Khái quát văn học Việt Nam từ CMT8 năm 1945 đến hết thế kỉ XX





- Nền văn học mới ra đời phát triển dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản
I. Khái quát về văn học Việt Nam từ CMT8 đến 1975

1. Hoàn cảnh xã hội, lịch sử, văn hoá
Đã tạo nên sự thống nhất về khuynh hướng, tư tưởng, tổ chức và quan niệm, hình thành kiểu nhà văn mới: nhà văn - chiến sĩ.
- Đất nước trải qua nhiều sự kiện lớn: Xây dựng cuộc sống mới, chống thực dân Pháp, chống đế quốc Mĩ đã tác động mạnh mẽ, sâu sắc đến đời sống vật chất, và tinh thần của toàn dân tộc. Trong đó có nền văn học.


Tạo nên nền văn học có những đặc điểm và tính chất riêng của một nền văn học hình thành và phát triển trong hoàn cảnh chiến tranh.



- Nền kinh tế còn nghèo nàn

nên điều kiện giao lưu bị hạn chế, nước ta chỉ chủ yếu tiếp xúc và chịu ảnh hưởng của văn hoá các nước XHCN (Liên Xô, Trung Quốc...).

2. Quá trình phát triển và những thành tựu chủ yếu

a) Tìm hiểu chặng đường phát triển và những thành tựu từ năm 1945 đến 1954

Hoạt động nhóm
- Tìm nội dung

- Nêu những thành tựu của truyện ngắn và kí, kể tên các tác phẩm tiêu biểu?

- Nêu những thành tựu của thơ ca, kể tên các tác phẩm tiêu biểu?

- Nêu những thành tựu của kịch và lí luận phê bình, kể tên các tác phẩm tiêu biểu?


b) Tìm hiểu chặng đường phát triển và những thành tựu từ năm 1955 đến 1964:
Hoạt động nhóm
Tìm nội dung

Nêu những thành tựu của văn xuôi, kể tên các tác phẩm tiêu biểu?

- Nêu những thành tựu của thơ ca, kể tên các tác phẩm tiêu biểu?

- Nêu những thành tựu của kịch, kể tên các tác phẩm tiêu biểu?


c) Tìm hiểu chặng đường phát triển và những thành tựu từ năm 1965 đến 1975 :
Hoạt động nhóm
Tìm nội dung

Nêu những thành tựu của văn xuôi, kể tên các tác phẩm tiêu biểu?

- Nêu những thành tựu của thơ ca, kể tên các tác phẩm tiêu biểu?

- Nêu những thành tựu của kịch, kể tên các tác phẩm tiêu biểu?


d. Văn học vùng tạm chiếm từ 1945 - 1975:
* Có 2 chế độ:
- Dưới chế độ thực dân Pháp (1945 – 1954)
- Dưới chế độ đế quốc Mĩ (1954– 1957)
* Xu hướng chủ yếu:
- Văn học tiêu cực phản động, chống phá cách mạng, đồi trụy ...
- Văn học tiến bộ thể hiện lòng yêu nước và cách mạng. Nó phủ định chế độ bất công, tàn bạo, lên án bọn cướp nước và bán nước, thức tỉnh lòng yêu nước, và ý thức dân tộc, bày tỏ khát vọng hoà bình...
+ Nội dung : Phản ánh chế độ bất công, tàn bạo; kêu gọi và cổ vũ tầng lớp thanh niên.
+ Hình thức: gọn nhẹ, chủ yếu là truyện ngắn, phóng sự, bút kí.
+ TPTB: Hương rừng Cà Mau - Sơn Nam; Thương nhớ mười hai - Vũ Bằng....

3. Nh?ng d?c di?m co b?n c?a van h?c Vi?t Nam t? nam 1945 - 1975:
a. N?n van h?c ch? y?u v?n d?ng theo hu?ng cỏch m?ng húa, g?n bú sõu s?c v?i v?n m?nh chung c?a d?t nu?c:
* LLST: Hỡnh th�nh m?t l?p nh� van mang trong mỡnh mỏu th?t c?a tinh th?n cỏch m?ng: nh� van - chi?n si
* Nội dung: phản ánh hiện thực cách mạng, van học trước hết phải là một thứ vũ khí phục vụ sự nghiệp cách mạng.
? mang đến cho van h?c nh?ng ph?m ch?t m?i "S?t l?a m?t tr?n dang dỳc lờn n?n van ngh? m?i c?a chỳng ta" ( Nguy?n Dỡnh Thi - Nh?n du?ng)
* D? T�i :
- Dề tài Tổ quốc :Hỡnh tu?ng chi?n si trờn m?t tr?n vu trang nhu: dõn quõn, du kớch, TNXP, dõn cụng h?a tuy?n, giao liờn....th? hi?n trong tỏc ph?m c?a T? H?u, Chế Lan Viên, Giang Nam, Thanh Hải, Thu Bồn, Lê Anh Xuân, Phạm Tiến Duật.
- D? t�i xõy d?ng CNXH: hỡnh tu?ng chớnh l� cu?c s?ng m?i, con ngu?i m?i, m?i quan h? gi?a nh?ng ngu?i lao d?ng....th? hi?n trong tỏc ph?m c?a Nguy?n Kh?i, T? H?u, Ch? Lan Viờn, Huy C?n, Xuõn Di?u, Ho�ng Trung Thụng....



b. N?n van h?c hu?ng v? d?i chỳng:
- Bi?u hi?n trong d?i s?ng van h?c:
+ LLST : B? sung nh?ng cõy bỳt t? trong nhõn dõn.
+ N?i dung sỏng tỏc: Quan tõm t?i d?i s?ng nhõn dõn lao d?ng, núi lờn n?i b?t h?nh c?a h? trong xó h?i cu, phỏt hi?n nh?ng ph?m ch?t t?t d?p c?a ngu?i lao d?ng.
+ Ngh? thu?t: ph?n l?n nh?ng tỏc ph?m ng?n g?n, n?i dung d? hi?u, ch? d? rừ r�ng. Ngụn ng? bỡnh d?, trong sỏng, d? hi?u d?i v?i nhõn dõn.
c/ N?n van h?c ch? y?u mang khuynh hu?ng s? thi v� c?m h?ng lóng m?n:
* Khuynh hu?ng s? thi :
- N?i dung : d? c?p d?n nh?ng v?n d? cú ý nghia l?ch s? v� tớnh ch?t to�n dõn t?c.
- Nhõn v?t chớnh: nh?ng con ngu?i d?i di?n cho tinh hoa v� khớ phỏch, ph?m ch?t v� ý chớ c?a dõn t?c, tiờu bi?u cho lớ tu?ng c?a c?ng d?ng hon l� l?i ớch v� khỏt v?ng cỏ nhõn.
- Cỏch khỏm phỏ con ngu?i: con ngu?i du?c khỏm phỏ ? b?n ph?n, trỏch nhi?m, nghia v? cụng dõn, ? l? s?ng v� tỡnh c?m l?n. N?u cú núi d?n cỏi riờng thỡ cung ph?i hũa v�o cỏi chung.
- L?i van: mang gi?ng di?u ng?i ca, trang tr?ng v� d?p m?t cỏch trỏng l?, h�o hựng
* C?m h?ng lóng m?n:
- Tr�n d?y u?c mo, hu?ng t?i tuong lai
- Kh?ng d?nh lớ tu?ng c?a cu?c s?ng m?i, v? d?p con ngu?i, ca ng?i ch? nghia anh hựng cỏch m?ng.



II/ Vài nét khái quát VHVN từ năm 1975 đến hết thế kỉ XX:
1/ Hoàn cảnh lịch sử xã hội :
- Đất nước thoát khỏi chiến tranh, lịch sử dân tộc ta lại mở ra một thời kì mới - thời kì độc lập tự do và thống nhất đất nước.
- Tuy nhiên, từ năm 1975 đến năm 1985, đất nước ta lại gặp nhiều khó khăn, thử thách do hậu quả của chiến tranh để lại.
=> 1986 là bước ngoặc cho công cuộc đổi mới do Đảng lãnh đạo từng bước đưa nước ta chuyển từ “bao cấp” sang nền “kinh tế thị trường”.
+ Nền văn học nước ta có điều kiện tiếp xúc rộng rãi với văn hóa nhiều nước trên thế giới.
+ Nguyện vọng của nhà văn và người đọc đã khác trước. Cái nhìn của nhà văn không đơn giản, một chiều, mà đa diện, nhiều chiều, phản ánh mọi mặt đời sống vật chất, tinh thần của con người.



2. Những chuyển biến và một số thành tựu ban đầu:



III. Kết luận:
VHVN 1945-1975 kế thừa và phát huy những tư tưởng lớn của dân tộc: tinh thân yêu nước và chủ nghĩa nhân đạo, đặc biệt là CN nghĩa yêu nước và CN anh hùng CM

VHVN là tấm gương phản chiếu hiện thực đất nước trong mợt thời kì lịch sử không thể nào quên trên nhựng phương diện cơ bản nhất của tâm hồn dân tộc

Thể hiện khát vọng “Không có gì gì quý hơn độc lập tự do”, xây dựng được nhiều hình tượng nghệ thuật tiêu biểu cho đất nước, con người VN giàu phẩm chất truyền thống và mang đậm nét mới của thời đại.