Ngữ văn 8
CHÀO MỪNG
CÁC EM ĐẾN VỚI
TIẾT HỌC
NGÀY HÔM NAY
KIỂM TRA KIẾN THỨC
1. Em có suy nghĩ gì về nhân vật Lão Hạc trong truyện ngắn “Lão Hạc” của nhà văn Nam Cao?
2. Phân tích diễn biến tâm lí tâm trạng lão Hạc xung quanh việc bán chó  Lão Hạc là người như thế nào?
3. Trình bày suy nghĩ về cái chết của lão Hạc?
4. Nêu nội dung, ý nghĩa và nghệ thuật chính của văn bản?
Cùng nghe bài hát sau và nêu cảm nhận của em nhé!
Văn bản: Cô bé bán diêm
(An - đec- xen)
I. TÌM HIỂU CHUNG:


Là nhà văn Đan Mạch nổi tiếng với loại truyện kể cho trẻ em.
Phong cách: nhân văn, hư ảo, thơ mộng, thông minh, vui vẻ, đáng yêu

An – đéc – xen ( 1805- 1875)
I. Tìm hiểu chung :
1. Tác giả:
Văn bản: Cô bé bán diêm
(An - đec- xen)
- Truyện của ông đem đến cho người đọc niềm tin và lòng thương yêu đối với con người.


Thể loại: Truyện ngắn
PTBĐ: Tự sự + miêu tả + biểu cảm
Ngôi kể: Thứ 3

Xuất xứ: Trích từ truyện “Cô bé bán diêm”
2. Tác phẩm
Một số tác phẩm
An- đéc-xen
Là nhà văn lớn nguời Dan Mạch nổi tiếng với loại truyện kể cho trẻ em.
Tác phẩm : Nàng công chúa và hạt đậu, Bầy chim thiên nga, Bộ quần áo mới của hoàng đế,.
Nhân vật trong truyện của Anđecxen thuờng là các em nhỏ, đồ dùng, cây cỏ, ...
Truyện của An đec xen giàu chất nhân văn, đuợm màu sắc hu ảo và thơ mộng, ngộ nghĩnh và thông minh, đáng yêu.
Cốt truyện: hấp dẫn, cách kể sinh động, lời văn nhẹ nhàng, trong sáng..
Organize with Sections
Đọc chậm, cảm thông, cố gắng phân biệt những cảnh thực và ảo trong và sau từng lần cô bé quẹt diêm.
ĐỌC.
Organize with Sections
Rét dữ dội, tuyết rơi. Trời đã tối hẳn. Đêm nay là đêm giao thừa. Giữa trời đông giá rét em bé đầu trần, đi chân đất, đang dò dẫm trong đêm tối. Lúc ra khỏi nhà em có đi giày vải, nhưng giày vải phỏng có tác dụng gì cơ chứ! Giày ấy của mẹ em để lại, rộng quá, em đã làm văng mất cả hai chiếc khi em chạy qua đường vào lúc hai chiếc xe ngựa đang phóng nước đại.
Chiếc thứ nhất bị xe song mã nghiến, rồi dính theo tuyết vào bánh xe, thế là mất hút. Còn chiếc thứ hai, một thằng bé lượm được cười sằng sặc, đem tung lên trời. Nó còn nói to với em rằng nó sẽ giữ chiếc giày để làm nôi cho con chó sau này! Thế là em phải đi chân đất, chân em đỏ ửng lên, rồi tím bầm lại vì rét.
Tham khảo phần đầu câu chuyện
Organize with Sections
Chiếc tạp dề cũ kĩ của em đựng đầy diêm và tay em còn cầm thêm một bao. Em cố kiếm một nơi có nhiều người qua lại. Nhưng trời rét quá, khách qua đường đều rảo bước rất nhanh, chẳng ai đoái hoài đến lời chào hàng của em. Suốt ngày em chẳng bán được gì cả và chẳng ai bố thí cho em chút đỉnh. Em bé đáng thương bụng đói rét vẫn lang thang trên đường. Bông tuyết bám đầy trên mái tóc dài xoã thành từng búp trên lưng em, em cũng không để ý . . .”
Tham khảo phần đầu câu chuyện
Truyện kể về một em bé mồ côi mẹ phải đi bán diêm trong đêm giao thừa rét buốt, không bán được diêm em chẳng dám về nhà vì sợ bố đánh, đành ngồi nép vào góc tường, liên tục quẹt diêm để sưởi ấm. Hết một bao diêm thì em bé đã chết cóng trong giấc mơ cùng bà nội lên trời. Sáng hôm sau – ngày đầu năm, mọi người qua đường vẫn thản nhiên nhìn cảnh tượng thương tâm ấy.
Tóm tắt
*. Trường xuân:
- Một loại cây dây leo bám vào tường gạch, lá rụng dần vào mùa đông.
*. Ảo ảnh:
- Là những hình ảnh hiện ra trong mộng tưởng của cô bé.
bao diêm
trường xuân
phuốc -sét
Bố cục
Phần 1: Từ đầu … Cứng đờ ra: Hoàn cảnh sống của cô bé bán diêm
Phần 2: Tiếp … Chầu thượng đế : Những mộng tưởng của cô bé
Phần 3: Còn lại: Cái chết của cô bé bán diêm
II. Tìm hiểu văn bản:
Hình tượng cô bé bán diêm
1
Cảnh ngộ của em bé bán diêm
2
Ước muốn của em – Thực và mộng
3
Cái chết của em bé và tấm lòng nhà văn
1. Cảnh ngộ của em bé bán diêm.

Qua phần đầu, ta hiểu được gì về gia cảnh của cô bé bán diêm?
Gia cảnh :
- Bà nội và mẹ mất, em sống với bố. Nỗi khốn khó khiến ông bố trở nên thô bạo.
- Nhà nghèo, sống chui rúc trong một xó tối tăm, luôn bị bố chửi rủa, em phải đi bán diêm để kiếm sống.
- Em phải chịu cảnh đói rét, không nhà, không người thân trong đêm giao thừa.


Chuyện xảy ra
trong thời gian nào ?
không gian nào ?
Bối cảnh (tình huống) câu chuyện:
Truyện xảy ra trong đêm giao thừa, ngoài đường phố rét buốt. 
Thời tiết khắc nghiệt – em đầu trần, bụng đói
Không bán được diêm, em không dám về vì sợ bố đánh.
Liệt kê các hình ảnh tương phản được nhà văn sử dụng nhằm khắc họa nỗi cơ cực của
cô bé
Hình ảnh đối lập
Trời đông giá rét tuyết rơi
Cô bé đầu trần, chân đất
Đường phố lạnh buốt - Trời tối đen
Cửa sổ mọi nhà đều rực
sáng ánh đèn
Cô bé bụng đói cả ngày chưa ăn gì
Phố sực nức mùi ngỗng quay
Ngôi nhà đẹp đẽ xinh xắn, nơi em sống đầm ấm xưa kia
Một xó tối tăm lạnh lẽo
 Làm nổi bật tình cảnh hết sức tội nghiệp của cô bé, tác động đến lòng trắc ẩn của người đọc.
Mồ côi mẹ, gia sản tiêu tán sau khi bà mất.
Bố nghiện rượu, hay đánh đập, chửi rủa em.
Em cô đơn, đói rét, phải tự đi kiếm sống.
Bán diêm, cô đơn giữa đêm giao thừa.
Thời tiết khắc nghiệt – em đầu trần, bụng đói.
Không bán được diêm, em không dám về vì sợ bố đánh.
 Đáng thương, thiếu thốn cả vật chất lẫn tinh thần.
 Nghệ thuật tương phản: Làm nổi bật tình cảnh hết sức tội nghiệp đáng thương của cô bé, tác động đến lòng trắc ẩn của người đọc.
Một số hình ảnh về trẻ em lang thang ở Việt Nam
Đối với trẻ mồ côi, bất hạnh chúng ta cần phải làm gì?
Chúng ta cần phải bảo vệ, che chở, chia sẻ và đùm bọc những đứa bé mồ côi, bất hạnh.
2. Ước muốn của em – Thực và mộng
Nội dung thảo luận
Làm việc nhóm
Khăn trải bàn
10 phút
(1)
(2)
(3)
Liệt kê những những cảnh tượng mà em bé đã thấy trong mỗi lần quẹt diêm  Thực tế  Mong ước của em
Nêu nhận xét, suy nghĩ về những mộng tưởng của cô bé qua những lần quẹt diêm.
