Sang thu
Hữu Thỉnh
Phong cách thơ tha thiết, nhỏ nhẹ, sâu lắng.
-Hữu Thỉnh (1942), quê Vĩnh Phúc.
- 1963 vào quân đội và sáng tác thơ.
I. Đọc – Tìm hiểu chung về văn bản:

1. Tác giả:
- Viết về con người, cuộc sống ở nông thôn, đặc biệt về mùa thu.
.
Một số tập thơ nổi tiếng:
Thư mùa đông (1984)
Trường ca biển …
Từ chiến hào đến thành phố (1985)
? Cho biết bài thơ được sáng tác trong thời gian nào ?
2. Tác phẩm:
- B�i tho du?c s�ng t�c nam1977.
- Ho�n c�nh s�ng t�c:
+ ��t n�uíc v�a ho� b�nh.
+ Thi�n nhi�n sang thu.
Đọc và xác định bố cục của bài thơ?
Tiết 121
SANG THU
- Hữu Thỉnh-
3. Đọc - chú thích:
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về

Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu

Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.
4. Bố cục:
- Do?n1 (kh?1): Tớn hi?u mựa thu v?.
- Do?n 3 (kh? 3): Nh?ng chuy?n bi?n õm th?m c?a t?o v?t.
- Do?n 2 (kh? 2): Quang c?nh d?t tr?i sang thu.
"Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về."

1. Tớn hi?u mựa thu v?:
Tiết 121
SANG THU
- Hữu Thỉnh-
II. Tìm hi?u chi ti?t van b?n:
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
Nhà thơ đã cảm nhận thu về lúc giao mùa qua những giác quan nào?
1. Tớn hi?u mựa thu v?(kh? 1)
Tiết 121
SANG THU
- Hữu Thỉnh-
Cảm nhận bằng khứu giác:hương ổi – hương thơm mộc mạc của làng quê đang lan tỏa trong ko gian => từ “phả” giàu sức gợi cảm =>gợi hương thơm của ổi đang ở độ đậm nhất => Hương thơm như sánh lại, luồn vào trong gió=> Với từ cách dùng từ này, câu thơ vừa gợi hình dung cụ thể hương ổi chín và sự vận động nhẹ nhàng của gió đưa hương
=>Bỗng: ngạc nhiên, bất ngờ, thú vị khi nhận ra mùi hương quen thuộc
1. Tớn hi?u mựa thu v?(kh? 1)
Tiết 121
SANG THU
- Hữu Thỉnh-
Cảm nhận bằng xúc giác qua hình ảnh “gió se”- là gió heo may lành lạnh đầu thu -> Cơn gió heo may đang nhẹ nhàng đưa hương ổi lan tỏa khắp đường thôn, ngõ xóm.
1. Tớn hi?u mựa thu v?(kh? 1)
Tiết 121
SANG THU
- Hữu Thỉnh-
Cảm nhận bằng thị giác qua hình ảnh “Sương chùng chình qua ngõ”:
+ Từ láy “chùng chình” kết hợp với hình ảnh nhân hóa => gợi liên tưởng hạt sương sớm nhỏ li ti như có tâm hồn, có cảm nhận riêng cũng nhẹ nhàng thong thả vướng vít như cố ý đi chậm lại khi bước chân qua ngõ xóm cũng như bước chân qua con ngõ thông giữa 2 mùa hạ -thu ( “ngõ” vừa mang nghĩa thực vừa mang nghĩa ẩn dụ)
? Trước những tín hiệu sang thu còn chưa rõ ràng, nhà thơ đã có cảm xúc gì?
* Cảm xúc của nhà thơ:Lòng người trong phút giao mùa, khi đi qua con ngõ của thời gian từ hạ sang thu vừa háo hức, vừa bâng khuâng => Thốt lên:
“ Hình như thu đã về”:những dấu hiệu thu về mong manh, chưa thật rõ ràng, mang đến niềm bâng khuâng, xao xuyến. Câu thơ vang lên như một tiếng reo vui.
=> Những dấu hiệu của khoảnh khắc giao mùa được cảm nhận thật tinh tế với nhiều giác quan, với cả tình yêu thiên nhiên và tâm hồn nhạy cảm
2.Bức tranh thiên nhiên sang thu ( khổ 2)
Bức tranh sang thu được cảm nhận qua những hình ảnh nào?
SANG THU
Tiết 121
- Hữu Thỉnh-
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu
2.Bức tranh thiên nhiên
sang thu ( khổ 2)
SANG THU
Tiết 121
- Hữu Thỉnh-
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu
?Tác giả đã sử dụng những biện pháp tu từ nào ở hai câu thơ:
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
?Em hình dung được bức tranh sang thu ntn trong 2 câu thơ trên?

