TỨC NƯỚC VỠ BỜ
Ngô Tất Tố
Trích “Tắt đèn”
1.Tác giả
Dựa vào phần chú thích SGK trang 31, em hãy giới thiệu ngắn gọn vài nét về tác giả Ngô Tất Tố
I. TÌM HIỂU CHUNG
- Ngô Tất Tố (1893 – 1954) quê Bắc Ninh
- Ông là nhà nho xuất thân gốc nông dân.
- Ông là một nhà văn hiện thực xuất sắc chuyên viết về nông thôn trước Cách mạng tháng 8.
2.Tác phẩm
Em hãy cho biết xuất xứ của đoạn trích “Tức nước vỡ bờ”?
I. TÌM HIỂU CHUNG
- Xuất xứ: trích trong chương XVIII của tác phẩm Tắt đèn (26 chương )
-Thể loại: Tiểu thuyết
Tác phẩm “Tắt đèn” thuộc thể loại nào?
2.Tác phẩm
I. TÌM HIỂU CHUNG
Em hãy tóm tắt lại đoạn trích bằng lời của bản thân trong khoảng 1 mặt giấy A4
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Hoàn cảnh gia đình chị Dậu :
Khi bọn tay sai xông vào nhà chị Dậu, tình thế của chị như thế nào? (Dựa vào SGK nêu dẫn chứng cụ thể)
-Bối cảnh:
Làng vào vụ thuế căng thẳng gay gắt nhất
-Gia cảnh:
+Nghèo nhất nhì trong hạng cùng đinh.
+Phải bán con, bán chó, bán khoai nhưng vẫn không đủ tiền nộp thuế.
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Hoàn cảnh gia đình chị Dậu :
Khi bọn tay sai xông vào nhà chị Dậu, tình thế của chị như thế nào? (Dựa vào SGK nêu dẫn chứng cụ thể)
-Gia cảnh:
+ Anh Dậu bị đánh gần chết và bị trả về.
+ Nhà không có gì để ăn bà hàng xóm thương tình cho bát cháo.
 Tình thế rất thê thảm, đáng thương, nguy cấp.
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
Nhân vật cai lệ được nhà văn khắc họa như thế nào? (Vai trò, ngoại hình, hành động, ngôn ngữ, thái độ)
2.Nhân vật cai lệ:
-Vai trò: tay sai của bọn quan phủ, chuyên bắt người thiếu thuế.
-Ngoại hình: tay lăm lăm cầm roi, mắt trợn ngược  gớm ghiếc.
-Ngôn ngữ: thét, quát, chửi mắng, hầm hè như thú dữ  hách dịch
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
Qua nhân vật cai lê, em có nhận xét gì về bọn thống trị trong xã hội đương thời?
2.Nhân vật cai lệ:
- Hành động: chạy sầm sập, bịch, tát , giật phắt, sấn đến...
 vũ phu, thô bạo.
-Mục đích: bắt nhà anh Dậu phải nộp sưu.
 Nhà văn vạch trần bộ mặt xã hội đương thời tàn ác, bất.
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
Em có nhận xét gì về nghệ thuật khắc họa nhân vật của tác giả? (ngôn ngữ, ngoại hình, hành động)
2.Nhân vật cai lệ:
- Nghệ thuật:
+ Khắc họa nhân vật sinh động thông qua ngoại hình, hành động, ngôn ngữ.
+ Dùng nhiều động từ, từ láy gợi hình.
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
Em hãy phân tích diễn biến tâm lí, hành động của chị Dậu tkhi chăm sóc chồng. Qua đó, em có nhận xét gì về tính cách của chị Dậu ?
3.Nhân vật chị Dậu:
a. Lúc chăm sóc chồng:
- Hành động:
+ Nấu cháo, quạt cho cháo nguội
+ Bưng cho chồng ăn và ngồi xem chồng ăn có ngon miệng hay không
- Lời lẽ: Nhẹ nhàng an ủi vỗ về
 Chị Dậu là một người phụ nữ đảm đang, yêu thuơng chồng con
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
Chị Dậu khi đã thay đổi như thế nào khi đối đầu với bọn cai lệ và người nhà lí trưởng? Theo em, vì sao chị Dậu lại có sự thay đổi như thế?
3.Nhân vật chị Dậu:
b. Khi đối đầu với tên cai lệ và người nhà Lí trưởng.
- Lúc đầu:
+ run run, xám mặt, van xin tha thiết, thái độ nhẹ nhàng
+ Xưng hô “Ông – Cháu”
 Nhẫn nhục chịu đựng
- Sau đó:
+ liều mạng cự lại
+ xưng hô “Ông – Tôi”
 đấu lý
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
3.Nhân vật chị Dậu:
b. Khi đối đầu với tên cai lệ và người nhà Lí trưởng.
- Cuối cùng:
+ nghiến hai hàm răng
+ túm tóc, ấn, dúi
+ túm cổ, giằng co vật nhau, lẳng cho một cái
+ xưng hô “Mày - Bà”, giọng thách thức
 quyết đấu, chống trả quyết liệt
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
Em có nhận xét gì về nghệ thuật xây dựng nhân vật chị Dậu của nhà văn Ngô Tất Tố?
3.Nhân vật chị Dậu:
b. Khi đối đầu với tên cai lệ và người nhà Lí trưởng.
- Nghệ thuật:
+Xây dựng nhân vật sinh động
+Sử dụng động từ mạnh, từ tượng thanh tượng hình
+ Sử dụng những hình ảnh có tính đối lập tăng cấp
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
Hãy nêu cảm nhận của em về nhân vật chị Dậu?
3.Nhân vật chị Dậu:
Chị Dậu là một người phụ nữ hiền lành nhưng không yếu đuối, chị có một sức sống và tinh thần mãnh liệt, khi bị đẩy tới bước đường cùng chị đã vùng dậy chống trả quyết liệt để bảo vệ những người thân yêu.
III. TỔNG KẾT
Em hiểu như thế nào về nhan đề Tức nước vỡ bờ? Theo em, đặt tên như vậy có thỏa đáng không? Vì sao?
1. Nghệ thuật:
- Tạo tình huống truyện có tính kịch tức nước vỡ bờ.
- Kể chuyện, miêu tả nhân vật chân thực, sinh động (ngoại hình, ngôn ngữ, tâm lí, hành động…)
III. TỔNG KẾT
2. Ý nghĩa văn bản:
Với cảm quan nhạy bén nhà văn Ngô Tất Tố đã phản ánh hiện thực về sức phản kháng mãnh liệt chống lại áp bức của những người nông dân hiền lành chất phác.
3. Ghi nhớ: (SGK)
Qua đoạn trích, em hiểu thêm được điều gì về xã hội, về nông thôn, về người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám?
Luyện tập
Tóm tắt đoạn trích theo nhân vật chị Dậu (khoảng 12 đến 15 dòng)
CỦNG CỐ - DẶN DÒ
Học thuộc lòng ghi nhớ SGK tr.33
- Đọc nội dung bài học, trả lời câu hỏi SGK tr.34, 35 chú ý tìm hiểu: thế nào là đoạn văn? Tìm hiểu từ ngữ chủ đề và câu chủ đề trong đoạn văn.
- Xem luyện tập 1,2,4 SGK tr. 36, 37.
CHUẨN BỊ BÀI: Xây dựng đoạn văn trong văn bản