TRƯỜNG THCS BÌNH MỸ


NGỮ VĂN 9


GIÁO VIÊN : PHAN TẤN QUAN
3
TIẾT 19, 20 BÀI 5
HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
NGÔ GIA VĂN PHÁI

I/ Giới thiệu :

1/ Tác giả :
Ngô gia văn phái : gồm một nhóm tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì, quê huyện Thanh Oai, Hà Nội, một dòng họ nổi tiếng về văn học lúc bấy giờ. Hai tác giả chính là : Ngô Thì Chí và Ngô Thì Du.



5
2/ Tác phẩm :
Đoạn trích là Hồi
thứ 14 của tác phẩm
Hoàng Lê nhất thống
chí ( Tiểu thuyết
chương hồi viết bằng
chữ Hán gồm 17
chương ghi lại cuộc
thống nhất của triều
đại nhà Lê )

Tóm tắt :
Nghe tin quân Thanh kéo vào Thăng Long, Nguyễn Huệ đang ở Phú Xuân, liền lên ngôi hoàng đế, lấy hiệu là Quang Trung, tiến quân ra Bắc Hà. Đến Nghệ An, vua cho tuyển mộ lính, ra lời phủ dụ họ. Đến Tam Điệp, 30 Tết, vua cho quân sĩ ăn Tết trước. Đêm mùng 3 tháng giêng đánh thắng Hà Hồi. Mồng 5 đánh Ngọc Hồi, quân Thanh đại bại. Trưa đó Quang Trung tiến binh vào Thăng Long. Tôn Sĩ Nghị trốn chạy, quân giặc tranh nhau qua cầu, cầu gãy, xác giặc làm nghẽn cả khúc sông. Vua tôi nhà Lê trốn chạy theo giặc sang Trung Quốc.
II/ Đọc - hiểu văn bản:
1/ a/ Đại ý :
Đoạn trích miêu tả chiến thắng thần tốc của vua Quang Trung dẹp giặc Thanh, vua tôi Lê Chiêu Thống bán nước bỏ chạy theo giặc.
b/ Bố cục : 3 đoạn
- Đầu ... năm Mậu Thân (1788) : Nhận tin cấp báo, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế, cầm quân ra Bắc.
- Tiếp … rồi kéo vào thành : Cuộc hành quân và chiến thắng của Quang Trung.
- Phần còn lại : Quân Thanh đại bại và số phận vua tôi nhà Lê.
2/ Hình tượng Quang Trung :
Được xây dựng chân thực, sinh động với hành động trí tuệ, tài điều binh khiển tướng, mưu lược của vị anh hùng dân tộc :
a/ Hành động mạnh mẽ, dứt khoát :
- Nhận được tin báo quân Thanh chiếm đóng Thăng Long, liền họp tướng sĩ, định thân chinh cầm quân đi ngay.
- Lên ngôi hoàng đế, đốc xuất đại binh ra Bắc dẹp giặc.
- Trưng cầu ý kiến của người hiền tài ( hỏi Nguyễn Thiếp ).
- Tuyển mộ quân lính ở Nghệ An, duyệt binh, ra phủ dụ, chỉ ra kế hoạch đánh giặc.
    
12
13
14
b/ Trí tuệ sáng suốt, mẫn cán, điều binh khiển tướng tài tình :
- Chỉ ra tình thế, quyết định tiến quân tiêu diệt giặc.
- Lời lẽ chặt chẽ, sắc bén, kích thích được tinh thần tự tôn dân tộc của tướng sĩ.
- Vạch kế hoạch đánh giặc, sử dụng chiến lược, chiến thuật hợp lí, độc đáo (cách hành quân thần tốc, cách chống lại súng giặc…).
- Biết dùng người dùng sở trường, ở đoản, đối đãi công bằng.
17
18
c/Ý chí độc lập, tầm nhìn xa trông rộng : mạnh bạo, tự tin trong kế sách đánh giặc.
 Hình tượng vua Quang Trung được miêu tả với đầy đủ phẩm chất của vị anh hùng, mang vẻ đẹp oai phong lẫm liệt.
* Tác giả tuy trung thành với nhà Lê, nhưng vẫn ca ngợi vua Quang Trung bởi tinh thần dân tộc, sự tài tình, tấm lòng yêu nước của Nguyễn Huệ.
LỄ HỘI ĐỐNG ĐA
22
23
24
25
26
27
- Quân Thanh chống không nổi, bỏ chạy tán loạn, giày xéo lên nhau mà chết.
- Chúng hoảng sợ, hết hồn hết vía tìm đường thoái lui.
Tôn Sĩ Nghĩ sợ mất mật, người không kịp mặc áo, ngựa không kịp đóng yên, dẫn bọn kị binh chuồn trước.
 Đoạn văn miêu tả mạnh mẽ, dứt khoát.
3/ a/ Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh :
29
b/ Số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống bán nước :
- Vua Lê cùng bọn Lê Quýnh, Trịnh Hiến chạy trốn gặp được người thổ hào thiết đãi long trọng.
- Vua Lê chạy đến chỗ của Tôn Sĩ Nghị oán thán, Tôn Sĩ Nghị lấy làm xấu hổ.
 Đoạn văn miêu tả có chút gì đó xót thương, ngậm ngùi. Thể hiện tấm lòng tiếc nuối của bề tôi cũ.
4/ Nghệ thuật :
- Lựa chọn trình tự kể theo diễn biến các sự kiện lịch sử.
- Khắc họa nhân vật lịch sử (người anh hùng Nguyễn Huệ, giặc Thanh xâm lược, vua tôi Lê Chiêu Thống) với ngôn ngữ kể, tả chân thật, sinh động.
- Có giọng điệu trần thuật thể hiện thái độ của các tác giả với vương triều nhà Lê, với chiến thắng của dân tộc và với bọn giặc cướp nước.
GV: Lê Thị Xuân Huyền
III/ Tổng kết : GN/ 72
33