TỨC NƯỚC VỠ BỜ
Trích “Tắt đèn”
Tiết 10:Văn bản:
Ngô Tất Tố
I. Giới thiệu :
1/Tỏc gi?:
Ngụ T?t T? (1893-1954),quờ ? l�ng L?c H�, huy?n T? Son, B?c Ninh.
ễng l� nh� van hi?n th?c xu?t s?c chuyờn vi?t v? nụng thụn tr?oc cỏch m?ng .
Ngụ T?t T?
2/ Tác phẩm:
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
2. Tác phẩm:
Xuất xứ: trích chương XVIII của tác phẩm “Tắt đèn”.

II/ Tìm hiểu văn bản
1/ Đọc
* Nhan đề :
“ Tức nước vỡ bờ”
Nghĩa đen:
Nước lớn và mạnh sẽ gây tức nước, vỡ bờ.
Nghĩa bóng:
Khi con người hay vật bị đối phương dồn đến đường cùng, ắt sẽ vùng lên đấu tranh, chống trả quyết liệt để tự vệ.
2/ Phân tích:
a/ Tình thế gia đình chị Dậu:
a. Tình thế gia đình chị Dậu
- Bán con , bán chó => Không đủ tiền đóng sưu cho chồng.
- Chồng bị bắt, bị đánh đập dã man.
- Nghèo nhất nhì trong hạng cùng đinh.
- Nhà không còn gì để ăn ( bà lão hàng xóm cho nắm gạo nấu cháo cho chồng).
a. Tình thế gia đình chị Dậu

-> Tình cảnh thê thảm, đáng thương.
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
b. Hình ảnh bọn tay sai (Cai lệ)
- Cử chỉ, hành động:
+ Sầm sập với roi song, thay thước, dây thừng.
+ Thét, quát, trợn mắt.
+ Bịch luôn vào ngực chị Dậu, tát luôn vào mặt chị.
+ Định đánh anh Dậu.
- Ngôn ngữ, lời nói:
+ Mày định nói cho cha mày nghe…
+ Thằng kia, ông tưởng mày chết đêm qua…
+ Không có tiền thì ông dỡ cả nhà mày …
- Thái độ:
+ Bỏ ngoài tai lời van xin;
+ Không mảy may động lòng
b. Hình ảnh bọn tay sai (Cai lệ)

Nghệ thuật miêu tả khắc họa nhân vật bằng những chi tiết điển hình về bộ dạng, cử chỉ hành động, lời nói.
-> Cai lệ là tên tay sai chuyên nghiệp, hung hăng, hống hách, dã man, tàn bạo, không chút tình người.
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
Hoạt động cá nhân (5phút), báo cáo, chia sẻ
Tìm chi tiết thể hiện thái độ, hành động, cử chỉ, lời nói…. của chị Dậu khi chăm sóc chồng. Qua đó em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả nhân vật chị Dậu của tác giả?
c. Nhân vật chị Dậu.
c. Nhân vật chị Dậu
* Đối với chồng con
-> Miêu tả chân thực ,cho thấy chị Dậu là người phụ nữ hiền dịu, đảm đang, yêu thương chồng con tha thiết. ( hết mực )
Hoạt động cá nhân (5phút), báo cáo, chia sẻ
Tìm chi tiết thể hiện thái độ, hành động, cử chỉ, lời nói…. của chị Dậu sau khi tên cai lệ đến. Theo em , sự thay đổi thái độ của chị Dậu có được miêu tả chân thực hợp lí không? Qua đoạn trích này em có nhận xét gì về nhân vật chị Dậu?

c. Nhân vật chị Dậu:
* Đối với bọn tay sai:
c/ Nhân vật chị Dậu:
* Đối với bọn tay sai:
Nghệ thuật: Ngôn ngữ đặc sắc, khắc họa nhân vật rõ nét, sinh động; cốt truyện giàu kịch tính, sử dụng nhiều động từ, hình ảnh đối lập, tăng cấp.
-> Chị Dậu dịu dàng mà cứng cỏi trong ứng xử .Sức sống và sức phản kháng mạnh mẽ của người phụ nữ nông dân.
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG

Nhận xét của em về nhan đề :
Tức nước vỡ bờ ?
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
* Nhan đề :
“ Tức nước vỡ bờ”
Nghĩa đen:
Nước lớn và mạnh sẽ gây tức nước, vỡ bờ.
Nghĩa bóng:
Khi con người hay vật bị đối phương dồn đến đường cùng, ắt sẽ vùng lên đấu tranh, chống trả quyết liệt để tự vệ.
Trong văn bản: trước sự áp bức, bóc lột nặng nề của tên cai lệ và người nhà lí trưởng, chị Dậu đã vùng lên phản kháng mạnh mẽ để bảo vệ chồng.
- Phản ánh quy luật: Ở đâu có áp bức ắt có đấu tranh.
- Thể hiện chân lí: con đường sống của quần chúng nhân dân bị áp bức chỉ có thể là con đường đấu tranh tự giải phóng
Hễ tức nước thì vỡ bờ
Có áp bức thì có đấu tranh.
Con đường sống của nhân dân lao động chỉ có thể tồn tại khi họ biết tự đứng lên đấu tranh tự cứu lấy mình.
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
1. Nghệ thuật:
- Khắc hoạ rõ nét tâm lí nhân vật.
- Ngôn ngữ kể chuyện, miêu tả, đối thoại đặc sắc.
2. Nội dung:
Bộ mặt tàn ác, bất nhân của xã hội thực dân phong kiến đương thời.
Tình cảnh khốn cùng của người nông dân và vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam xưa.
III. TỔNG KẾT:
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG