( Tiết: 17 )
BÀI 18: TUẦN HOÀN MÁU
Động vật chưa có hệ tuần hoàn
Động vật có hệ tuần hoàn
TIẾN HÓA CỦA HỆ TUẦN HOÀN.
Động vật đơn bào
Côn trùng
Cá
Lưỡng cư
Bò sát
Chim
Thú
Các thành phần cấu trúc của hệ tuần hoàn
Tim
Hệ mạch
Dịch tuần hoàn
Hệ tuần hoàn hở
Hệ tuần hoàn kín
Hệ tuần hoàn kín

TIM
Khoang cơ thể
Tĩnh mạch
Động mạch
Tế bào
Hệ tuần hoàn hở

TIM
Đường đi của máu
Khoang cơ thể

TIM
Hệ tuần hoàn kín

TIM
Tĩnh mạch
Động mạch
Tế bào
Đường đi của máu
Mao mạch
Mao mạch mang
Mao mạch
Mao mạch phổi
Động mạch chủ có máu chảy dưới áp lực cao
Động mạch lưng có máu chảy dưới áp lực trung bình
Mao mạch
Vòng tuần hoàn lớn
Vòng tuần hoàn nhỏ
Tĩnh mạch
Tâm thất
Động mạch mang
Tâm nhĩ
Hệ tuần hoàn đơn của cá
Hệ tuần hoàn kép của chim và thú
ĐƯỜNG ĐI CỦA MÁU TRONG HỆ TUẦN HOÀN ĐƠN
Mao mạch mang
Mao mạch
Động mạch lưng
Động mạch mang
Tĩnh mạch
TÂM THẤT
TÂM NHĨ
ĐƯỜNG ĐI CỦA MÁU TRONG HỆ TUẦN HOÀN KÉP
Động mạch chủ
Mao mạch c¸c c¬ quan
Mao mạch phổi
VÒNG TUẦN HOÀN LỚN
VÒNG TUẦN HOÀN NHỎ
Tĩnh mạch chủ
Tĩnh mạch phổi
Động mạch phổi
TÂM NHĨ TRÁI
TÂM THẤT TRÁI
TÂM NHĨ PHẢI
TÂM THÂT PHẢI
Các dạng hệ tuần hoàn kín ở động vật:
Tim 2 ngăn (1 tn và 1 tt), 1vòng tuần hoàn, máu giàu O2 đi nuôi cơ thể.
Tim 3 ngăn (2 tn và 1tt), 2 vòng tuần hoàn, máu pha đi nuôi cơ thể
Tim 4 ngăn (2tn và 2tt), 2vòng tuần hoàn, máu giàu O2 đi nuôi cơ thể
Tim 3 ngăn (2tn và 1 tt có vách ngăn hụt), 2 vòng tuần hoàn, máu pha ít đi nuôi cơ thể
Cá
Ếch nhái
Bò sát (trừ cá sấu)
Chim, thú
( Tiết: 18 )
BÀI 19: TUẦN HOÀN MÁU
KIỂM TRA BÀI CŨ
Trình bày cấu tạo của hệ tuần hoàn kín?
2. Nêu đường đi của máu và đặc điểm của hệ tuần hoàn kín?
3. Tại sao hệ tuần hoàn của côn trùng được gọi là hệ tuần hoàn hở ?
HOẠT ĐỘNG TỰ ĐỘNG CỦA TIM
3
2
1
4
Hệ dẫn truyền tim
Cơ chế tính tự động của tim

0 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 0,8s 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 0,8s
0,1s
0,3s
0,4s
0,8s
Tâm nhĩ co Tâm thất co Dãn chung Chu kì tim
Hình 19.2. Chu kì hoạt động của tim
1
2
3
NHỊP TIM CỦA NGƯỜI
75 NHỊP/ PHÚT
80 NHỊP/ PHÚT
Nhịp tim phụ thuộc yếu tố nào ?
Bảng 19.1. Nhịp tim của một số loài thú
Cấu trúc của hệ mạch
Huyết áp tâm thu
(HA tối đa)
Huyết áp tâm trương
(HA tối thiểu)
Biến động huyết áp trong hệ mạch
Biến động
vận tốc máu trong hệ mạch
Động mạch chủ:
500 mm/s
Mao mạch:
0,5 mm/s
Tĩnh mạch chủ :
200mm/s
Huyết áp thấp: nếu huyết áp cực đại thường xuống dưới 80mmHg thì người đó bị huyết áp thấp. Người bị huyết áp thấp dễ bị ngất do sự cung cấp máu cho não kém.

