây có 2 dòng vận chuyển:
VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT TRONG THÂN
Cành hoa màu trắng ở cốc B
chuyển thành màu đỏ
Phần mạch gỗ của cành
hoa bị nhuộm màu đỏ.
Hoa cắm ở cốc nước A (Cốc nước lọc màu trắng)
Lát cắt ở cốc A
Lát cắt ở cốc B
Mạch rây
Hoa cắm ở cốc nước B (cốc có nước màu đỏ)
Mạch gỗ
Bước 1: Dùng 2 cành hoa màu trắng cắm vào 2 cốc nước (cốc A là cốc nước lọc màu trắng, cốc B là nước có pha phẩm màu đỏ) để từ 1 – 2 ngày
 quan sát hiện tượng
Bước 2: Dùng dao cắt lát mỏng qua cành hoa ở 2 cốc A và cốc B  quan sát hiện tượng
Vận chuyển nước và muối khoáng hoà tan
II.VẬN CHUYỂN NƯỚC TRONG THÂN
II.1.Con đường: mạch gỗ
- Cấu tạo mạch gỗ.
II.2.Con đường: mạch rây
Những điểm khác nhau giữa dòng mạch gỗ và dòng mạch rây
Những điểm khác nhau giữa dòng mạch gỗ và dòng mạch rây
“Tại sao trong tự nhiên nước chảy từ trên cao xuống mà trong cây nước đi ngược từ dưới đi lên?”
Quan sát tranh và trả lời câu hỏi sau:
- Mạch gỗ được cấu tạo từ những loại tế bào nào?
- Các loại tế bào này có đặc điểm gì chung? Đặc điểm đó đem lại lợi thế gì để dòng mạch gỗ thực hiện được chức năng?
- Trong cơ thể TV, các loại tế bào này được sắp xếp như thế nào?
- Mạch rây được cấu tạo từ những loại tế bào nào?
- Nêu vai trò của từng loại tế bào cấu tạo nên mạch rây?
- Trong cơ thể TV, các loại tế bào này được sắp xếp như thế nào?
+ Lực hút do thoát hơi nước ở lá
+ Lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và với thành mạch gỗ
+ Áp suất rễ
- Động lực vận chuyển:
ĐỘNG LỰC CỦA DÒNG MẠCH GỖ
3.ÁP SUÂT RỄ ( LỰC ĐẨY ĐẦU DƯỚI)
2.Thoát hơi nước
1.Liên kết các phân tử nước

Nhĩm 1: M?ch r�y cĩ ch?c nang gì?

Nhĩm 2: Vì sao phía tr�n v?t c?t phình to cịn phía du?i thì khơng?

Nhĩm 3: N?u d?p d?t ?m v�o ch? v?t c?t thì hi?n tu?ng gì s? x?y ra trong nh?ng ng�y ti?p theo?

Nhĩm 4: Ngu?i ta ?ng d?ng hi?n tu?ng n�y d? l�m gì trong th?c ti?n s?n xu?t? Phuong ph�p n�y du?c g?i l� gì?





















THẢO LUẬN
Vì chất hữu cơ do lá chế tạo ra, vẩn chuyển đi nuôi cây đến vị trí bị cắt thì không vận chuyển tiếp được nên ứ đọng lại  làm phía trên vết cắt phình to ra.
=> Mạch rây có chức năng vận chuyển chất hữu cơ đi nuôi cây.
=>Nếu đắp đất vào chỗ vết cắt thì chỗ vết cắt sẽ xuất hiện rễ con.
=>Dùng biện pháp chiết cành .
Phía dưới vết cắt chất hữu cơ không được chuyển tới nên không bị ứ đọng nên không phình to ra.
Đáp án nhóm 2: Vì khi làm như thế là ta đã bóc đi phần mạch rây, các chất hữu cơ được tổng hợp từ lá đi xuống sẽ bị ứ đọng, tích tụ ở phần trên vết cắt không đi xuống dưới được nên phình to ra, còn phía dưới không có chất hữu cơ tích tụ ở đó nên không có hiện tượng bị phình to.
Đáp án nhóm 1: Mạch rây có chức năng vận chuyển các chất hữu cơ.
Đáp án nhóm 3: Nếu đắp đất ẩm vào chỗ vết cắt thì một thời gian sau từ mép trên của vết cắt sẽ mọc ra rễ con.
Đáp án nhóm 4: Trong sản xuất người ta có thể ứng dụng hiện tượng này để nhân giống nhanh một số cây ăn quả  gọi là phương pháp chiết cành.
Chất hữu cơ sẽ được vận chuyển đi từ bộ phận nào đến bộ phận nào của cây?
Lá
Thân
Rễ
CO2
Chất hữu cơ
Hình ảnh bổ sung
Nước và muối khoáng
Chất hữu cơ
Phương pháp chiết cành
Một số học sinh trong trường thường dùng vật nhọn để khắc tên lên vỏ cây, tước vỏ cây để chơi đùa, chằng buộc dây thép vào thân cây. Theo các em hành động của bạn đó có đúng không ?Tại sao?
BÀI TẬP VỀ NHÀ
Tại sao khi ta bóc vỏ quanh
cành cây hay thân cây thì sau
một thời gian phía trên chỗ
bị bó phình to ra?
Giải thích hiện tượng ứ giọt ?
 Không khí bão hòa hơi nước  nước ứ lại qua mạch gỗ ở tận các đầu cuối của lá, nơi có khí khổng.
 Các phân tử nước có lực liên kết với nhau tạo nên sức căng bề mặt, hình thành nên giọt nước treo đầu tận cùng của lá.
BÀI TẬP VỀ NHÀ
1
2
3
4
5
6
7
8
9
1. Con đường thành TB-gian bào
2. Con đường chất NS – không bào
3. Lông hút
4. Biểu bì
5. Vỏ
6. Nội bì
7. Trung trụ
8. Ống mạch gỗ
9. Đai caspari
1. Hãy chú thích các bộ phận cũng như chỉ ra con đường xâm nhập của nước và muối khoáng từ đất vào mạch gỗ?
HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC Ở NHÀ
- Học và trả lời các câu hỏi trong sách giáo khoa.
- Từ những kiến thức đã học về sự vận chuyển nước và các chất trong cây, hãy giải thích tại sao trong tự nhiên có những cây cao hàng chục mét (cây Chò chỉ), bên cạnh đó lại có những cây thấp bé chỉ cao vài cm (Rêu chân tường) cùng tồn tại?
- Đọc phần “em có biết” cuối bài học.
- Đọc bài mới trước khi tới lớp.