CHỦ ĐỀ DẠY HỌC TRỰC TUYẾN
Môn: Ngữ văn 11
Năm học: 2021 - 2022
CHỦ ĐỀ: THƠ TRUNG ĐẠI
Câu cá mùa thu
(Thu điếu)
Nguyễn khuyến
- Cảm nhận được vẻ đẹp của cảnh thu điển hình cho mùa thu làng cảnh Việt Nam và tình yêu thiên nhiên, đất nước, tâm trạng thời thế của nhà thơ.
- Thấy được nghệ thuật tả cảnh tả tình và sử dụng tiếng Việt của Nguyễn Khuyến.
PHẦN 1:
NHIỆM VỤ HỌC TẬP
PHẦN 12:
HỌC LIỆU (NỘI DUNG BÀI HỌC)
I-tìm hiểu chung
1-Tác giả: Nguyễn Khuyến (1835-1909)
a. Cu?c d?i:
- Xu?t thõn trong m?t gia dỡnh nh� Nho nghốo
- D? d?u ba kỡ thi nờn du?c g?i l� "Tam Nguyờn Yờn D?"
L�m quan kho?ng 10 nam du?i tri?u Nguy?n sau dú cỏo quan v? quờ
L� ngu?i t�i nang, c?t cỏch thanh cao, yờu nu?c, thuong dõn

Tóm tắt vài nét về tác giả Nguyễn Khuyến?
I-tìm hiểu chung
b. Sự nghiệp:
-Tác phẩm chữ Hán và chữ Nôm khoảng 800 bài.
- Đóng góp nổi bật:
Thơ làng quê và thơ trào phúng


I-tìm hiểu chung
2-Văn bản:
Vị trí: "Thu điếu" nằm trong chùm thơ thu của Nguyễn Khuyến.
D? t�i: mựa thu
Hoàn cảnh sáng tác: sau khi về quờ ? ẩn.
Th? tho: th?t ngụn bỏt cỳ Du?ng Lu?t







Vị trí, đề tài, hoàn cảnh sáng tác của bài thơ?
Cảnh thu ở làng quê
Cảnh thu ở làng quê
II-đọc - hiểu văn bản
Điểm nhìn cảnh thu của tác giả có gì đặc sắc?
(câu hỏi 1- SGK)
1. Cảnh thu:





Điểm nhìn: Ao thu-> bầu trời-> ngõ trúc-> ao thu -> Cảnh thu được đón nhận từ gần đến cao xa, từ cao xa trở lại gần.
-> không gian mở ra nhiều chiều, nhiều hướng




-> cảnh sắc mùa thu hiện lên sinh động, phong phú





II-đọc - hiểu văn bản
1. Cảnh thu:









- Những từ ngữ, hình ảnh nào gợi lên được nét riêng của cảnh sắc mùa thu?
Ao thu: Lạnh lẽo.
Thuyền câu: bé tẻo teo.
Tầng mây: lơ lửng
Bầu trời xanh
Hình ảnh:
-> Hình ảnh dân dã, thân thuộc,cổ điển, đặc trưng cho mùa thu ở miền Bắc




Ngõ trúc quanh co
II-đọc - hiểu văn bản
1. Cảnh thu:








Nước xanh
Trúc xanh
Lá: vàng
Màu sắc
Tr?i xanh
-> màu sắc thanh nhã, hài hòa, dịu nhẹ
- Những màu sắc nào gợi lên được nét riêng của cảnh sắc mùa thu?
Bèo xanh, bờ xanh
II-đọc - hiểu văn bản
1. Cảnh thu:








Sóng: hơi gợn
Lá: khẽ đưa vèo
Đâu đó
-> rất nhẹ, rất khẽ không đủ để tạo âm thanh.







Các chuyển động
Mây: lơ lửng
- Những chuyển động và âm thanh nào của mùa thu được tác giả miêu tả?
Âm thanh
Đâu có
Cá đâu đớp động
14
Bức tranh thu
 Với các từ ngữ gợi hình, gợi cảm (từ láy, những tính từ chỉ màu sắc, đặc điểm, trạng thái)+hình ảnh thơ cổ điển, gần gũi+ nghệ thuật gieo vần “eo”+ nghệ thuật lấy động tả tĩnh Bức tranh thu đẹp bình dị, hài hòa cân xứng nhưng tĩnh lặng và phảng phất buồn Bức tranh thu đặc trưng cho đồng bằng Bắc Bộ
II-đọc - hiểu văn bản
2. Tình thu:








tình yêu thiên nhiên, tình cảm gắn bó với làng quê và khát vọng sống trong sạch.







- Cảnh thu đẹp bình dị gần gũi
Cảnh sắc mùa thu gợi những tâm sự thầm kín nào của tác giả?

nỗi u hoài, cô quạnh trong tâm hồn







- Cảnh thu buồn, vắng lặng
II-đọc - hiểu văn bản
Hai câu thơ cuối thể hiện tâm trạng gì của tác giả?
2. Tình thu:








Tựa gối buông cần lâu chẳng được,
Cá đâu đớp động dưới chân bèo”.








Tư thế: “tựa gối”  người đi câu như thu mình lại trong dáng vẻ trầm lắng với những suy tư.
Hành động: “buông cần”,  câu cá chỉ là cái cớ để đón nhận trời thu, cảnh thu vào cõi lòng.
Nỗi niềm suy tư, u hoài trăn trở về sự đời, về hiện trạng của đất nước, về sự bất lực của bản thân trước thời cuộc.
-> Tấm lòng yêu nước thầm kín mà thiết tha
iiI-tổng kết
nội dung





Giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của bài thơ?
Bức tranh mùa thu đẹp, thanh tĩnh, sâu lắng.
 Tình yêu thiên nhiên gắn bó với quê hương và âm trạng u hoài, nỗi đau thời thế.
NGHỆ THUẬT




- Bài thơ mang đậm màu sắc cổ điển: đề tài, thể thơ, bút pháp tả cảnh ngụ tình, lấy động tả tĩnh...
- Có sự cách tân đổi mới: miêu tả chân thực, hình ảnh gần gũi với làng quê, ngôn ngữ thuần Nôm giản dị, trong sang, gợi hình gợi cảm (từ láy, gieo vần “eo” tài tình ….)
Câu 1
Câu 1: Nhan đề Thu điếu nghĩa là gì?
Câu 2
Câu 2: Nhà thơ Nguyễn Khuyến sống và lớn lên chủ yếu ở.......?
Câu 3
Câu 3: Hoàn cảnh xuất thân của Nguyễn Khuyến.............?
Câu 4
Câu 4: Nguyễn Khuyến được gọi là......?
Câu 5
Câu 5: Đây là một trong những đặc điểm của con người Nguyễn Khuyến................?
Câu 6
Câu 6: Nguyễn Khuyến là người có tấm lòng..................?
Câu 7
Câu 7: Đây là từ chỉ thái độ của Nguyễn Khuyến đối với chính quyền thực dân Pháp.................?
Câu 8
Câu 8: Đây là từ chỉ màu trời trong cả ba bài thơ thu của Nguyễn Khuyến ......?
Câu 9
Câu 9: Thu điếu được viết theo thể thơ.......?
Câu 10
Câu 10: Đây là từ miêu tả hình ảnh chiếc thuyền trong bài thơ Thu điếu......?
Câu 11
Câu 11: Đây là tư thế suy tư của nhân vật trữ tình trong bài thơ........?
Từ khóa
ĐI TÌM Ô CHỮ

bài tập trắc nghiệm
Câu 1:Sắc màu chủ đạo của mùa thu trong bài "Câu cá mùa thu" là gì?

A-Sắc vàng.
B-Sắc xanh.
C-Sắc trắng.
D-Không màu.

bài tập trắc nghiệm
Câu 2: Mùa thu trong bài "Câu cá mùa thu"của Nguyễn Khuyến du?c miêu tả qua những hình ảnh nào?

A-Ao thu, lá vàng, trời xanh.
B-Sóng biếc, tầng mây, ngõ trúc.
C-Ao thu, nuước thu, cây thu, trời thu.
D-Ao thu, thuyền câu, lá vàng, ngõ trúc.

bài tập trắc nghiệm
Câu 3: Hai câu thơ cuối diễn tả tâm trạng gì của Nguyễn Khuyến ?

A-Buồn bã, chán nản.
B-Hờ hững, buông xuôi.
C-Ưu tuư, chờ đợi.
D-Vui, tự do tự tại.
PHẦN 3
BÀI TẬP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ CỦA CHỦ ĐỀ
Phân tích 2 câu cuối bài thơ Thu điếu của Nguyễn Khuyến
Bài tập:
* Hình thức làm bài: HS làm bài vào tờ giấy đôi, điền đầy đủ thông tin (họ và tên, lớp, ô điểm)
* Cách thức nộp bài:
- Mỗi cá nhân chụp hình bài làm (ngay ngắn, rõ nét) gửi qua cho lớp trưởng.
Lớp trưởng chuyển bài của các bạn vào Telegram cho GV
THANK YOU!!!