Chọn 1 đối tượng, hãy dùng vài câu để giới thiệu
về đối tượng đó để người nghe có thể hình dung
về đối tượng.
- Để giới thiệu được, em phải dùng yếu tố gì?
Yếu tố miêu tả có cần thiết trong VBTM không?
-Ta cùng tìm hiểu bài mới để nắm được tác dụng này.
NGỮ VĂN 9
Tiết 9
SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh
Đọc văn bản : Cây chuối trong đời sống Việt Nam
a. Nhan đề:
Vai trò của cây chuối đối với đời sống vật chất và tinh thần
của con người Việt Nam từ xưa đến nay.
- Thái độ của con người trong việc nuôi trồng, chăm sóc và sử
dụng có hiệu quả các giá trị của cây chuối.
b. Những câu văn thuyết minh về đặc điểm của cây chuối
Đoạn 1 : Câu 1 : “ đi khắp Việt Nam, nơi đâu ta cũng bắt gặp những cây
chuối thân mềm....”
- Câu 3 : “ Cây chuối rất ưa nước nên người ta thường trồng bờ ao...”
- Câu 4 : Chuối phát triển rất nhanh...
Đoạn 2 : Cây chuối là thức ăn thức dụng từ thân đến lá, từ gốc đến hoa
quả!
Đoạn 3 : Giới thiệu quả chuối
+ Chuối chín để ăn
+ Chuối xanh để chế biến thức ăn
+ Chuối để thờ cúng
c. Câu văn miêu tả về cây chuối
Cây chuối : Thân mềm vươn lên như những trụ cột nhẵn bóng, toả ra vòm tán lá xanh mướt che rợp từ vườn tược đến núi rừng
Ở rừng : "chuối mọc thành rừng bạt ngàn vô tận. Chuối phát triển rất nhanh, chuối mẹ đẻ chuối con, chuối con đẻ chuối cháu, cứ phải gọi là con đàn cháu lũ"
Quả chuối chín: Vị ngọt ngào và hương thơm hấp dẫn...vỏ chuối có những vệt lốm đốm như vỏ trứng cuốc"…
Không thiếu những buồng chuối dài từ ngọn cây uốn trĩu xuống tận gốc cây.
Tác dụng:
Yếu tố miêu tả giúp người đọc hình dung cụ thể sinh động đặc điểm của cây chuối, công dụng, cách sử dụng sản phẩm từ cây chuối.
d. Một số công dụng của cây chuối:
- Thân chuối còn non có thể xắt mỏng làm rau sống, một trong những loại rau không thể thiếu khi ăn với cơm hến, phở sắn…
- Thân chuối già làm thức ăn cho bò, lợn, gà. vịt…
- Lá chuối tươi dùng để gói bánh, gói xôi…
- Lá chuối khô dùng để gói đồ, lót chỗ nằm, nhen lửa.
- Bắp chuối có thể ăn sống, làm gỏi.
***Nhận xét
* Thuyết minh cần rõ ràng, mạch lạc các đặc điểm, giá trị, quá trình hình thành đối tượng thuyết minh.
* Cần vận dụng yếu tố miêu tả làm cho đối tượng hiện lên cụ thể, gần gũi.
* Miêu tả chỉ đóng vai trò hỗ trợ.
Để thuyết minh cho cụ thể, sinh động, hấp dẫn, bài thuyết minh có thể kết hợp sử dụng yếu tố miêu tả. Yếu tố miêu tả có tác dụng làm cho đối tượng thuyết minh được nổi bật, gây ấn tượng.
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh
II. Luyện tập
1. Bài tập 1 . Bổ sung yếu tố miêu tả vào các chi tiết thuyết minh sau:
a. Thân cây chuối:
- Cây không cao lắm, khoảng hai mét, to bằng cột nhà, thân tròn thẳng đứng, càng lên trên thân càng thon nhỏ lại. Thân chuối có nhiều lớp bẹ ốp chặt vào nhau, bóng loáng màu xanh nhạt, sờ tay vào thấy mát lạnh. Thân chuối phần non có thể chế biến nhiều món ăn ngon, phần già cho lợn ăn.