Tất cả những mộng tưởng đó cho ta thấy điều gì về cô bé bán diêm?
1. Lò sưởi ấm áp
1. Cô đơn, lạnh lẽo.
2. Bàn ăn thịnh soạn, ngỗng quay
3. Cây thông Nôen lộng lẫy
4. Bà nội hiện về, mỉm cười hiền hậu
5. Hai bà cháu bay lên
2. Đói
3. Bơ vơ, mong ước đón giáng sinh.
4. Khao khát tình thương
5. Em bé chết
 Luôn khao khát cuộc sống ấm no, hạnh phúc, đầy tình thương yêu
Lần 1: vì trời rét, em mơ thấy một lò sưởi ấm áp.
Lần 2: vì đói, em mơ thấy một bàn ăn thịnh soạn.
Lần 3: vì đang đón giao thừa, em mơ thấy một cây thông nô-en trang trí lộng lẫy.
Lần 4: vì nhớ đến bà, bà xuất hiện mỉm cười với em.
- Lần 5: vì muốn níu bà lại, em thấy hai bà cháu bay đi
 Các mộng tưởng của em bé diễn ra lần lượt theo thứ tự hợp lí (phù hợp với tâm lí tuổi thơ và hoàn cảnh thực tế của em)
Những mộng tưởng thể hiện ước mơ của em bé
Về một mái ấm gia đình.
Về sự ấm no hạnh phúc.
Được ăn ngon mặc đẹp
Được vui chơi, sống trong tình yêu thương
Nhu cầu về vật chất
Nhu cầu về tinh thần
Mộng tưởng
Thực tế

­ƯỚC MƠ
Lần
1
Em ngồi trước một lò sưởi bằng
sắt, lửa cháy nom vui mắt, hơi
nóng dịu dàng
Lửa tắt, lò sưởi biến mất, em
nghĩ đến bị cha mắng
Mong được sưởi
ấm
Lần
2
Bàn ăn có ngỗng quay, ngỗng
nhảy ra khỏi đĩa tiến về phía em.
Bức tường lạnh lẽo và
phố xá vắng teo lạnh buốt
Mong được ăn
ngon
Lần
3
Cây thông Nô en trang trí lộng lẫy
với ngàn ngọn nến sáng rực.
Nến bay lên, bay mãi
biến thành những ngôi sao.
Mong được
vui choi
Lần
4
Bà đang mỉm cười với em, em
reo lên, cho cháu đi với, xin
Thượng đế cho cháu về với Bà.
ảo ảnh rực sáng biến mất
( Bà biến mất ).
Mong được bà
che chở và
yêu thương
Lần
5
Bà cầm tay em, hai Bà cháu bay
lên cao chẳng còn đói rét đau
buồn nào đe doạ.
Em về chầu Thượng đế
( em đã chết ).
Mong được mãi
ở cùng bà
. => Sáng sủa, ấm áp.
=> Tối tăm, lạnh lẽo.
=> Giàu có, sung túc.
=>Nghèo khổ, thiếu thốn.
=> Vui tươi, đẹp đẽ
=> Xót xa, thương cảm
=> Vui sướng.
=> Đau khổ, tuyệt vọng.
=> Hạnh phúc dạt dào.
=> Phũ phàng, tàn nhẫn
Các lần
quẹt
diêm
Mộng tưởng
Thực tế

