LÃO HẠC
- Nam Cao -
Trò chơi ô chữ
1
2
3
4
5
6
?
?
?
?
?
?
T Ù V À
T R O N G L Ò N G M Ẹ
H Ầ U C Ậ N
N A M Đ Ị N H
L Ự C Đ I Ề N
Câu 6: Người làm ruộng khỏe mạnh được gọi là gì?
C A I L Ệ
Câu 5: Quê của nhà văn Nguyên Hồng ở đâu?
Câu 4: Kẻ hầu hạ gần gũi, thân cận được gọi là gì?
Câu 3: Tên đoạn trích được học trong chương trình của tác giả Nguyên Hồng?
Câu 2: Dụng cụ làm bằng sừng trâu hoặc vỏ ốc to, dùng làm báo hiệu?
Câu 1: Người chỉ huy một tốp lính lệ được gọi là gì?
KEY: VĂN BẢN “LÃO HẠC”
HÀNG DỌC
I. TÌM HIỂU CHUNG
Các nhóm trình bày phần chuẩn bị bài ở nhà:
Tác giả: Xuất thân - Cuộc đời – Sự nghiệp
Tác phẩm:
Xuất xứ
Ngôi kể
Tóm tắt
Bố cục
1. Tác giả
“Dù viết về đề tài nào, truyện của Nam Cao cũng thể hiện một tư tưởng chung: nỗi băn khoăn đến đau đớn trước thực trạng con người bị hủy hoại về nhân phẩm do cuộc sống đói nghèo đẩy tới”.
(Hà Đức Minh)
“Trong các trang truyện của Nam Cao, trang nào cũng có những nhân vật chính hoặc phụ đang đối diện với cái chỗ kiệt cùng với đời sống con người để rồi từ đó bắt buộc người ta phải bộc lộ mình ra, trước hết là tâm lí, nhân cách rồi tiếp đến sau cùng là cái nỗi đau khôn nguôi của con người”.
(Nguyễn Minh Châu)
2. Tác phẩm
a. Xuất xứ: Trích truyện ngắn “Lão Hạc” xuất hiện lần đầu tiên trên tuần báo “Tiểu thuyết thứ bảy” số 434 ra ngày 23/10/1943.
b. Ngôi kể
- Ngôi . Nhân vật “tôi” (ông giáo) là người kể.
- Tác dụng:
+ Ông giáo là người chứng kiến toàn bộ cảnh đời của Lão Hạc nên câu chuyện do “tôi” thuật lại có tính khách quan và chân thực.
+ Đặc biệt, để cho ông giáo vừa dẫn chuyện, vừa đan xen bày tỏ suy nghĩ cảm xúc, thái độ về lão Hac, về người vợ, về chính bản thân mình đã tạo nên chất triết lí sâu sắc cho tác phẩm.
- Thể loại: Truyện ngắn
- PTBĐ: Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
Lão Hạc là một người nông dân nghèo, vợ mất sớm, chỉ có một mảnh vườn và người con trai. Vì không có tiền cưới vợ, con trai lão phẫn chí bỏ đi phu đồn điền cao su. Từ đó, lão Hạc sống thui thủi một mình với con chó Vàng làm bạn. Sau trận ốm dai đẳng, rồi lại bão mất mùa, lão rơi vào hoàn cảnh khó khăn, cơ cực bội phần. Vì muốn giữ lại mảnh vườn cho con trai, Lão Hạc dằn vặt lương tâm quyết định bán đi con chó Vàng. Lão nhờ ông giáo trông hộ mảnh vườn cho con trai và gửi tiền làm ma để không phiền hàng xóm. Lão Hạc xin ít bả chó của Binh Tư. Rồi lão chết đột ngột, dữ dội và đau đớn. Không ai biết vì sao lão chết trừ ông Giáo và Binh Tư.
1
2
3
Bố cục
Từ “Hôm sau lão Hạc sang nhà tôi” đến “thế nào rồi cũng xong”
=> Lão Hạc kể chuyện bán chó và nhờ ông giáo hai việc.
Từ “Luôn mấy hôm” đến “một thêm đáng buồn”
=> Cuộc sống của Lão Hạc sau đó và thái độ của ông giáo, Binh Tư.
Từ “Không!” đến hết.
=> Cái chết của đau đớn của Lão Hạc.

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Nhân vật Lão Hạc
Tâm trạng của lão Hạc xung quanh việc bán cậu Vàng.
Việc làm của lão Hạc trước khi chết
Cái chết của lão Hạc.
a. Tâm trạng của lão Hạc xung quanh việc bán cậu Vàng
* Tình cảm của lão Hạc đối với cậu Vàng
Chăm sóc: Bắt rận, đem ra ao tắm; cho ăn cơm….cái bát như một nhà giàu; nhắm vài miếng lại gắp cho nó một miếng
Cách gọi: cậu Vàng như một bà hiếm hoi gọi con cái
Trò chuyện: mắng yêu, vỗ về “À không, ông không giết… ông nuôi”
=> Thương yêu cậu Vàng như con, chia sẻ tâm tình như người bạn tri kỉ


Cậu Vàng
* Tâm trạng lão Hạc trong việc bán chó
- Tính ra cậu vàng ăn khỏe hơn cả tôi...Mỗi ngày…, bỏ rẻ cũng mất hào rưỡi, hai hào đấy. Cứ mãi thế này thì lấy tiền đâu mà nuôi được? Mà cậu ấy ăn ít …gầy đi, bán hụt tiền…? Bây giờ…, mua đắt người ta cũng thích…
Lão ngắt lại một phút rồi tặc lưỡi:
-Thôi thì bán phắt đi! Đỡ được đồng nào, hay đồng ấy. Bây giờ tiêu một xu cũng là tiêu vào tiền của cháu. Tiêu lắm chỉ chết nó. Tôi bây giờ có làm gì được đâu.
Có dự định bán cậu Vàng
Nguyên nhân bán cậu Vàng
Tâm trạng của lão Hạc trong việc bán chó
Trước khi bán
Phân vân, đắn đo
Nói nhiều lần ý định
bán chó của mình

