Chương I: CƠ HỌC
Bài 1: CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
Tiết 1:
Đông
I. Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên?
Có thể so sánh vị trí của ô tô, thuyền,
đám mây với cây xanh bên đường,…
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
C1. Làm thế nào để nhận biết một ô tô trên đường, một chiếc thuyền trên sông, một đám mây trên trời… đang chuyển động hay đứng yên?
Trong vật lý, để nhận biết một vật chuyển động hay đứng yên ta căn cứ vào vị trí của vật đó so với vật khác được chọn làm mốc (vật mốc- vật bất kì).
Khi vị trí của vật so với vật mốc thay đổi theo thời gian thì ta nói vật chuyển động so với vật mốc. Chuyển động này gọi là chuyển động cơ học (gọi tắt là chuyển động).
Trong tình huống sau vật nào chuyển động so với vật nào (nói rõ vật được chọn làm mốc)?
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
I. Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên?
Nếu lấy con ngựa làm mốc thì cây được coi là chuyển động so với con ngựa vì vị trí của cây so với con ngựa thay đổi theo thời gian.
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
I. Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên?
Nếu lấy con ngựa làm mốc thì cây có được coi là chuyển động không? Tại sao?
C2. Hãy tìm ví dụ về chuyển động cơ học, trong đó chỉ rõ vật được chọn làm mốc.
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC

Ví dụ khi em đi vào cổng trường, thì em chuyển động so với cổng trường.
I. Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên?
 Khi vật không thay đổi vị trí đối với một vật khác được chọn
làm mốc thì được gọi là đứng yên.
Ví dụ: Người ngồi trên thuyền đang trôi theo dòng nước, vì vị trí của người đó ở trên thuyền không đổi so với thuyền nên thì người ở trạng thái đứng yên so với thuyền.
C3. Khi nào một vật được coi là đứng yên? Hãy tìm ví dụ về vật đứng yên, trong đó chỉ rõ vật được chọn làm mốc.
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
I. Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên?
 Để biết 1 vật là chuyển động hay đứng yên ta so sánh vào vị trí của vật đó so với vật mốc.
Khi vị trí của vật so với vật mốc thay đổi theo thời gian thì vật đó chuyển động so với vật mốc.
Khi vị trí của vật so với vật mốc không thay đổi theo thời gian thì vật đó đứng yên so với vật mốc.
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
I. Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên?
Lưu ý: Vị trí thay đổi nghĩa là khoảng cách thay đổi
So với nhà ga thì hành khách đang chuyển động vì vị trí của khách so với nhà ga là thay đổi theo thời gian (mỗi lúc càng xa dần).
C4: So với nhà ga thì hành khách chuyển động hay đứng yên? Tại sao?
DU?NG S? 3
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
II. Tính tương đối của chuyển động và đứng yên
 So với toa tàu thì hành khách đứng yên, vì vị trí của khách không thay đổi theo thời gian so với toa tàu.
C5: So với toa tàu thì hành khách chuyển động hay đứng yên? Tại sao?
ĐƯỜNG SỐ 3
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
II. Tính tương đối của chuyển động và đứng yên
Một vật có thể chuyển động ..........................nhưng lại ................. đối với vật khác.
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
C6: Hãy dựa vào các câu trả lời trên để tìm ra từ thích hợp cho các chỗ trống của câu nhận xét sau đây:
đối với vật này
đứng yên
C7. Hãy tìm ra ví dụ khác để minh họa cho nhận xét trên.
Ví dụ 2: Người đi xe ô tô, so với cây bên đường thì người đó chuyển động nhưng so với ô tô thì người đó đứng yên.
II. Tính tương đối của chuyển động và đứng yên
Một vật được coi là chuyển động hay đứng yên phụ thuộc yếu tố nào?
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
II. Tính tương đối của chuyển động và đứng yên
Một vật được coi là chuyển động hay đứng yên phụ thuộc vào việc chọn vật làm mốc.
Ta nói: chuyển động và đứng yên có tính tương đối
Đông
Mặt Trời mọc ở đằng Đông, lặn ở đằng Tây. Như vậy có phải là Mặt Trời chuyển động còn Trái Đất đứng yên không?
 Mặt trời thay đổi vị trí so với một điểm mốc gắn với Trái Đất (núi, cây cối…), vì vậy có thể coi Mặt Trời chuyển động khi lấy mốc là Trái Đất.
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
II. Tính tương đối của chuyển động và đứng yên
- Chuyển động và đứng yên có tính tương đối vì một vật có thể chuyển động so với vật này nhưng lại đứng yên so với vật khác.
III. Một số chuyển động thường gặp
- Để biết 1 vật là chuyển động hay đứng yên ta căn cứ vào vị trí của vật đó so với vật mốc. Nếu vị trí của vật thay đổi so với vật mốc theo thời gian thì vật đó chuyển động. Nếu vị trí của vật đó không thay đổi so với vật mốc theo thời gian thì vật đó đứng yên.
I. Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên?
Hãy cho biết dạng chuyển động của vật trong một số trường hợp sau?