­ƯỚC MƠ
Lần
1
Em ngồi trước một lò sưởi bằng
sắt, lửa cháy nom vui mắt, hơi
nóng dịu dàng
Lửa tắt, lò sưởi biến mất, em
nghĩ đến bị cha mắng
Mong được sưởi
ấm
Lần
2
Bàn ăn có ngỗng quay, ngỗng
nhảy ra khỏi đĩa tiến về phía em.
Bức tường lạnh lẽo và
phố xá vắng teo lạnh buốt
Mong được ăn
ngon
Lần
3
Cây thông Nô en trang trí lộng lẫy
với ngàn ngọn nến sáng rực.
Nến bay lên, bay mãi
biến thành những ngôi sao.
Mong được
vui choi
Lần
4
Bà đang mỉm cười với em, em
reo lên, cho cháu đi với, xin
Thượng đế cho cháu về với Bà.
ảo ảnh rực sáng biến mất
( Bà biến mất ).
Mong được bà
che chở và
yêu thương
Lần
5
Bà cầm tay em, hai Bà cháu bay
lên cao chẳng còn đói rét đau
buồn nào đe doạ.
Em về chầu Thượng đế
( em đã chết ).
Mong được mãi
ở cùng bà
. => Sáng sủa, ấm áp.
=> Tối tăm, lạnh lẽo.
=> Giàu có, sung túc.
=>Nghèo khổ, thiếu thốn.
=> Vui tươi, đẹp đẽ
=> Xót xa, thương cảm
=> Vui sướng.
=> Đau khổ, tuyệt vọng.
=> Hạnh phúc dạt dào.
=> Phũ phàng, tàn nhẫn
Các lần
quẹt
diêm
Kể chuyện đan xen, đối lập giữa thực tế và mộng tưởng  Nổi bật khát khao cháy bỏng và tình cảnh đáng thương của cô bé bán diêm/ của những người cùng khổ trong xã hội
 Andersen đã thấu hiểu và nâng niu ước mơ tuổi thơ.
Phải biết trân trọng tình cảm gia đình và hạnh phúc bình dị bên người thân + Sống phải biết ước mơ, biết giữ tâm hồn trong sáng.
2. Ước muốn của em – Thực và mộng
- Lần 1: Ngồi trước lò sưởi rực hồng mong được sưởi ấm dưới một mái nhà thân thuộc.
- Lần 2: Bữa ăn sang trọng, ngon lành  Mong được ăn ngon.
- Lần 3: Cây thông Nô-en  Mong được vui đón Nô-en hạnh phỳc.
- Lần 4 : Bà nội hiện về và đang mỉm cười với cháu.  Mong được che chở yêu thương.
- Lần 5: Đi theo bà.
=> Những mộng tưởng qua những lần quẹt diêm thể hiện niềm khao khát về một mái ấm gia đình, được sống trong tình yêu thương và hạnh phúc, ấm no, được vui chơi , được thoát khỏi cuộc đời khổ ải, buồn đau.  Là mong ước chân thành, giản dị và rất chính đáng.

Phân tích ý nghĩa hình ảnh ngọn lửa diêm?
Truyện được kết thúc như thế nào?
3. Cái chết của em bé và tấm lòng nhà văn
Nguyên nhân gây ra cái chết của em bé là gì?
 Số phận bất hạnh của những con người đau khổ
Thảo luận theo bàn, hoàn thiện PBT sau (5p)
“đôi má hồng và đôi môi đang mỉm cười”
 Cái chết không bi luỵ mà được miêu tả rất đẹp
 Cái chết của một người toại nguyện
- Cảm thông, thương xót.
Con người phải biết yêu thương đùm bọc nhau + Quan tâm đến trẻ em
Lên án sự thờ ơ, lãnh đạm của mọi người trong xã hội trước số phận đáng thương của những mảnh đời bất hạnh.
- Ngợi ca vẻ đẹp, khát vọng ước mơ trong tâm hồn của cô bé bán diêm.
Bức tranh 1
Bức tranh 2
Dôi má hồng và đôi môi đang mỉm cuời.
*. Em bé chết trong th?c tế
*. Em bé chết trong mộng tu?ng
> Sự ra đi thật thuơng tâm: một cái chết vô tội, không đáng có, một bi kịch đáng thuơng.
Em chết ở một xó tưuờng lạnh lẽo (vỡ đói, rét, v� vỡ thiếu tỡnh thuương của gia dỡnh, xã hội.)
? Sự ra đi thật đẹp: thể xác chết nhung linh hồn khát vọng luôn sống mãi
?Tấm lòng yêu thuơng đồng cảm của nhà van đối với nh?ng em bé bất hạnh
?Xã hội thiếu vắng tỡnh thuơng, thờ ơ với nỗi bất hạnh của ngu?i nghèo.

