Vì sự nghiệp giáo dục
Nhiệt liệt chào mừng

Các thầy cô giáo về dự tiết học
ngữ văn 8
Câu 1: Đề tài của truyện ngắn “Tôi đi học” là:
Ngày khai trường
Mùa thu tựu trường
Trường Mĩ Lí
Kỷ niệm sâu sắc về ngày tựu trường đầu
tiên của “Tôi”
D
B
C
A
S
S
Đ
s
D
C
A
Bút kí
Tiểu thuyết
Truyện ngắn trữ tình
Tuỳ bút
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
“Tôi đi học” của Thanh Tịnh được viết theo thể loại nào ?
B

Tập làm văn -Tiết 4:
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
Thứ 2 ngày 13 tháng 9 năm 2021
? Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc nào trong thời thơ ấu của mình?

- Tác giả nhớ và kể lại kỉ niệm sâu sắc trong ngày đầu tiên tựu trường.
I. Chủ đề của văn bản:
1. Bài tập : Văn bản “Tôi đi học”
? Những hồi tưởng ấy gợi lên những cảm giác như thế nào trong lòng tác giả?
- Buổi tựu trường ấy đã để lại trong lòng tác giả những rung động tha thiết, những cảm xúc, sâu sắc khó quên (cảm xúc nao nức, hồi hộp, lo sợ, bỡ ngỡ, trong sáng, hồn nhiên của nhân vật tôi lần đầu tiên đi học.)
I. Chủ đề của văn bản:
1. Bài tập : Văn bản “Tôi đi học”
Hãy phát biểu chủ đề của văn bản “ Tôi đi học”?

Chủ đề “ tôi đi học”: Những kỉ niệm sâu sắc và những tình cảm, cảm xúc hồn nhiên, trong sáng về buổi đầu tiên đến trường đã để lại ấn tượng sâu sắc, khó phai trong lòng nhân vật ‘tôi”.
? Từ các nhận thức trên, em cho biết, thế nào là chủ đề của văn bản?
 Chủ đề văn bản: Đối tượng, vấn đề chính mà văn bản biểu đạt.
I. Chủ đề của văn bản:
1. Bài tập : Văn bản “Tôi đi học”
II. Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
1/12 Những căn cứ để xác định chủ đề của văn bản:

? Căn cứ vào đâu mà em biết văn bản “Tôi đi học” nói lên những kỷ niệm của tác giả về buổi tựu trường đầu tiên?



Nhan đề: Tôi đi học
Các từ ngữ then chốt biểu thị ý nghĩa đi học lặp lại nhiều lần.
Các câu văn đều nói về kỷ niệm về buổi tựu trường đầu tiên.
II. TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

2/12: Những chi tiết nêu bật cảm giác tâm trạng nhân vật tôi trong buổi tựu trường.
a. Tâm trạng in sâu, không quên của nhân vật tôi
Tìm các câu , từ ngữ đều nhắc đến kỷ niệm buổi tựu trường đầu tiên của nhân vật “Tôi” trong văn bản Tôi đi học?
+ Hôm nay tôi đi học.
+ Hàng năm cứ vào cuối thu… lòng tôi lại nao nức nhỮng kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường. Mỗi lần thấy…
+ Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy.
+ Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng.
+ Tôi bặm tay ghì thật chặt, nhưng một quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống đất…
II. TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
- Các từ ngữ: Kỉ niệm, buổi tựu trường, lần đâu tiên đi đến trường Mĩ Lí, học trò, thầy, lớp, hồi trống, ông đốc trường, lớp năm, lớp ba, xếp hàng, vào lớp, bàn ghế, phấn, bảng đen, đánh vần, bài viết tập, nao nức, mơn man, tưng bừng rộn rã, trang trọng, đứng đắn, lo sợ vẩn vơ, bỡ ngỡ, ngập ngừng e sợ, chơ vơ, vụng về lúng túng, run run, ôm mặt khóc, khóc nức nở, nặng nề thấy xa mẹ….
- Các câu: + Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng”
+ Hằng năm, tôi lại nao nức .. mơn man của buổi tựu trường”
+ Buổi mai hôm ấy…. mẹ tôi âu yếm…. dài và hẹp
+ Mỗi lần thấy mẹ, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã…
+ Trước sân trường làng Mĩ Lí… sáng sủa..
+Ông đốc trường cho gọi HS đến trước lớp 3…
+ Tiếng phấn của thầy…tôi vòng tay lên bàn…
b.Tìm từ ngữ, chi tiết nêu cảm giác mới lạ xen bỡ ngỡ:
- Trên đường đi học, trên sân trường.


- Cảm giác bỡ ngỡ, lúng túng khi xếp hàng vào lớp: Nép bên người thân, chỉ dám nhìn một nửa, bước nhẹ, e sợ, thấy nặng nề, nức nở khóc…
Trong lớp học.
+ Cảm thấy xa mẹ (trước đó: đi chơi cả ngày không thấy xa nhà, xa mẹ; nay mới bước vàp lớp đã thấy xa mẹ nhớ nhà).
+ Bàn ghế : lạm nhận của riêng mình.
+ Bạn: không cảm thấy xa lạ, quyến luyến tự nhiên
- Bản thân: vòng tay lên bàn chăm chỉ, đánh vần, bài viết tập …
? Vậy thế nào là tính thống nhất của chủ đề văn bản?

- Văn bản có tính thống nhất về chủ đề là các từ ngữ, câu văn khi chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định (đối tượng và vấn đề xác định) không lạc sang chủ đề khác.
? Tính thống nhất của chủ đề văn bản được thể hiện ở những phương diện nào?
- Tính thống nhất của chủ đề văn bản được thể hiện ở: Nhan đề, quan hệ giữa các phần của văn bản, các từ ngữ then chốt lặp đi lặp lại
*GHI NHỚ - Chủ đề là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt.
- Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi: chỉ biểu đạt chủ đề đó xác định, không xa rời hay lạc sang chủ đề khác
- Tính thống nhất về chủ đề được thể hiện:
+ Nhan đề
+ Quan hệ giữa các phần trong văn bản
+ Các từ ngữ then chốt lặp lại.
II. TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
III. Luyện tập:
Bài tập 1: Phân tích tính thống nhất về chủ đề của văn bản “rừng cọ quê tôi”.
a. Văn bản “Rừng cọ quê tôi”
- Đối tượng: Rừng cọ
- Vấn đề : vẻ đẹp của rừng cọ và tình cảm yêu mến gắn bó của người dân sông Thao với rừng cọ quê mình.
* Thứ tự trình bày:
- Mở bài: Đoạn 1: Niềm tự hào về rừng cọ.
- Thân bài:
+ Đoạn 2: Miêu tả vẻ đẹp hình dáng cây cọ sông Thao.
+ Đoạn 3: Sự gắn bó tuổi thơ của tác giả với cây cọ.
+ Đoạn 4: Sự gắn bó, tác dụng của cây cọ đối với người dân sông Thao.
+ Kết bài: Đoạn 5: Khẳng định tình cảm gắn bó của người dân sông Thao rừng cọ.

- Trật tự trên không thay đổi vì đây là trình tự mạch lạc, chặt chẽ, hợp lí, có tính thống nhất ( miêu tả rừng cọ -> Sự gắn bó bền chặt của người dân sông Thao với rừng cọ).
b. Chủ đề: Ca ngợi vẻ đẹp của rừng cọ và tình cảm yêu mến, gắn bó của người sông Thao đối với rừng cọ quê hương mình.
c. Chủ đề được thể hiện từ việc miêu tả vẻ đẹp của cây cọ đến và sự gắn bó của người dân sông Thao đối với rừng cọ:
- Miêu tả cây cọ: Rừng cọ trập trùng …rừng cọ…thân cọ…búp cọ…, lá cọ…)
- Cây cọ gắn bó với cuộc sống con người: Căn nhà….ngôi trường…cha làm chổi cọ quét nhà quét sân…mẹ đựng hạt giống trong móm lá cọ…chị tôi đan nón lá cọ... chúng tôi nhặt trái cọ về om ăn…
- Nhan đề: Các ý trong văn bản (nói về cây cọ).
d. Từ ngữ lặp lại nhiều lần: rừng cọ, cây cọ, thân cọ, búp cọ, lá cọ, chổi cọ, nón lá cọ, mành cọ, làn cọ, trái cọ…
- Các câu: Chẳng có nơi nào đẹp như sông Thao…Cuộc sống quê tôi gắn bó với cây cọ; người dân sông Thao đi đâu cũng nhớ về rừng cọ quê mình…
Bài tập 2:
- Ý a,c phù hợp với chủ đề “ văn chương làm cho tình yêu quê hương đất nước trong ta thêm phong phú và sâu sắc”
- Các ý chưa đảm bảo tính thống nhất chủ đề của văn bản là (b) và (d), (e). Cụ thể: (b) thiên về đặc trưng của ngôn ngữ văn chương, ( d) tính thẩm mĩ của văn chương là bồi dưỡng cái đẹp, (e) xa đề, biểu hiện 1 ý khác.
- Đọc lại ghi nhớ
- Hoàn chỉnh bài tập 2,3/14
Soạn bài : Bố cục của văn bản
Tức nước vỡ bờ
H­ƯỚng dÉn häc bµi
*Ghi nhớ

