TIẾT 5. NHIỄM SẮC THỂ
VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
9/26/2021
1

I. HÌNH THÁI VÀ CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

1. Hình thái nhiễm sắc thể:
9/26/2021
2
Hình thái nhiễm sắc thể:
a. Ở sinh vật nhân sơ: NST là phân tử ADN kép, vòng không liên kết với protein histon.
b. Ở sinh vật nhân thực: NST được cấu tạo từ AND và protein histon.
9/26/2021
3
 Cấu trúc hiển vi của NST
- NST gồm 2 crômatit dính nhau qua tâm động.
- NST có dạng hình que, hình hạt, hình chữ V....
- Mỗi loài có một bộ NST đặc trưng (về số lượng, hình thái, cấu trúc).
- NST biến đổi hình thái NST qua các kì phân bào.

I. HÌNH THÁI VÀ CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

Ruồi giấm 2n = 8
Ruồi nhà 2n = 12
Gà 2n = 78
Tinh tinh 2n = 48
Người 2n = 46
Lúa tẻ 2n = 24
Đào 2n = 16
Đậu Hà Lan 2n = 14
Dưa chuột 2n = 14
Ngô 2n = 20

I. HÌNH THÁI VÀ CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

Quá trình phân bào
Bộ NST 2n của các loài
 Cấu trúc siêu hiển vi của NST:

Sợi cơ bản (11nm).

Sợi nhiễm sắc (30nm).

Siêu xoắn (300nm).

Crômatit (700nm).

NST kép (1.400nm).
5

I. HÌNH THÁI VÀ CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

9/26/2021
6
- Lưu giữ, bảo quản và truyền đạt thông tin di truyền.
- Điều hòa hoạt động của các gen thông qua các mức cuộn xoắn của NST.
- Giúp tế bào phân chia đều vật chất di truyền vào các tế bào con ở pha phân bào.

II. CHỨC NĂNG CỦA NHIỄM SẮC THỂ

1. Khái niệm
Là những biến đổi trong cấu trúc của NST.
Thực chất là sự sắp xếp lại những khối gen trên và giữa các NST  có thể làm thay đổi hình dạng và cấu trúc NST.
7

III. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
a. Mất đoạn:
8
8
Mất đoạn là: 1 đoạn NST nào đó bị mất Làm giảm số lượng gen trên NST
Hậu quả: Thường gây chết với thể đột biến
Ứng dụng: loại khỏi NST những gen không mong muốn

III. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

Hội chứng “mèo kêu”
(mất đoạn NST số 5)
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
b. Lặp đoạn:



Một đoạn nào đó của NST bị lặp lại 1 hay nhiều lần  tăng số lượng gen trên 1NST
Hậu quả: Tăng cường hoặc giảm bớt sự biểu hiện của tính trạng.
Ứng dụng: công nghiệp sản xuất bia…
10
10

III. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

9/26/2021
11
ĐỘT BIẾN LẶP ĐOẠN Ở ĐẠI MẠCH
2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
c. Đảo đoạn:
9/26/2021
12

Đảo đoạn: Một đoạn NST nào đó đứt ra rồi đảo ngược 180 độ và nối lại.
Hậu quả: ít gây hại, làm giảm sức sinh sản
Ý nghĩa: góp phần tạo ra loài mới

III. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
d. Chuyển đoạn:




- Cơ chế:
+ Đoạn NST bị đứt gắn vào 1 vị trí khác của NST đó
+ Hai NST không tương đồng cùng trao đổi đoạn bị đứt.
+ Một đoạn của NST này đứt ra, chuyển sang gắn trên 1 NST khác không tương đồng.

13

III. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

2. Các dạng đột biến cấu trúc NST
d. Chuyển đoạn:




- Hậu quả: Giảm khả năng sinh sản hoặc giảm s. sống.
- Vai trò: Chuyển những gen mong muốn  Vật nuôi, cây trồng  có vai trò quan trọng trong qúa trình hình thành loài mới.
9/26/2021
14

III. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

Củng cố
Câu 1: Đơn vị cấu tạo cơ bản của NST là:
Nuclêôtit
Ribônuclêôtit
Axit amin
Nuclêôxôm
9/26/2021
15
Củng cố
Câu 2: Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể có những dạng sau:
Mất, thêm, thay thế một đoạn NST.
Mất đoạn, lặp đoạn, thay thế đoạn NST.
Mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn, chuyển đoạn NST.
Mất đoạn, lặp đoạn, thay thế đoạn, chuyển đoạn NST..
9/26/2021
16
Củng cố
Câu 3: Đột biến chuyển đoạn nhiễm sắc thể là kiểu đột biến trong đó có xảy ra cơ chế nào?
Có trao đổi đoạn giữa các nhiễm sắc thể không tương đồng.
Có trao đổi đoạn tương ứng giữa 2 nhiễm sắc thể tương đồng.
Có trao đổi chéo không cân giữa 2 nhiễm sắc thể tương đồng.
Có đảo ngược 1800 của 1 đoạn nhiễm sắc thể không mang tâm động.
9/26/2021
17
Củng cố
Câu 4: Nguyên nhân nào sau đây dẫn đến phát sinh đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể?
Do tác nhân lí, hóa, sinh, làm đứt gãy nhiễm sắc thể hay do trao đổi chéo không đều.
Do các chất hóa học tác động đến hệ gen.
Do ngẫu nhiên đứt gãy, rơi rụng từng đoạn nhiễm sắc thể.
Do các chất phóng xạ.
9/26/2021
18
Củng cố
Câu 5: Đột biến nào được ứng dụng để chuyển gen từ nhiễm sắc thể này sang nhiễm sắc thể khác?
Đột biến lặp đoạn nhiễm sắc thể.
Đột biến đảo đoạn nhiễm sắc thể.
Đột biến mất đoạn nhiễm sắc thể.
Đột biến chuyển đoạn nhiễm sắc thể.

9/26/2021
19
The end