Đánh dấu một sự thay đổi của thiên nhiên, vũ trụ. Dường như thu sang đã đem đến một nhịp sống mới, một vẻ đẹp mới
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Sông dềnh dàng:
Dòng sông lúc sang thu như cạn hơn, nước chảy chậm lại, thong thả, thảnh thơi chứ không ào ạt như lũ cuốn mùa hạ nữa.
Hai câu thơ tạo thành 1 cặp đối hoàn chỉnh kết hợp với nghệ thuật nhân hóa đã gợi liên tưởng:
Bức tranh thiên nhiên phóng khoáng có sự kết hợp hài hòa giữa cao và thấp, giữa động và tĩnh. Bình yên và nhịp nhàng uyển chuyển => Tác giả rất khéo léo trong việc sử dụng hai từ “được lúc” và “bắt đầu” để miêu tả sự vận động ngược chiều của sự vật trong cùng 1 thời điểm => Giúp người đọc thấy được bước chân của mùa thu trở nên rõ nét, sinh động hơn.
Chim vội vã:
Sang thu trời se lạnh nên chim sải cánh bay về phương Nam tránh rét hối hả, khẩn trương
2. Khổ 2: Bức tranh thiên nhiên sang thu
? Bức tranh sang thu còn được cảm nhận qua hình ảnh “đám mây mùa hạ”. Em hình dung đám mây ấy trong cách viết của tác giả như thế nào?
2. Khổ 2: Bức tranh thiên nhiên sang thu
Với phép nhân hóa, Hữu Thỉnh điểm vào bức tranh thu 2 nửa đám mây thuộc về 2 mùa: 1 nửa thuộc về mùa hạ, 1 nửa thuộc về mùa thu. Mây như còn lưu luyến mùa hạ đầy nắng, gió nên mới chỉ vắt nửa mình sang thu => Động từ “vắt” diễn tả đám mây có dáng hình mềm mại như dải lụa đang vắt ngang bầu trời hạ-thu
*Câu thơ còn gợi liên tưởng tâm trạng của con người trong khoảnh khắc giao mùa: háo hức sang thu nhưng vẫn còn lưu luyến với hạ
Với ngôn ngữ giàu chất tạo hình, câu thơ gợi liên tưởng: đám mây trở thành nhịp cầu duyên dáng nối 2 bờ của không gian và thời gian giữa 2 mùa hạ- thu => Ranh giới giữa hạ và thu được thể hiện sinh động và cụ thể
Bằng tình yêu thiên nhiên, sự cảm nhận qua nhiều giác quan, sự liên tưởng thú vị, bất ngờ và tâm hồn nhạy cảm tinh tế của tác giả mà ta thấy tất cả ko gian cảnh vật như đang chuyển mình từ từ điềm tĩnh bước sang thu .
3. Suy ngẫm sang thu ( khổ 3):
Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Trên hàng cây đứng tuổi
Sấm cũng bớt bất ngờ
Nêu cảm nhận của em khi đọc khổ thơ cuối này?
* miêu tả thời tiết, cảnh vật lúc sang thu:
Nắng vẫn còn nhưng đã nhạt hơn
Mưa cũng đã vơi dần
Sấm cũng bớt rền vang, ko đủ sức làm lay động những hàng cây cổ thụ đã bao mùa thay lá( Nghệ thuật nhân hóa.
Những yếu tố thiên nhiên quen thuộc, đặc trưng của mùa hạ.
- Nắng, mưa, sấm
3. Khổ 3: cảm nhận về thời tiết, cảnh vật lúc sang thu và suy ngẫm của nhà thơ về cuộc đời con người
Hạ ngày càng nhạt dần, thu ngày càng đậm hơn.
* Suy ngẫm của tác giả được thể hiện qua 2 câu thơ:
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi
Hình ảnh ẩn dụ
- Hàng cây đứng tuổi ẩn dụ cho con người tuổi trung niên, bước sang mùa thu của cuộc đời
- Sấm ẩn dụ cho những biến động, khó khăn của cuộc đời
Khi con người đã từng trải sẽ vững vàng hơn, điềm tĩnh hơn trước những sóng gió của cuộc đời
=> Đất nước đi qua những năm tháng gian khó của 2 cuộc kháng chiến cũng đang vững vàng hơn, đối diện với thử thách mới..
III. Tổng kết
SANG THU
Tiết 121
Dấu hiệu sang thu
Khổ đầu
Hương ối, gió se,
Sương chùng chình
Không gian làng quê gần và hẹp
Nhân hóa, từ láy
Dấu hiệu nhẹ nhàng, mơ hồ
Bâng khuâng, xao xuyến
Bức tranh sang thu
Khổ 2
Sông dềnh dàng,
chim vội vã, mây
Không gian
khoáng đạt, bình yên
Nhân hóa, đối
Hình ảnh lãng mạn,
sinh động
Say đắm
Háo hức, lưu luyến
Khổ 3
Triết lý về
con người, đất nước
Triết lý sang thu
Vẫn còn nắng, vơi dần mưa, sấm bớt bất ngờ
Nhân hóa, ẩn dụ
Liên hệ
hiện tại - quá khứ
Chiều sâu suy ngẫm
Tháng tám mùa thu xanh thắm.
Mây nhởn nhơ bay, hôm nay ngày đẹp lắm.
(Tố Hữu-Gió lộng)
Em không nghe rừng thu
Lá thu rơi xào xạc,
Con nai vàng ngơ ngác
Đạp trên lá vàng khô?
(Lưu trọng Lư, Tiếng thu)
1- Một số đoạn thơ viết về mùa thu:
Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao.
Cần trúc lơ thơ gió hắt hiu
( Nguyễn Khuyến- Thu điếu)
Nắng thu đang trải đầy
Đã trăng non múi bưởi
Bên cầu con nghé đợi
Cả chiều thu sang sông
(Hữu Thỉnh, Chiều sông Thương)
Bài tập về nhà
1. Học thuộc lòng bài thơ ; HCST, ghi nhớ
2. Viết 1 đoạn văn diễn dịch khoảng 12 câu, phân tích khổ thơ thứ nhất để thấy được những cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh trước những tín hiệu sang thu trong không gian gần và hẹp.Trong đoạn văn có sử dụng cách dẫn gián tiếp và 1 câu phủ định
3. Soạn: Làng ( Tập 1)
Nộp bài :
1. Ngọc Anh 7. Kiên
2. Bảo 8.Thùy Linh
3. Chi
4. Q. Đạt
5. Đức
6.Hưng