Nghệ thuật
Nghệ thuật tương phản: mọi người hạnh phúc >< em bé bất hạnh
Bút pháp tả thực kết hợp bút pháp trữ tình, lãng mạn
3. Cái chết của em bé và tấm lòng nhà văn
- Cái chết thật tội nghiệp và thương tâm: chết vì rét buốt, vì đói khát, xã hội lạnh lùng, thờ ơ trước cái chết của em.
- Cái chết thật huy hoàng, cao đẹp với niềm vui, niềm hy vọng, hồn nhiên của tuổi thơ. Cái chết của một người toại nguyện
*. Thái độ và tình cảm của nhà văn:
- Cảm thông, thương xót. Ngợi ca vẻ đẹp, khát vọng ước mơ trong tâm hồn của cô bé bán diêm.
- Lên án sự thờ ơ, lãnh đạm của mọi người trong xã hội trước số phận đáng thương của những mảnh đời bất hạnh.
Nhìn những bức ảnh này em có suy nghĩ gì?
Hiện nay còn rất nhiều những hoàn cảnh éo le như em bé bán diêm trong truyện. Hãy lấy ví dụ và cho biết xã hội ta đã có những tổ chức, hành động nào giúp đỡ cho các em có hoàn cảnh khó khăn? Bản thân em đã tham gia hoạt động nhân đạo nào chưa?
GÓC CHIA SẺ
4. Ý nghĩa văn bản :
Truyện thể hiện niềm cảm thương sâu sắc của nhà văn đối với những số phận bất hạnh.
III.
Tổng kết
NGHỆ THUẬT
Đan xen yếu tố thật và mộng tưởng
Kết cấu tương phản, đối lập.
Trí tưởng tượng bay bổng và cách kể chuyện sáng tạo
Sắp xếp trình tự sự việc hợp lý
NỘI DUNG
- Tình cảnh đáng thương của cô bé bán diêm nghèo khổ.
- Niềm xót thương, đồng cảm của tác giả với những con người (em bé) bất hạnh.
请大家
投我一票
Luyện tập
Trò chơi: Mua diêm
Hãy giúp em bé bán được nhiều bao diêm để em trở về nhà đón giao thừa với gia đình nhé!
Mỗi câu trả lời đúng là em đã mua giúp em nhỏ một bao diêm rồi! Giơ tay thật nhanh sau khi cô giáo đọc câu trả lời để gửi tình cảm của mình đến cô bé bán diêm nào!!!
请大家
投我一票
1. An-đéc-xen là nhà văn của nước nào?
A. Đan Mạch.
B. Thuỵ Sĩ.
C. Pháp.
D. Thuỵ Điển.
2. Trong văn bản Cô bé bán diêm, các mộng tưởng của cô bé bán diêm mất đi khi nào?
C. Khi trời sắp sáng.
A. Khi bà nội em hiện ra.
D. Khi em bé nghĩ đến việc sẽ bị người cha mắng.
B. Khi các que diêm tắt.
请大家
投我一票
3. Em bé quẹt que diêm lần thứ nhất và tưởng như ngồi trước một lò sưởi. Ý nào nói đúng về mộng tưởng đó?
A. Em mơ về một mái ấm gia đình.
B. Em nhớ tới ngọn lửa mà bà nhen nhóm năm xưa.
C. Đang trải qua lạnh giá rét mướt, em mơ được sưởi ấm.
D. Em mơ ngọn lửa và hơi ấm lò sưởi xua tan cảnh tăm tối, lạnh lẽo của đời mình.
4. Ý nghĩa của mộng tưởng gặp bà và “cùng bay lên chầu Thượng đế” là gì?
D. Khao khát tình thương của bà trao cho.
B. Muốn được trường sinh bất tử.
C. Được gặp bà sống yên vui trong lòng bà.
A. Muốn thoát khỏi cảnh ngộ đen tối "chẳng còn đói rét, đau buồn nào đe doạ".
5. Nhận định nào nói đúng nội dung của truyện Cô bé bán diêm?
A. Gián tiếp nói lên bộ mặt của xã hội nơi cô bé bán diêm sống, đó là một cõi đời không có tình người.
B. Thể hiện niềm thương cảm của nhà văn đối với những em bé nghèo khổ.
C. Kể về số phận bất hạnh của một em bé nghèo phải đi bán diêm cả vào đêm giao thừa
D. Cả A, B, C
6. Sự thông cảm, tình thương yêu của nhà văn dành cho cô bé bán diêm được thể hiện qua việc miêu tả những chi tiết nào trong tác phẩm?
B. Miêu tả cảnh hai bà cháu cùng bay lên trời.
A. Miêu tả thi thể em bé với đôi má hồng và đôi môi đang mỉm cười.
C. Miêu tả các mộng tưởng ở mỗi lần quẹt diêm.
D. Cả A, B, C
请大家
投我一票
Vận dụng
Tưởng tượng rằng em có mặt lúc cô bé đang bán diêm/ lúc cô bé chết, em sẽ nói gì? Làm gì? Viết một đoạn kịch ngắn và diễn lại trong vòng 5 phút
Số phận bất hạnh của cô bé bán diêm (Cô bé bán diêm – An-đéc-xen)
Ở đất nước Đan Mạch xa xôi
Có cô bé bán diêm nghèo bất hạnh
Mẹ không còn, sống cùng cha ghẻ lạnh
Lấy rượu làm vui, quên mất đứa con thơ.
Đêm Nô-en lạnh lẽo những con đường
Em bé vẫn đầu trần, lang thang không bến đậu
Từng cánh cổn, bức tường và long người câm lặng
Em nép mình 1 góc nhỏ … cô đơn
Trong đêm đông giá rét bơ vơ
Em nhớ tới người bà hiền hậu
Người đã cho em một thời thơ ấu
Êm đềm, hạnh phúc, được yêu thương
Sáng hôm sau con phố sáng tưng bừng
Tiếng cười nói xôn xao mừng năm mới
Người ta thấy em bên góc đường trơ trọi
Xung quanh em còn lại những tàn diêm.
Tiết 22+ 23 Cô bé bán diêm
(An - đec- xen)
I. Giới thiệu
1. Tác giả
2. Tác phẩm
(Chú thích SGK trang 67)
II. Tìm hiểu văn bản
1. Cảnh ngộ của em bé bán diêm
3. Cái chết của em bé và tấm lòng
nhà văn
Bất hạnh, đáng thương

- Cái chết thương tâm.
- Nhà văn xót thương, đồng cảm.
Khát cuộc sống ấm no, hạnh phúc,
đầy tình thương yêu
2. Ước muốn của em – Thực và mộng
III. Tổng kết
(Ghi nhớ SGK trang 68)
IV. Luyện tập
请大家
投我一票
Hướng dẫn tự học
- Vẽ tranh về một chi tiết mà em thấy hay/ thích.
- Viết một cái kết khác cho câu chuyện.
- Ghi lại cảm nhận của em về một hay vài chi tiết nghệ thuật tương phản trong đoạn trích.
- Học và làm bài tập bài: “Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội”.
Soạn bài: “Trợ từ, thán từ”
Xem và trả lời câu hỏi SGK/ 69  72
Tạm biệt các em