NHỮNG CÂU HÁT CHÂM BIẾM
Tiết 15: Văn bản
I. ĐỌC - HIỂU CHÚ THÍCH
1. Đọc – giải thích từ khó
- Yếm đào, tửu, tăm, trống canh (SGK)
2. Thể thơ: Lục bát
3. Chủ đề:
Theo em, thế nào là châm biếm? Vậy những câu hát châm biếm được cất lên nhằm mục đích phê phán điều gì?
Phê phán những thói hư, tật xấu, những hạng người và hiện tượng đáng cười trong đời sống xã hội
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Bài 1
“ Cái cò lặn lội bờ ao
Hỡi cô yếm đào lấy chú tôi chăng?
Chú tôi hay tửu hay tăm,
Hay nước chè đặc, hay nằm ngủ trưa.
Ngày thì ước những ngày mưa,
Đêm thì ước những đêm thừa trống canh.”

bài ca dao là lời của ai, nói về ai?
- Là lời của người cháu, giới thiệu về người chú
Bài ca dao 1, nhân vật được nhắc đến trong bài ca dao là ai? Đâu là nhân vật chính mà chúng ta cần quan tâm?
- Nhân vật chú tôi được hiện lên qua những hình ảnh:
Chân dung “chú tôi” được hiện lên qua lời giới thiệu của người cháu như thế nào?
+ Hay tửu, hay tăm -> nát rượu
+ Hay nước chè đặc -> nghiện chè
+ Hay nằm ngủ trưa -> thích ngủ
- ước muốn
+ ước mưa
-> Để khỏi phải đi làm
+ ước những đêm thừa trống canh
-> Để được ngủ nhiều hơn.
?/Để khắc họa thành công hình ảnh của nhân vật chú tôi với những thói quen xấu. Em hãy cho biết bài ca dao trên sử dụng nghệ thuật gì?
- Nhân vật chú tôi được hiện lên qua những hình ảnh:
Hay tửu, hay tăm -> Nát rượu
Hay nước chè đặc -> Nghiện chè
Hay nằm ngủ trưa -> Thích ngủ
Ngày thì ước những ngày mưa
-> Để khỏi phải đi làm
Đêm thì ước những đêm thừa trống canh
-> Để được ngủ nhiều hơn.
*Biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong bài:
- Nghệ thuật đối lập: Cô yếm đào >- sử dụng điệp từ “ hay” -> Bản chất lười của n/vật chú tôi.
=> Giễu cợt, mỉa mai những kẻ nghiện chè, nát rượu lười biếng, lại đòi cao sang, sung sướng
1. Giàu đâu những kẻ ngủ trưa
Sang đâu những kẻ say sưa tối ngày
2. Ăn no rồi lại nằm khoèo
Nghe giục trống chèo bế bụng đi xem
3. Đời người có một gang tay
Ai hay ngủ ngày còn một nửa gang.
4. Bà già đi chợ cầu Đông …


*Sưu tầm một số bài ca dao có ND châm biếm
2. Bài 2
“ Số cô chẳng giàu thì nghèo
Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà.
Số cô có mẹ có cha
Mẹ cô đàn bà, cha cô đàn ông.
Số cô có vợ có chồng,
Sinh con đầu lòng chẳng gái thì trai.
Bài ca dao số 2 nhại lời nói của ai với ai?
- Là lời nói của thầy bói nói với cô gái.
Cô gái trong bài ca dao muốn xem về điều gì? Tại sao cô lại muốn đi xem?
-Cô gái xem về toàn những điều hệ trọng trong c/s:
Chuyện giàu – nghèo, chuyện mẹ cha, chuyện vợ chồng, con cái.
Thầy bói đã phán những điều đó như thế nào?
- Cách phán của thầy bói
+ Nói nước đôi: thể hiện thầy bói dốt nát, ấu trĩ
+ Nói những điều hiển nhiên, chân lí.
bài ca dao đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?
-> nói quá
Từ những chi tiết và hình ảnh trên, bài ca dao này phê phán những hạng người nào trong xã hội?
=> Phê phán những kẻ mê tín dị đoan và hành nghề mê tín dị đoan
1. “ Tử vi xem bói cho người
Số thầy thì để cho ruồi nó bâu.”
2. “Bói ra ma, quét nhà ra rác.”
3. “Tiền buộc dải yếm bo bo
Đem cho thầy bói đâm lo vào người”
4. “Phù thủy, thầy bói, lái trâu
Nghe ba anh ấy đầu lâu không còn.”
5. “Thầy cúng ngồi cạnh giường thờ
Miệng thù lẩm bẩm, tay sờ đĩa xôi.”
*SƯU TẦM MỘT SỐ BÀI CÓ ND CHÂM BIẾM THÓI MÊ TÍN DỊ ĐOAN
3. Nghệ thuật:
- Sử dụng các hình thức nhiễu nhại
- Sử dụng cách nói có hàm ý
- Tạo nên cái cười châm biếm, hài hước.
III. Ghi nhớ(sgk/53)