II. Luyện tập
1. Bài tập 1 :
b. Lá chuối:
- Ở ngọn có nhiều tàu lá dài xoè ra như những cái quạt lớn. Lá chuối dài, to bản, màu xanh đậm, chính giữa có sống màu xanh nhạt. Trên ngọn, những đọt lá non nảy lên, cuộn tròn và chọc thẳng lên trời, rồi nở dần ra, nõn nà như tấm lụa xanh.
- Lá chuối tươi được dùng để gói bánh, lá chuối khô dùng để gói hàng. Ở nông thôn, ngày xưa, vào mùa rét, người ta thường lấy lá chuối khô lót chỗ nằm rất êm và ấm.
c. Bắp chuối, nõn chuối, quả chuối
- Từ trên ngọn, mọc ra cuống trải màu xanh thẫm và một bắp chuối ở cuối màu nâu đỏ.
- Hoa chuối nở để lộ những nải chuối xếp thành tầng tạo thành buồng chuối dày đặc những quả nhỏ màu xanh nhạt.
- Buồng chuối ngày càng lớn, dài và nặng dần, kéo thân chuối ngã về một phía. Trên buồng chuối các nải chen chúc những quả chuối cong cong như bàn tay nâng đỡ đan cài vào nhau.
- Nõn chuối mới ra xanh nõn nà, đẹp tựa bức phong thư còn kín.
Bài tập 1
Bài tập 2 . Chỉ ra yếu tố miêu tả trong đoạn văn
Một lần đến thăm Trường Cao đẳng Mĩ thuật Công nghiệp Hà
Nội, Bác Hồ gợi ý nên phát triển đồ sứ dân tộc. Bác nói người Việt
thường dùng chén sứ chứ không dùng tách. Tách là loại chén
uống nước của Tây, nó có tai. Chén của ta không có tai. Khi mời
uống trà thì bưng hai tay mà mời. Bác vừa cười vừa làm động tác.
Có uống cũng nâng hai tay xoa xoa rồi mới uống, mà uống rất
nóng. Đấy, dân tộc đấy. Bác nói tiếp, cái chén còn rất tiện lợi, do
không có tai nên khi xếp chồng rất gọn, không vướng, khi rửa
cũng dễ sạch.
( Theo Phạm Côn Sơn, Làng nghề truyền thống Việt Nam)
Bài tập 2 . Chỉ ra yếu tố miêu tả trong đoạn văn
Yếu tố miêu tả trong đoạn văn
- Tách là loại chén uống nước của Tây, nó có tai.
- Chén của ta không có tai.
- Khi mời ai uống trà thì bưng hai tay mà mời.
Tác dụng:
Làm nổi bật hình ảnh các lọại chén và hình ảnh Bác Hồ.
Bài tập 3
Đọc văn bản Trò chơi ngày xuân và chỉ ra yếu tố miêu tả trong đó
- Qua sông Hương...mượt mà
- Lân được trang trí công phu....các hoạ tiết đẹp
- Múa lân rất sôi động....chạy quanh
- Kéo co....mỗi người
Quan sát, giới thiệu về một loài vật, loài cây mà em quen thuộc (sử dụng linh hoạt yếu tố miêu tả trong bài văn)
VẬN DỤNG
TÌM TÒI MỞ RỘNG
Tìm đọc các bài văn thuyết minh. Tìm các yếu tố
miêu tả trong bài văn đó.
DẶN DÒ
1. Học kĩ nội dung bài học.
2. Hoàn thành tất cả các bài tập trong SGK.
3. Viết một đoạn văn thuyết minh có sử dụng yếu tố miêu tả ( khoảng 10 dòng) chủ đề tự chọn.
4. Chuẩn bị kĩ bài: Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh.