www.themegallery.com
Kính chào quý thầy cô
và các em!
QUAY
VÒNG QUAY
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu hỏi 1
Câu hỏi 2
Câu hỏi 3
Bài học
Tìm hiểu về văn học hiện đại Việt Nam
từ năm 1945 đến hết thế kỉ XX
Câu 1. Ai là tác giả của bài thơ “Đồng chí”?
Xuân Diệu
Tố Hữu
Chính Hữu
Phạm Tiến Duật
C
Câu 2: Nguyễn Duy là tác giả của bài thơ nào sau đây:
Mùa xuân nho nhỏ
Ánh trăng
Đoàn thuyền đánh cá
Viếng Lăng Bác
B
Tìm hiểu về văn học hiện đại Việt Nam
từ năm 1945 đến hết thế kỉ XX
Tìm hiểu về văn học hiện đại Việt Nam
từ năm 1945 đến hết thế kỉ XX
Câu 3: Truyện ngắn “Chiếc lược ngà” của tác giả nào?
Ngguyễn Thành Long
Nguyễn Minh Châu
Kim Lân
Nguyễn Quang Sáng
D
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN THẾ KỈ XX
Cấu trúc bài học
Khái quát văn học Việt Nam từ cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến năm 1975
Khái quát văn học Việt Nam từ 1975 đến hết thế kỉ XX
Kết luận
Luyện tập
Vận dụng
Khái quát văn học Việt Nam từ cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến năm 1975
1. Vài nét về hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hóa:
Nền văn học mới ra đời phát triển dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản.
Đã tạo nên sự thống nhất về khuynh hướng, tư tưởng, tổ chức và quan niệm, hình thành kiểu nhà văn mới: nhà văn - chiến sĩ.
Khái quát văn học Việt Nam từ cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến năm 1975
1. Vài nét về hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hóa:
Đất nước trải qua nhiều biến động lịch sử to lớn: Xây dựng cuộc sống mới XHCN, chống thực dân Pháp, chống đế quốc Mĩ…
Nên nền văn học có những đặc điểm và tính chất riêng của một nền văn học hình thành và phát triển trong hoàn cảnh chiến tranh.
Khái quát văn học Việt Nam từ cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến năm 1975
1. Vài nét về hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hóa:
Nền kinh tế còn nghèo nàn
Điều kiện giao lưu bị hạn chế, nước ta chỉ chủ yếu tiếp xúc và chịu ảnh hưởng của văn hoá các nước XHCN (Liên Xô, Trung Quốc...)
2. Quá trình phát triển và những thành tựu chủ yếu:
Khái quát văn học Việt Nam từ cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến năm 1975
2. Quá trình phát triển và những thành tựu chủ yếu:
Khái quát văn học Việt Nam từ cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến năm 1975
PHIẾU HỌC TẬP
HS tìm hiểu và trả lời các câu hỏi sau:
Nêu nội dung chính?
Nêu những thành tựu của truyện ngắn và kí, kể tên các tác phẩm tiêu biểu?
Nêu những thành tựu của thơ ca, kể tên các tác phẩm tiêu biểu?
Nêu những thành tựu của kịch và lí luận phê bình, kể tên các tác phẩm tiêu biểu?




a. Chặng đường từ 1945 - 1954
Phản ánh không khí hồ hởi, vui sướng của nhân dân ta khi đất nước được độc lập.
Phản ánh cuộc k/c chống Pháp, khám phá sức mạnh và những phẩm chất tốt đẹp của nhân dân, thể hiện niềm tự hào dân tộc…


Truyện và kí là những thể loại mở đầu: Một lần tới thủ đô và Trận phố Ràng(Trần Đăng),Đôi mắt và nhật kí Ở rừng của Nam Cao, Làng của Kim Lân, Xung kích - Nguyễn Đình Thi, Đất nước đứng lên của Ng. Ngọc...
- Đạt được nhiều thành tựu: Cảnh khuya, Cảnh rừng Việt Bắc, Rằm tháng giêng, Lên núi - Hồ Chí Minh, Bên kia sông Đuống - Hoàng Cầm, Tây Tiến – Quang Dũng, Đất nước- Nguyễn Đình Thi, Đồng chí – Chính Hữu, Việt Bắc - Tố Hữu...
- Một số vở kịch xuất hiện gây được sự chú ý: Bắc Sơn, Những người ở lại – Ng Huy Tưởng, Chị Hoà - Học Phi ...
Chưa phát triển nhưng đã có một số sự kiện và tác phẩm có ý nghĩa: bản báo cáo Chủ nghĩa Mác và vấn đề văn hóa Việt Nam - Trường Chinh, bài tểu luận Nhận đường và Mấy vấn đề nghệ thuật - Nguyễn Đình Thi...
Kim Lân
Tố Hữu
Nguyễn Đình Thi
b. Chặng đường 1955 - 1964
Tập trung thể hiện hình ảnh người lao động, ca ngợi những đổi thay của đất nước và con người với cảm hứng lãng mạn, lạc quan tin tưởng, thể hiện tình cảm sâu nặng với miền Nam, thể hiện ý chí thống nhất đất nước.
Mở rộng đề tài, bao quát được khá nhiều vấn đề, phạm vi của hiện thực đời sống: Sống mãi với thủ đô- Ng.Huy Tưởng, Cao điểm cuối cùng - Hữu Mai, Mười năm – Tô Hoài, Vỡ bờ - Nguyễn Đình Thi, Cửa biển – Nguyên Hồng, Sông Đà Nguyễn Tuân, Bốn năm sau – Ng. Huy Tưởng, Mùa lạc - Nguyễn Khải, Cái sân gạch – Đào Vũ...
Phát triển mạnh mẽ. Các tập thơ tiêu biểu: Gió lộng của Tố Hữu, Ánh sáng và phù sa của Chế Lan Viên, Riêng chung của Xuân Diệu, Đất nở hoa của Huy Cận…
- Cũng phát triển, tiêu biểu là các vở: Một đảng viên của Học Phi, Ngọn lửa của Nguyên Vũ, Chị Nhàn và Nổi gió của Đào Hồng Cẩm...
Xuân Diệu
Huy Cận
Nguyễn Tuân
c. Chặng đường 1965 - 1975
Đề cao tinh thần yêu nước, ngợi ca chủ nghĩa anh hùng cách mạng.
Tập trung p/á cuộc sống chiến đấu và lao động, hình ảnh con người VN anh dũng, kiên cường: Người mẹ cầm súng – Ng, Thi, Rừng xà nu – Ng.T. Thành, Chiếc lược ngà – Ng.Q.Sáng, Hòn đất – Anh Đức, Mẫn và Tôi – Phan Tứ, Hà Nội ta đánh Mĩ giỏi - Nguyễn Tuân…
Đạt được nhiều thành tựu xuất sắc: Ra trận, Máu và hoa - Tố Hữu, Hoa ngày thường, Chim báo bão và Những bài thơ đánh giặc - Chế Lan Viên, Đầu súng trăng treo - Chính Hữu, Vầng trăng quầng lửa - Phạm Tiến Duật... Đặc biệt là sự xuất hiện của các nhà thơ trẻ chống Mĩ: Phạm Tiến Duật, Ng. Khoa Điềm, Lê Anh Xuân, Xuân Quỳnh, Thanh Thảo, Hữu Thỉnh, Ng. Duy...


Có nhiều thành tựu. Các vở kịch gây được tiếng vang: Quê hương Việt Nam Xuân Trình, Đại đội trưởng của tôi của Đào Hồng Cẩm, Đôi mắt của Vũ Dũng Minh...
-Tập trung ở một số tác giả: Vũ Ngọc Phan, Đặng Thai Mai, Hoài Thanh, Xuân Diệu, Chế Lan Viên.
Nguyễn Quang Sáng
Chế Lan Viên
Nguyễn Minh Châu
Nền văn học chủ yếu vận động theo hướng cách mạng hóa, gắn bó sâu sắc với vận mệnh chung của đất nước.
Nền văn học hướng về đại chúng
Nền văn học chủ yếu mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn


Khái quát văn học Việt Nam từ cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến năm 1975
3. Những đặc điểm cơ bản của văn học Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1975
a. Nền văn học chủ yếu vận động theo hướng cách mạng hóa, gắn bó sâu sắc với vận mệnh chung của đất nước.
b. Nền văn học hướng về đại chúng
c. Nền văn học chủ yếu mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn
Hoàn thành bảng kiến thức sau:
* Khuynh hướng sử thi
c. Nền văn học chủ yếu mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn
* Cảm hứng lãng mạn
Chủ yếu được thể hiện trong việc khẳng định phương diện lí tưởng như:
+ Ca ngợi cuộc sống mới, con người mới
+ Ca ngợi chủ nghĩa anh hùng CM
+ Thể hiện niềm tin tưởng vào tương lai tươi sáng của đất nước.
Cảm hứng lãng mạn gắn liền với khuynh hướng sử thi.
II. Vài nét khái quát văn học Việt Nam từ năm 1975 đến hết thế kỉ XX
Đất nước gặp nhiều khó khăn thử thách, đặc biệt là hậu quả chiến tranh.
Đại hội VI (1986) bắt đầu cho công cuộc đổi mới - văn học cũng đổi mới.
1. Hoàn cảnh lịch sử, xã hội và văn hóa
- Phát triển đa dạng về đề tài, chủ đề; phong phú và mới mẻ về thủ pháp nghệ thuật. Nhiều tác phẩm đã có bước chuyển biến về sự đổi mới trong nghệ thuật.
+ Thơ ca và truyện ngắn đã có những đóng góp tích cực trong công cuộc đổi mới văn học.
+ Những tác giả trẻ đã có những bước đột phá, tìm tòi để cách tân trong nghệ thuật.
2. Những chuyển biến và một số thành tựu ban đầu
a. Những nét lớn về thành tựu
Sự nở rộ ở thể loại trường ca: “Những người lính đi tới biển”(Thanh Thảo); “Đất nước hình tia chớp” (Trần Mạnh Hảo)…
Thơ không tạo sự lôi cuốn, hấp dẫn như các giai đoạn trước nhưng vẫn có những tác phẩm đáng chú ý: Di cảo thơ - Chế Lan Viên, Tự hát – Xuân Quỳnh, Người đàn bà ngồi đan – Ý Nhi, Ánh trăng - Nguyễn Duy.
Văn xuôi có nhiều khởi sắc: “Mùa lá rụng trong vườn” (Ma Văn Kháng); “Thời xa vắng” (Lê Lựu)…
Kịch nói phát triển mạnh mẽ: “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” của Lưu Quang Vũ.

- Từ năm 1986 văn học chính thức bước vào chặng đường đổi mới, văn học gắn bó hơn, cập nhật hơn những vấn đề của đời sống hàng ngày: “Chiếc thuyền ngoài xa” (Nguyễn Minh Châu); Bút kí “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” (Hoàng Phủ Ngọc Tường); hồi kí “Cát bụi chân ai” (Tô Hoài)…
b. Một số phương diện đổi mới trong văn học:
Văn học vận động theo khuynh hướng dân chủ hoá.
Văn học có tính chất hướng nội, đi sâu vào đời tư nên mang tính nhân bản, nhân văn sâu sắc.
- Đề cao cá tính sáng tạo của nhà văn, đổi mới cách nhìn nhận, tiếp cận con người và hiện thực đời sống như: đi sâu vào hiện thực đời sống, quan tâm nhiều hơn tới số phận cá nhân, khám phá con người trong mối quan hệ đa diện nhiều chiều với những mâu thuẫn phức tạp của đời sống xã hội, kể cả đời sống tâm linh.
Văn học giai đoạn 1945-1975 đã kế thừa và phát huy mạnh mẽ những truyền thống tư tưởng lớn của văn học dân tộc: chủ nghĩa nhân đạo, chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa anh hùng.
Giai đoạn sau 1975 văn học bước vào công cuộc đổi mới ngày càng toàn diện và sâu sắc.
Ghi nhớ (SGK tr.119):
III. Kết luận
Câu 1: Đổi mới trong quan niệm về con người trong văn học Việt Nam trước và sau năm 1975?
IV. Luyện tập
V. Vận dụng
Câu hỏi:
Trong bài Nhận đường, Nguyễn Đình Thi viết: “Văn nghệ phụng sự kháng chiến, nhưng chính kháng chiến đem đến cho văn nghệ một sức sống mới. Sắt lửa mặt trận đang đúc nên văn nghệ mới của chúng ta.”
Hãy bày tỏ suy nghĩ của anh (chị) về ý kiến trên?
V. Vận dụng
NĐT đề cập đến mối quan hệ giữa văn nghệ và kháng chiến:
Một mặt: Văn nghệ phụng sự kháng chiến. Đó là mục đích của nền văn nghệ mới trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh – Nhà văn là chiến sĩ trên mặt trận văn hoá.
Mặt khác, chính hiện thực phong phú , sinh động của cách mạng, kháng chiến đã đem đến cho văn nghệ một sức sống mới, khơi nguồn cảm hứng sáng tạo dồi dào cho văn nghệ.