Cao huyết áp: khi huyết áp cực đại lớn quá 150mmHg và kéo dài, đó là chứng huyết áp cao. Huyết áp cao dễ làm vỡ mạch máu gây xuất huyết nội.
Bệnh liên quan đến huyết áp
Khả năng co dãn tự động theo chu kì của tim gọi là tính tự động của tim.
Khả năng co dãn tự động theo chu kì của tim là do hệ dẫn truyền tim. Hệ dẫn truyền tim bao gồm: nút xoang nhĩ, nút nhĩ thất, bó His và mạng Puôckin.
Tim hoạt động theo chu kì. Mỗi chu kì tim bắt đầu từ pha co tâm nhĩ, sau đó là pha co tâm thất và cuối cùng là pha dãn chung.
Huyết áp là áp lực máu tác dụng lên thành mạch. Huyết áp giảm dần trong hệ mạch.
Vận tốc máu trọng hệ mạch liên quan chủ yếu tới tổng tiết diện của mạch và chênh lệch huyết áp giữa 2 đầu đoạn mạch.
Tổng kết
Thảo luận nhóm:
1. Huyết áp là gì ?
2.Thế nào là huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương ?
3. Em có nhận xét gì về sự thay đổi HA trong hệ mạch ?
4. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến HA ?
Huyết áp là áp lực máu tác dụng lên thành mạch.

2. HA tâm thu( HA tối đa ) : ứng với lúc tim co
HA tâm trương( HA tối thiểu) : ứng với lúc tim dãn.

3. Huyết áp giảm dần từ ĐM chủ đến TM chủ

4. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến HA ?
+ lực co của tim
+ cấu tạo thành mạch
+ độ quánh của máu.
Câu hỏi về nhà:
Giải thích tại sao ở các loài thú, nhịp tim tỉ lệ nghịch với kích thước cơ thể?
Nêu các chứng bệnh liên quan đến huyết áp, nêu nguyên nhân gây ra và nguyên tắc điều trị các bệnh này?
Cao huyết áp
Tai biến
Phòng bệnh:
Chế độ dinh dưỡng hợp lí ( hạn chế các chất ngọt, mặn, thức ăn nhiều dầu mở, chất kích thích )
Tập thể dục thể thao
Duy trì cân nặng ổn định
CỦNG CỐ
Câu 1:
Tĩnh mạch là?
A
B
C
D
Những mạch máu đưa máu từ mao mạch về tim
Những mạch máu đưa máu từ động mạch về mao mạch
Những mạch máu đưa máu từ động mạch đến tĩnh mạch
Những mạch máu đưa máu từ tim về mao mạch
CỦNG CỐ
Câu 2:
Đường đi của máu trong hệ tuần hoàn hở diễn ra theo trật tự nào?
A
B
C
D
Tim động mạch  khoang cơ thể  tĩnh mạch tim
Tim động mạch  tĩnh mạch  khoang cơ thểtim
Tim  khoang cơ thể tĩnh mạch  động mạch tim
Tim  tĩnh mạch  động mạch  khoang cơ thể tim
CỦNG CỐ
Câu 4:
Ý nào không phải là ưu điểm của hệ tuần hoàn kín so với hệ tuần hoàn hở?
A
B
C
D
Máu giàu O2 được tim bơm đi tạo áp lực đẩy máu rất lớn
Tốc độ máu chảy nhanh hơn , máu đi xa hơn
Máu đến các cơ quan nhanh nên tăng hiệu quả trao đổi chất và trao đổi khí
Tim hoạt động ít tiêu tốn năng lượng hơn
CỦNG CỐ
Câu 5:
Chọn ý đúng về nhóm động vật không có sự pha trộn máu giàu O2 và giàu CO2 ở tim
A
B
C
D
Bò sát ( trừ cá sấu), chim, thú
Lưỡng cư, thú
Cá sấu, chim, thú
Lưỡng cư, bò sát, chim
Mao mạch phổi
Mao mạch cơ quan
Động mạch chủ
Động mạch phổi
Tĩnh mạch phổi
Tĩnh mạch
Chủ
Tuần hoàn ở người
Biến động của vận tốc máu trong hệ mạch