CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VỀ DỰ GIỜ LỚP 12A,C

Bài cũ:

-Nêu khái niệm khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn?
-Quan điểm xem văn hoc là một thứ vũ khí…của Bác Hồ, hãy so sánh với các quan điểm của nhà văn, nhà thơ khác?
Tiết 4:
GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG
CỦA TIẾNG VIỆT
“Khi một dân tộc rơi vào vòng nô lệ chừng nào họ vẫn giữ vững tiếng nói của mình thì chẳng khác gì nắm được chìa khoá chốn lao tù…” ( Buổi học cuối cùng).
An-phông-xơ Đô-đê ( Nhà văn Pháp)
“Người nước ta không được bắt chước ngôn ngữ và y phục nước ngoài để làm loạn ngôn ngữ và y phục nước nhà” ( Dư địa chí)
Nguyễn Trãi
“Tiếng nói là thứ của cải vô cùng lâu đời và vô cùng quí báu của dân tộc”
(Hồ Chí Minh)
1, Tiếng Việt có hệ thống chuẩn mực, qui tắc chung về phát âm, chữ viết, về dùng từ, đặt câu, về cấu tạo lời nói, bài văn ...
I. Sự trong sáng của Tiếng Việt

Giải thích:
- “Trong”: có nghĩa là trong trẻo, không có chất tạp, không đục.
- “Sáng”: là sáng tỏ, sáng chiếu, sáng chói, nó phát huy cái trong, nhờ đó phản ánh được tư tưởng và tình cảm của người Việt Nam ta, diễn tả trung thành và sáng tỏ những điều chúng ta muốn nói.
? Giải thích khái niệm trong sáng của tiếng Việt.


a. Ngữ liệu 1: sgk - Tr 30,31.
Phân tích:
Câu đầu: không trong sáng vì cấu tạo câu không đúng quy tắc (chuẩn mực) ngữ pháp tiếng Việt.
+ Thiếu ý.
+ Không mạch lạc.
+ Không xác định rõ quan hệ giữa các thành phần câu

? Đọc và so sánh ba câu văn trong SGK, xác định câu nào trong sáng, câu nào không trong sáng? Vì sao?
Phân tích:
? Có trường hợp tiếng Việt được sử dụng linh hoạt, sáng tạo, có sự biến đổi, lúc đó tiếng Việt có đảm bảo được sự trong sáng hay không? Hãy phân tích câu thơ của Nguyễn Duy và câu văn của chủ tịch Hồ Chí Minh để trả lời câu hỏi trên?
b. Ngữ liệu 2: sgk, tr 31: “Lưng trần…cho con”
- Từ ngữ, hình ảnh “lưng trần”, “phơi nắng phơi sương”, “manh áo cộc” kết hợp biện pháp ẩn dụ -> hình tượng thực về cây tre -> người phụ nữ Việt Nam: trung hậu, đảm đang, giàu đức hi sinh, giàu lòng nhân ái.
- Các từ “lưng, áo, con” không chỉ diễn tả hình ảnh thực về cây tre, mà còn gợi lên một cách sâu sắc về hình ảnh những người phụ nữ Việt Nam, đồng thời còn gửi gắm thái độ, tình cảm của tác giả.
c. Ngữ liệu 3: sgk, tr 31 “Chúng …máu”
Phân tích:

Trong câu văn của Bác, từ “tắm” được dùng theo nghĩa mới và đặc điểm ngữ pháp mới. Nhưng đó vẫn là sự chuyển nghĩa và đặc điểm ngữ pháp theo quy tắc của tiếng Việt.
=>Trong cả hai trường hợp, việc sử dụng linh hoạt, sáng tạo vẫn đảm bảo sự trong sáng của tiếng Việt vì vẫn tuân theo quy tắc (chuyển nghĩa, chuyển tiểu loại) của tiếng Việt.
? Nhận xét của em về giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt?
KẾT LUẬN: GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG CỦA TIẾNG ViỆT

=>Tiếng Việt là di sản vô giá của dân tộc. Tiếng Việt có hệ chuẩn mực, quy tắc mang đặc thù, bản sắc, tinh hoa của mình. Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt là tuân thủ các chuẩn mực, các quy tắc này.
=>Những sự chuyển đổi, sáng tạo vẫn đảm bảo sự trong sáng khi tuân thủ theo những quy tắc chung của tiếng Việt.
BT 1: Nhận xét các câu sau:
Câu 1: Khi ra pháp trường, anh ấy vẫn hiên ngang đến phút chót lọt.
Câu 2: Truyện Kiều của Nguyễn Du đã nêu cao tư tưởng nhân đạo hết sức là cao đẹp.
Câu 3: Tình cảm của tác giả đối với non sông đất nước, đồng bào trong nước, kiều bào ở nước ngoài tuy xa nhưng vẫn nhớ về Tổ quốc.
Câu 4: “ThiẾU zẮng a 3 hUmz e k thỂ shỐng thÊm 1 fÚt jÂy nÀo nỮa” (nguồn facebook)
=> Cả 4 câu không trong sáng vì dùng từ không hợp lí.


Bài tập bổ sung
BT 2: Quan sát các hình sau và nhận xét?
2. Sự trong sáng không dung nạp tạp chất.
a, Xét ngữ liệu:
- Các superstar thích dùng mobile phone loại xịn. (Sgk)
- Thế là chúng mình phải bye bye mùa hè...
- Cách mạng tháng Tám năm 1945 đã mở ra một kỉ nguyên mới cho dân tộc ta - kỉ nguyên độc lập, tự do và hạnh phúc.
- Nước là hợp chất gồm hydro và oxy.
b, Kết luận: (SGK)



Những từ lạm dụng tiếng nước ngoài:

- File = tệp tin; hacker= kẻ đột nhập trái phép vào hệ thống máy tính
- Festival = liên hoan, lễ hội
- Superstar = siêu sao
- Mobile phone = điện thoại di động
=> Đây là những từ ngữ có trong hệ thống từ vựng tiếng Việt vì thế không nên lạm dụng tiếng nước ngoài
3. Biểu hiện ở tính văn hóa, lịch sự của lời nói.
a, Xét ví dụ Sgk, tr 33
b, Nhận xét ví dụ:
- Cách xưng hô:
Ông giáo: Cụ với tôi, ông với con -> Thể hiện sự kính trọng, thân thiết, gần gũi.
Lão Hạc: Ông giáo, chúng mình, tôi với ông -> Thể hiện sự tôn trọng của Lão đối với ông giáo.
- Cách thưa gửi của Lão Hạc đối với ông giáo “Vâng! Ông giáo dạy phải”
- Các từ ngữ: trong sáng, rõ ràng, lịch sự

Chọn câu có cách viết phù hợp:

Tổng thống và phu nhân đang đi thăm các quốc gia lân cận.
Chị là một phu nhân thương chồng thương con.
Báo Thiếu niên nhi đồng được các em nhỏ rất thích!
Trẻ em lang thang cơ nhỡ rất đáng thương.
BÀI TẬP NHANH
1. Phải có tình cảm yêu mến và ý thức quí trọng Tiếng Việt.
2. Có những hiểu biết cần thiết về Tiếng Việt.
3. Có ý thức trong sử dụng Tiếng Việt
II, Trách nhiệm giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt
Ví dụ:
Cô ấy có vẻ đẹp khiêm tốn.
Khung thành từ chối đối phương.
Thị trường địa ốc ấm dần lên.
Bẻ đôi câu thơ, chặt đôi câu thơ.
Ngày đã cạn biết là em không đến.


Bài học rút ra:
Hiểu biết về Tiếng Việt sẽ có những sáng tạo độc đáo khi sử dụng mà chúng ta cần học tập

Bài tập 1 (SGK trang 33) - Tổ 1
Bài tập 2 (SGK trang 34) - Tổ 2
Bài tập 3 (SGK trang 34) - Tổ 3
Bài tập 1 (SGK trang 44) - Tổ 4

III. Luyện tập, hs làm ở nhà
…
Mỗi sớm dậy nghe bốn bề thân thiết
Người qua đường chung tiếng Việt cùng tôi
Như vị muối chung lòng biển mặn
Như dòng sông thương mến chảy muôn đời

Ai thuở trước nói những lời thứ nhất
Còn thô sơ như mảnh đá thay rìu
Điều anh nói hôm nay, chiều sẽ tắt
Ai người sau nói tiếp những lời yêu?

Ai phiêu bạt nơi chân trời góc biển
Có gọi thầm tiếng Việt mỗi đêm khuya?
Ai ở phía bên kia cầm súng khác.
Cùng tôi trong tiếng Việt quay về.


Ôi tiếng Việt suốt đời tôi mắc nợ
Quên nỗi mình quên áo mặc cơm ăn
Tròi xanh quá, môi tôi hồi hộp quá
Tiếng Việt ơi, tiếng Việt ân tình!
Bài thơ Tiếng Việt ( Lưu Quang Vũ) đã nói hộ tình cảm của người dân Việt Nam giành cho tiếng nói thân thương của dân tộc.
CẢM ƠN QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC CON !