Bài 9: Công thức hóa học
Giáo viên: ………………………
Môn học: Hóa học 8
Bài 9: Công thức hóa học
Khởi động
Khởi động
- Chất được tạo thành từ các (1) nguyên tố hóa học.
- Đơn chất được tạo nên từ (2) một nguyên tố hóa học.
-Hợp chất được tạo nên từ (3) hai hay nhiều nguyên tố hóa học.
- Kí hiệu hóa học được dùng để biểu diễn (4)nguyên tố hóa học và chỉ (5)một nguyên tử của nguyên tố đó.
I. Công thức hóa học của đơn chất
Fe
Cu
H
H
O
O
Quan sát mô hình tượng trưng của một số chất trên và cho biết đây là đơn chất hay hợp chất? Vì sao?
Nhận xét số nguyên tử có trong 1 phân tử ở mỗi đơn chất trên ?
Hạt hợp thành của những mẫu chất trên là gì?
Cu
Fe
Giả sử KHHH của nguyên tố là A, số nguyên tử trong 1 phân tử chất là x. Hãy viết CTHH chung của đơn chất?
H?t h?p th�nh
Nguyờn t?
Phõn t?
Vậy CTHH của đơn chất sẽ gồm mấy KHHH?
Cu
Fe
H2
O2
- Đơn chất kim loại hạt tạo thành là nguyên tử nên kí hiệu hoá học được sử dụng làm công thức hoá học: A
VD: Công thức hoá học của nhôm, sắt, kẽm lần lượt là:
Al, Fe, Zn
* Chú ý: Cách nhớ kim loại:
Khi bạn nào cần may áo záp sắt sang phố hỏi cửa hàng á phi âu
K, Ba, Na, Ca, Mg, Al, Zn, Fe, Sn, Pb, H, Cu, Hg, Ag, Pt,Au
I. Công thức hóa học của đơn chất
- Đơn chất phi kim trạng thái lỏng và trạng thái khí hạt tạo thành là phân tử gồm 2 nguyên tử nên công thức hoá học là kí hiệu hoá học có chỉ số 2 ở chân kí hiệu: A2
VD: Công thức hoá học của:
+ Phi kim lỏng brom: Br2
+ Phi kim khí hidro, oxi, clo, nitơ: H2, O2, Cl2, N2
I. Công thức hóa học của đơn chất
- Đơn chất phi kim trạng thái rắn quy ước dùng kí hiệu hoá học làm công thức hoá học: A
VD: Công thức hoá học của silic, phot pho, cacbon, lưu huỳnh lần lượt là: Si, P, C, S.
Bài 1:
Viết công thức hoá học của các đơn chất sau:
a. Clo, nhôm, cacbon, oxi, natri, brom

b. Hidro, kẽm, magie, nitơ, sắt, canxi
Cl2, Al, C, O2, Na, Br2
H2, Zn, Mg, N2, Fe, Ca
II. Công thức hóa học của hợp chất
Na
Cl
C
O
O
CACBONIC
Các chất trên thuộc loại chất nào? Vì sao?
KHÍ METAN
Phân tử của hợp chất do mấy nguyên tố hóa học tạo nên?
Vậy theo em CTHH của hợp chất sẽ gồm mấy KHHH?
Giả sử KHHH của hợp chất 3 nguyên tố là A, B và C, số nguyên tử mỗi nguyên tố trong 1phân tử chất là x,y,z. Hãy chỉ ra cách viết CTHH chung của hợp chất.
Hãy viết CTHH của các hợp chất trên.
Axit sunfuric
- Giả sử hợp chất được tạo nên từ 3 nguyên tố là A, B và C, số nguyên tử mỗi nguyên tố trong 1 phân tử chất lần lượt là x,y,z. CTHH chung của hợp chất là AxByCz
- Giả sử hợp chất được tạo nên từ 2 nguyên tố là A, B, số nguyên tử mỗi nguyên tố trong 1 phân tử chất lần lượt là x,y. CTHH chung của hợp chất là AxBy
Với: A, B, C lần lượt là kí hiệu hoá học
x, y, z lần lượt là chỉ số (Chỉ số bằng số nguyên tử mỗi nguyên tử mỗi nguyên tố trong 1 phân tử hợp chất)
Quy ước: Nếu chỉ số bằng 1 thì không cần ghi.
II. Công thức hóa học của hợp chất
Bài tập 2: Viết CTHH của các chất sau rồi chỉ ra đâu là đơn chất, đâu là hợp chất?
a/ Khí metan (phân tử có 1C và 4H)
b/ Khí clo (phân tử có 2Cl)
c/ Nhôm oxit (phân tử có 2Al, 3O)
d/ Khí ozon (phân tử có 3O)
Đáp án:
a/ Khí metan là hợp chất, có CTHH là CH4
b/ Khí clo là đơn chất, có CTHH là Cl2
c/ Nhôm oxit là hợp chất, có CTHH là Al2O3
d/ Khí ozon là đơn chất, có CTHH là O3
III. Ý nghĩa của công thức hóa học của hợp chất
Bài tập: Điền từ vào chỗ trống
Nước có công thức hoá học là H2O:
Nước được tạo thành từ …..nguyên tố hoá học là:….và….
Có…nguyên tử…. và…..nguyên tử…… trong 1 phân tử.
Phân tử khối là: …………
Nước có công thức hoá học là H2O:
Nước được tạo thành từ 2 nguyên tố hoá học là: H và O
Có 2 nguyên tử H và 1 nguyên tử O trong 1 phân tử.
Phân tử khối là: 18
Ý nghĩa công thức hoá học H2O
PHIẾU HỌC TẬP
Theo em các CTHH trên cho ta biết được điều gì?
1. CTHH cho ta biết:
- Tên nguyên tố tạo nên chất.
- Số nguyên tử của mỗi nguyên tố có trong 1 phân tử của chất.
- Phân tử khối của chất.
ĐÁP ÁN
Mỗi CTHH chỉ 1 phân tử của chất, cho biết:
+ Tên nguyên tố tạo nên chất.
+ Số nguyên tử của mỗi nguyên tố có trong 1 phân tử của chất.
+ Phân tử khối của chất.
III. Ý nghĩa của công thức hóa học của hợp chất
Luyện tập
Na
Cl
C
O
O
CACBONIC
Viết công thức hoá học của các chất trên? Nêu ý nghĩa của từng công thức hoá học?
KHÍ METAN
Axit sunfuric
Bài tập 3:
Đáp án:
* Cacbonic có công thức hoá học là CO2:
Hợp chất được tạo thành từ 2 nguyên tố hoá học là:C và O
Có 1 nguyên tử C và 2 nguyên tử O trong 1 phân tử.
Phân tử khối là: 44
* Muối ăn có công thức hoá học là NaCl:
Hợp chất được tạo thành từ 2 nguyên tố hoá học là:Na và Cl
Có 1 nguyên tử Na và 1 nguyên tử Cl trong 1 phân tử.
Phân tử khối là: 58,5
Luyện tập
* Axit sunfuric có công thức hoá học là H2SO4:
Hợp chất được tạo thành từ 3 nguyên tố hoá học là:H, S và O
Có 2 nguyên tử H và 1 nguyên tử S, 4 nguyên tử O trong 1 phân tử.
Phân tử khối là: 98
* Mê tan có công thức hoá học là CH4:
Hợp chất được tạo thành từ 2 nguyên tố hoá học là: H, C
Có 1 nguyên tử C và 4 nguyên tử H trong 1 phân tử.
Phân tử khối là: 16
Luyện tập
Bài tập 4: (nhóm 2 -3’)
Hãy viết CTHH của khí hiđro sunfua, biết trong phân tử có 2 H, 1 S
Từ CTHH của khí hiđro sunfua có thể cho biết những gì?
Giải
CTHH của khí hiđro sunfua: H2S
Từ CTHH của khí hiđro sunfua H2S ta biết:
Khí hiđro sunfua do 2 nguyên tố hoá học H và S tạo ra
Có 2 nguyên tử H, 1 nguyên tử S trong 1 phân tử của chất
PTK= 34 (đvC)
Luyện tập
Chú ý:
Bài tập 5:
Hãy phân biệt 2CO với CO2



b. Nêu ý nghĩa kí hiệu O2 và 3O2
Luyện tập
2CO: 2 phân tử CO
CO2 công thức hóa học của cacbonic hoặc 1 phân tử cacbonic
O2 chỉ công thức hoá học của oxi hoặc 1 phân tử oxi
- 3 phân tử phân tử oxi: 3O2
28
2 O
Na2SO4
142
32
Bài tập 1: Hãy hoàn thành bảng sau
(Biết: S=32; O=16; Na=23; Cl=35,5; N=14; H=1.)
1Ba , 2Cl
NH3
208
1 7
Vận dụng
29
Bài tập 2: Hãy hoàn thành bảng sau:
H2So4
Cl
Vận dụng
30
Đáp án:
H2So4
Cl
Al2O3
H2So4
Vận dụng
1/ Phân tử CuSO4 gồm:
1 nguyên tố Cu, 1 nguyên tố S, 4 nguyên tố O.
1 nguyên tử Cu, 1 nguyên tử S, 2 phân tử O.
1 nguyên tử Cu, 1 nguyên tử S, 4 nguyên tử O.
2/ Phân tử Lưu huỳnh đioxit gồm 1 S, 2 O có CTHH là:
a) SO2 b) SO2 c) S2O d) S2O
Chọn câu trả lời đúng nhất:
HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
Công thức của các chất sau: nước oxi già, ozon…. ứng dụng các chất này trong cuộc sống.
Hướng dẫn học sinh tự học
* Đối với bài học tiết này:
- Học bài, làm bài tập 3,4,2( c,d) /34 sgk
- HS khá làm thêm BT: Đọc bài đọc thêm trang 34/ sgk hãy lập tỉ số khối lượng của C và O tạo thành khí cacbonic. Tương tự tính tỉ lệ phù hợp với CT đồng sunfat (CuSO4) đá vôi ( CaCO3).
+ Tính PTK của các chất sau:
a/ C2H6O b/ NaOH c/ Al2(SO4)3 d/ Ca3(PO4)2

*Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:
- Xem tài liệu bài Hóa trị tìm hiểu:
+ Hóa trị của nguyên tố được xác định bằng cách nào?
+ Quy tắc hóa trị ?
CÔNG THỨC HÓA HỌC
ĐƠN CHẤT
HỢP CHẤT
RẮN (A)
KHÍ (Ax)
Cu, Fe, Na, S, P
H2, O2, Cl2, N2, O3
2 nguyên tố ( AxBy)
>3 nguyên tố (AxByCz....)
H2O, FeCl2
H2SO4, NaHCO3
CHẤT