Máy bay đang bay:
Đầu kim dây đồng hồ
chuyển động thẳng
Chuyển động tròn
Quả bóng bàn:
Chuyển động cong
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
III. Một số động chuyển động thường gặp
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
II. Tính tương đối của chuyển động và đứng yên
Chuyển động và đứng yên có tính tương đối vì một vật có thể chuyển động so với vật này nhưng lại đứng yên so với vật khác.
III. Một số chuyển động thường gặp
 Các dạng chuyển động cơ học thường gặp là chuyển động thẳng, chuyển động cong và chuyển động tròn
Để biết 1 vật là chuyển động hay đứng yên ta căn cứ vào vị trí của vật đó so với vật mốc. Nếu vị trí của vật thay đổi theo thời gian so với vật mốc thì vật đó chuyển động. Nếu vị trí của vật đó không thay đổi theo thời gian so với vật mốc thì vật đó đứng yên.
I. Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên?
IV. Vận dụng
C10: Mỗi vật trong hình 1.4 chuyển động so với vật nào đứng yên so với vật nào?
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
IV. Vận dụng
x
x
x
x
Đứng yên
Đứng yên
Chuyển động
Đứng yên
Chuyển động
Chuyển động
Chuyển động
Đứng yên
Chuyển động
Chuyển động
Chuyển động
Chuyển động
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
IV. Vận dụng
C11. Có người nói: “Khi khoảng cách từ vật tới vật mốc không thay đổi thì vật đứng yên so với vật mốc”. Theo em, nói như thế có phải lúc nào cũng đúng không? Hãy tìm ví dụ minh họa cho lập luận của mình.
Khoảng cách từ vật tới vật mốc không thay đổi thì vật đứng yên, nói như vậy không phải lúc nào cũng đúng, có trường hợp sai.
VD: như vật chuyển động tròn
quanh vật mốc.
 Chuyển động tròn của đầu kim đồng hồ.
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
II. Tính tương đối của chuyển động và đứng yên
- Chuyển động và đứng yên có tính tương đối vì một vật có thể chuyển động so với vật này nhưng lại đứng yên so với vật khác.
III. Một số chuyển động thường gặp
- Các dạng chuyển động cơ học thường gặp là chuyển động thẳng, chuyển động cong và chuyển động tròn.
- Để biết 1 vật là chuyển động hay đứng yên ta căn cứ vào vị trí của vật đó so với vật mốc. Nếu vị trí của vật thay đổi so với vật mốc thì vật đó chuyển động. Nếu vị trí của vật đó không thay đổi so với vật mốc thì vật đó đứng yên.
I. Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên?
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
II. Tính tương đối của chuyển động và đứng yên
- Chuyển động và đứng yên có tính tương đối vì một vật có thể chuyển động so với vật này nhưng lại đứng yên so với vật khác.
III. Một số chuyển động thường gặp
- Các dạng chuyển động cơ học thường gặp là chuyển động thẳng, chuyển động cong và chuyển động tròn.
- Để biết 1 vật là chuyển động hay đứng yên ta căn cứ vào vị trí của vật đó so với vật mốc. Nếu vị trí của vật thay đổi so với vật mốc thì vật đó chuyển động. Nếu vị trí của vật đó không thay đổi so với vật mốc thì vật đó đứng yên.
I. Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên?
IV. Vận dụng
Bài tập củng cố:
Câu 1: (1.2 SBTVL8)
Người lái đò đang ngồi yên trên chiếc thuyền thả trôi theo dòng nước.
Câu mô tả nào sau đây là đúng?
Người lái đò đứng yên so với dòng nước.
B. Người lái đò chuyển động so với dòng nước.
C. Người lái đò đứng yên so với bờ sông.
D. Người lái đò chuyển động so vớic chiếc thuyền
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
Câu 2: Thế nào là chuyển động cơ học? Thế nào là đứng yên? Cho ví dụ minh họa.
- Sự thay đổi vị trí của một vật theo thời gian so với vật mốc được gọi là chuyển động cơ học. Ví dụ: Chọn vật mốc là trụ điện bên đường thì chiếc xe đang chạy trên đường chuyển động so với trụ điện. - Vị trí của một vật so với vật mốc không thay đổi theo thời gian gọi là đứng yên. Ví dụ: Chọn vật mốc là bến xe thì chiếc xe đang đậu trong bến đứng yên so với bến xe.
Câu 3: Tại sao nói chuyển động và đứng yên có tính tương đối? Cho ví dụ?
Đáp án:
Một vật có thể là chuyển động đối với vật này nhưng lại là đứng yên so với vật khác chính vì vậy ta nói chuyển động và đứng yên có tính tương đối. (vật chuyển động hay đứng yên phụ thuộc vào vật mốc)
Ví dụ:
Chọn vật mốc là bến xe thì chiếc xe đang chạy trong bến ra chuyển động so với nhà ga, nhưng nếu chọn vật mốc là hành khách đang ngồi trong xe thì chiếc xe đang chạy đứng yên so với hành khách.
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
Dặn dò
Đọc thêm mục: “ Có thể em chưa biết”
Làm các bài 1.11.5, 1.7, 1.11 trong SBT
Chuẩn bị bài mới “Bài 2: Vận tốc-Chuyển động đều- chuyển động không đều”
Để biết ai chạy nhanh hay chậm ta căn cứ vào cái gì?
Vận tốc là gì?
Công thức tính vận tốc?
Đơn vị của vận tốc?
Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC