PHÒNG GD&ĐT SƠN TỊNH
TRƯỜNG THCS NGUYỄN CHÁNH
CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
TIẾT HỌC THỰC HÀNH
TIẾNG VIỆT
Giáo viên: LÝ CÔNG HỮU THỊNH
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Nhận biết được các kiểu cấu taọ của từ tiếng Việt: từ đơn và từ phức (từ ghép, từ láy), chỉ ra được tác dụng của việc sử dụng từ láy trong câu, đọan văn.
Nhận biết được nghĩa của từ ngữ, hiểu được nghĩa của một số thành ngữ thông dụng.
Nhận biết và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong văn bản.
Mục tiêu cần đạt
TRÒ CHƠI: AI NHANH HƠN
A
B
Vuốt
Cánh
Người
Răng
Nhọn hoắt
Rung rinh
Hủn hoẳn
Đen nhánh
Bóng mỡ
Ngoàm ngoạp
Từ
đơn
Từ phức
Sơ đồ cấu tạo tiếng việt
Từ
Từ đơn
(tôi, dế, đi…)
Từ phức
(nhọn hoắt, rung rinh, vô tuyến truyền hình)
I. Từ đơn, từ phức
- Từ đơn: là từ do một tiếng tạo thành
- Từ phức: là từ do hai hay nhiều tiếng tạo thành
B
Nhọn hoắt
Rung rinh
Hủn hoẳn
Đen nhánh
Bóng mỡ
Ngoàm ngoạp
Từ phức
B
Nhọn hoắt
Rung rinh
Hủn hoẳn
Đen nhánh
Bóng mỡ
Ngoàm ngoạp
Từ phức
Từ ghép
Từ láy
Sơ đồ cấu tạo tiếng việt
Từ
Từ đơn
Từ phức
Từ phức
(bóng mỡ)
Từ láy
(rung rinh)
Bài tập vận dụng
? Hãy chỉ ra các từ đơn, từ ghép, từ láy trong câu thơ sau:
“Việt Nam/ đất nước/ ta ơi!
Mênh mông/ biển lúa/, đâu/ trời/ đẹp/ hơn.”
III. Luyện tập
Từ đơn, từ phức
(BT 1, 2, 3)
Nghĩa của từ
(BT 4, )
BPTT So sánh
(BT6 )
Từ đơn và từ phức
Tôi,
nghe,
người…
bóng mỡ,
ưa nhìn,
hủn hoẳn,
phành phạch,
giòn giã,
rung rinh,
- Từ đơn là từ do một tiếng tạo thành.
- Từ phức do hai hay nhiều tiếng tạo thành. Từ phức được phân làm 2 loại (từ ghép và từ láy)
Bài tập 1
Bài tập 2:
Từ láy mô phỏng âm thanh:
phanh phách, phành phạch, ngoàm ngoạp, văng vẳng…
=> Từ láy là những từ phức được tạo nhờ phép láy âm.
Từ đơn và từ phức

Bài tập 3:
Các từ láy
- Phanh phách:
- Ngoàm ngoạp:
- Dún dẩy:
âm thanh phát ra do một vật sắc tác động liên tiếp vào một vật khác.
(nhai) nhiều, liên tục, nhanh.
điệu đi nhịp nhàng, ra vẻ kiểu cách.
=> Dùng để miêu tả Dế mèn & nhấn mạnh vẻ đẹp cường tráng, mạnh mẽ khiến cho hình ảnh Dế Mèn hiện lên một cách sinh động
Từ đơn và từ phức
Các cách để giải nghĩa từ
Từ điển
Văn cảnh (câu văn, đọan văn mà từ xuất hiện)
Với từ Hán Việt: giải nghĩa từng thành tố cấu tạo nêv từ.
1
2
3
II. Nghĩa của từ
Nghĩa của từ ngữ
Bài tập 4:
Nghĩa của các từ
- Nghèo:
không có hoặc có rất ít về vật chất (VD: Nhà nó rất nghèo.)
- Nghèo sức:
khả năng hoạt động, làm việc hạn chế.
- Mưa dần sùi sụt:
mưa nhỏ, rả rích, kéo dài không dứt.
- Điệu hát mưa dần sùi sụt:
điệu hát nhỏ, kéo dài, buồn, ngậm ngùi, thê lương
- Khái niệm: So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để làm tang sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
- Cấu tạo của một phép so sánh:
Vế A + phương diện so sánh + từ ngữ so sánh + Vế B
- Ví dụ: “Chống dịch như chống giặc.”
“Trăng tròn như mắt cá,
Chẳng bao giờ chớp mi.”
(Trần Đăng Khoa)
III. Các phép tu từ
Ví dụ: “Trăng tròn như mắt cá
Chẳng bao giờ chớp mi”
(Trần Đăng Khoa)
Bài 6 (SGK/20)
1. Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm
ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc.
Tác dụng: Nhấn mạnh Dế Mèn đang ở tuổi ăn, tuổi lớn,
đầy sức sống khỏe mạnh.
2. Mỏ cốc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất.
Tác dụng: Cho thấy sự tức giận, sức mạnh đáng sợ của
chị Cốc khi mổ Dế Choắt.
Nhân vật Dế choắt trong đọan trích “Bài học đường đời đầu tiên” của nhà văn Tô Hoài đã để lại trong em những ấn
tượng sâu sắc. Dế choắt là nhân vật trái ngược với
hoàn toàn với Dế Mèn. Đó là một chú dế có ngoại
hình gầy gò, ốm yếu trông thật tội nghiệp. Choắt không đẹp ở ngoại hình nhưng chú đẹp trong lòng ta bởi tính cách. Choắt luôn thấu hiểu, luôn nhường nhịn trước Dế Mèn kiêu căng. Thậm chí cái chết của Dế choắt cũng thật bao dung và thật đẹp. Tấm lòng sự hy sinh của Choắt đã thức tỉnh không chỉ Dế Mèn mà còn để lại trong ta những bài học sâu sắc, những chiêm nghiệm về cuộc đời.
IV. Luyện tập
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Xem lại kiến thức về từ đơn, từ phức; các cách hiểu nghĩa của từ; biện pháp tu từ so sánh.
Hoàn thành bài tập (Ggk/20) và viết đọan văn ở phần Vận dụvg
vào vở BT.
- Chuẩn bị bài: “Nếu cậu muốn có một người bạn…” (Ê-xu-pe-ri)
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Xem lại kiến thức về từ đơn, từ phức; các cách hiểu nghĩa của từ; biện pháp tu từ so sánh.
Hoàn thành bài tập (Sgk/20) và viết đọan văn ở phần vận dụng vào vở bài tập.
- Chuẩn bị bài: “Nếu cậu muốn có một người bạn…” (Ê-xu-pe-ri)
XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN
CÁC EM HỌC SINH
CHÚC các em SỨC KHỎE VÀ
THÀNH CÔNG TRONG CUỘC SỐNG