- Chủ đề là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt.
Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi : chỉ biểu đạt chủ đề
đã xác định, không xa rời hay lạc sang chủ đề khác

- Tính thống nhất về chủ đề được thể hiện:
+ Nhan đề
+ Quan hệ giữa các phần trong văn bản
+ Các từ ngữ then chốt lặp lại.
II. TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
I. Chủ đề của văn bản
C
A
Văn chương làm cho những hiểu biết của ta về quê hương đất nước thêm phong phú sâu sắc.
Văn chương lấy ngôn từ làm phương tiện biểu hiện.
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Bài 2+3: Một bạn dự định viết một số ý sau cho bài văn chứng minh luận điểm : “ Văn chương làm cho tình yêu quê hương đất núơc trong ta thêm phong phú và sâu sắc “.Em hãy thảo luân nhóm và khoanh vào những ý nào em cho là lạc đề ?
Văn chương giúp ta yêu cuộc sống , yêu cái đẹp.
Văn chương nung nấu trong ta lòng căm thù bọn giặc cướp nước, bọn bán
nước và hun đúc ý chí quyết tâm hi sinh bảo vệ nền độc lập tự do của Tổ quốc .
Văn chương làm ta thêm tự hào về vẻ đẹp của quê hương đất nước ,
về truyền thống tôt đẹp của ông cha ta .
D
B
E
G
Cứ mỗi độ thu về, mỗi lần thấy các em nhỏ núp dưói nón mẹ
lần đầu tiên đến trường, lòng tôi lại náo nức, rộn rã, xốn xang .
Mẹ nắm tay dẫn đến trường
Con đường đến trường trở nên lạ.
Sân trường rộng, ngôi trường cao hơn.
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Để phân tích dòng cảm xúc thiết tha , trong trẻo của nhân vật ‘’tôi ‘’ trong văn bản : Tôi đi học , có bạn dự định triển khia một số ý sau . Tìm và khoanh vào ý lạc chủ đề nếu có
Muốn thử cố gắng tự mang sách vở như một cậu học trò thực sự.
Ông đốc và thầy giáo trẻ trìu mến đón tiếp học trò .
Sợ hãi chơ vơ trong hàng người bước vào lớp.
D
C
B
A
H
E
Diễn đạt chưa đúng, đủ.
Diễn đạt chưa đúng, đủ.
A.Cứ mỗi độ thu về , mỗi lần thấy các em nhỏ núp dưói nón mẹ lần đầu tiên đến trường , lòng tôi lại náo nức , rộn rã , xốn xang .

B. Cảm thấy con đường thường di lại lắm lần tự nhiên cũng thấy lạ, nhiều cảnh vật thay đổi .

C..Muốn thử cố gắng tự mang sách vở như một cậu học trò thực sự.
D. Cảm thấy ngôi trường qua lại nhiều lần cũng có biến đổi.

E. Ông đốc và thầy giáo trẻ trìu mến đón tiếp học trò .
Lựa chọn , điều chỉnh lại cho sát với yêu cầu đề tài ?


D?c l?i ghi nh?
V? nh� vi?t m?t do?n van v? c?m xỳc c?a em trong ng�y khai tru?ng .H?c thu?c ghi nh? .
Hướng dẫn học bài
Xin chân thành cảm ơn!
Chúc các thầy cô giáo mạnh khoẻ, công tác tốt
Chúc các em chăm ngoan, học giỏi.