Phân trần,
giãi bày lí do

Tìm cách thuyết phục
chính bản thân mình
+ Lão cố làm ra vui vẻ, cười như mếu
+ Đôi mắt lão ầng ậng nước
+ Mặt … co rúm, vết nhăn xô lại, ép …nước mắt
+ Cái đầu ….ngoẹo, miệng móm mém…mếu
+ Lão hu hu khóc
NT: Sử dụng hàng loạt từ tượng hình, từ tượng thanh giàu sức gợi.
Tâm trạng đau khổ tột cùng
+ “Nó cứ làm in như nó trách tôi;... Lão
đối xử với tôi như thế này à?”
+ ....đánh lừa một con chó, nó không
ngờ tôi nỡ tâm lừa nó!
→ Thái độ chua chát, ngậm ngùi, mặc cảm là kẻ có tội
Tâm trạng của lão Hạc trong việc bán chó
Trước khi bán
Phân vân, đắn đo
Nói nhiều lần ý định
bán chó của mình

Phân trần,
giãi bày lí do

Tìm cách thuyết phục
chính bản thân mình
Sau khi bán
Ám ảnh bởi ánh mắt và
tiếng kêu của cậu Vàng
Đau đớn, day dứt
Cho rằng mình đã
chót lừa 1 con chó
Đau khổ, ngậm ngùi, chua xót
b. Việc làm của lão Hạc trước khi chết
- Nhờ ông giáo:
+ Giữ hộ ba sào vườn cho con trai
+ Gửi 30 đồng để lo hộ đám tang cho mình
- Duy trì cuộc sống: ăn khoai, củ chuối, sung luộc, rau má, củ ráy, bữa trai bữa ốc.
- Từ chối mọi sự giúp đỡ gần như là hách dịch
Thương con hết mực, giàu đức hi sinh
c. Cái chết của lão Hạc
Nghèo khổ, bế tắc
Thương con, tự trọng
Lựa chọn
Sống tàn độc
Cái chết hi sinh
“…lão Hạc…vật vã, đầu tóc rũ rượi, quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc. lão tru tréo, bọt mép sùi ra…giật mạnh…lão vật vã đến hai giờ đồng hồ rồi mới chết”.
Từ tượng hình, tượng thanh
Cái chết đau đớn, dữ dội
CÁCH LỰA CHỌN
CÁI CHẾT
CHẾT BẰNG CÁCH
ĂN BẢ CHÓ
CHỌN CÁI CHẾT
ĐAU ĐỚN, TÀN KHỐC NHẤT
- Chuộc tội với cậu Vàng.
=> Lời xin lỗi chân thành
Lời tố cáo mạnh mẽ xã hội phong kiến đẩy con người đến bước đường cùng
Người giàu lòng tự trọng
Người cha yêu thương con hết mực
Nông dân chất phác, thật thà
TIỂU KẾT
b. Nhân vật ông giáo
* Đặc điểm xây dựng nhân vật
* Thái độ, tình cảm với lão Hạc
* Suy nghĩ, quan điểm
Mang tư tưởng, triết lí mà tác giả gửi gắm
Hàng xóm thân thiết với lão Hạc
Trí thức nghèo, được mọi người quý trọng
Chứng kiến và kể lại câu chuyện
NHÂN VẬT ÔNG GIÁO
* Thái độ, tình cảm đối với lão Hạc
Lão Hạc từ chối sự giúp đỡ
- Buồn
- Nghĩ rằng lão Hạc đã không hiểu mình
Khi nghe lão Hạc xin bả chó
Khi nghe kể chuyện bán chó
- Ban đầu thờ ơ, xem nhẹ.
- Sau đó là hiểu, ái ngại và chia sẻ.
Ngỡ ngàng
Buồn
Thất vọng
Chứng kiến cái chết của lão Hạc
Hứa với lão làm tròn điều lão đã gửi gắm.
- “Chao ôi ! Đối với những người ……ích kỉ che lấp mất”
=> Phải nhìn nhận bằng sự đồng cảm, bằng đôi mắt của tình thương, phải tự đặt mình vào cảnh ngộ của họ mới có thể hiểu đúng.
“Cuộc đời cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn…”
=> “Đáng buồn” vì: cái nghèo đã biến người lương thiện như lão Hạc trở thành kẻ tha hóa đường cùng.
“Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn”
=> Vì không có gì hủy hoại được nhân phẩm của người lương thiện như lão, để ta có quyền hi vọng và tin tưởng vào con người.
“đáng buồn theo một nghĩa khác”
=> Vì người tốt như lão mà bế tắc phải tìm đến cái chết như một sự tự giải thoát bất đắc dĩ.
KHI CHỨNG KIẾN CÁI CHẾT CỦA LÃO HẠC
KHI NÓI CHUYỆN VỚI VỢ
KHI NGHE BINH TƯ KỂ CHUYỆN
SUY NGHĨ CỦA
ÔNG GIÁO
b. Nhân vật ông giáo
Ông giáo là người hiểu đời, hiểu người, chan chứa tình yêu thương và lòng nhân ái sâu sắc. Người trọng nhân cách không mất niềm tin vào những điều tốt đẹp của con người.