CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ GIÁO
VỀ DỰ GIỜ HỘI GIẢNG LỚP 6/1
Giáo viên: LƯU THỊ HỒNG NHUNG
Năm học: 2017 - 2018
Câu 1: Thế nào là phép tu từ so sánh? Lấy ví dụ?
(4 điểm)
NGHE ĐOẠN NHẠC
Tìm trong lời hát những hình ảnh có chứa phép tu từ so sánh? Qua đó giúp em cảm nhận và học tập được điều gì ở các anh chiến sĩ? (4 điểm)
Câu 2:
KIỂM TRA BÀI CŨ
* Vở ghi, soạn bài, làm bài tập đầy đủ. (2 điểm)
ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM
Câu 1:
- Khái niệm: So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
- Ví dụ: Từ xa nhìn lại, cây gạo sừng sững như một tháp đèn khổng lồ.
Câu 2: Tìm trong lời hát những hình ảnh có chứa phép tu từ so sánh? Qua đó giúp em cảm nhận và học tập được điều gì ở các anh chiến sĩ ? (4 điểm)
Thế nào là phép tu từ so sánh? Lấy ví dụ? (4 điểm)
* Vở ghi, soạn bài, làm bài tập đầy đủ. (2 điểm)
“Năm anh em trên một chiếc xe tăng
Như năm bông hoa nở cùng một cội.
Như năm ngón tay trên một bàn tay
Đã xung trận cả năm người như một.”
TIẾT 86 - TIẾNG VIỆT
SO SÁNH (TT)
Thứ sáu, ngày 26 tháng 1 năm 2018.
TIẾT 86 – Tiếng Việt: SO SÁNH (Tiếp theo)
I/ Bài học
1) Các kiểu so sánh.
TIẾT 86 – Tiếng Việt: SO SÁNH (Tiếp theo)
Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.
(Trần Quốc Minh)
Chẳng bằng
Những ngôi sao
thức
chẳng bằng
mẹ
Mẹ
là
ngọn gió của con…
là
Ví dụ
TIẾT 86 – Tiếng Việt: SO SÁNH (Tiếp theo)
Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.
(Trần Quốc Minh)
Những ngôi sao thức
mẹ đã thức
Mẹ
là
ngọn gió của
con…
Ví dụ
chẳng bằng
So sánh
ngang bằng
So sánh
không ngang bằng
TIẾT 86 – Tiếng Việt: SO SÁNH (Tiếp theo)
Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.
(Trần Quốc Minh)
Chẳng bằng
là
Ví dụ
Là, như, như thể, y như, giống như, tựa như là, bằng, bao nhiêu…bấy nhiêu,…
So sánh ngang bằng
Hơn, hơn là, không bằng, chẳng bằng, chưa bằng, còn hơn,…
So sánh không ngang bằng
TIẾT 86 – Tiếng Việt: SO SÁNH (Tiếp theo)
I/ Bài học.
1) Các kiểu so sánh.
Có 2 kiểu so sánh cơ bản:
- So sánh ngang bằng.
Ví dụ: Lương y như từ mẫu.
Ví dụ: Tốt gỗ hơn tốt nước sơn.
- So sánh không ngang bằng.
BÀI TẬP NHANH
Chỉ ra các phép so sánh trong những khổ thơ dưới đây. Cho biết chúng thuộc kiểu so sánh nào?
a) Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Tỏa nắng xuống lòng sông lấp loáng.
(Tế Hanh)
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
So sánh
ngang bằng
b) Con đi trăm núi ngàn khe
Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm
Con đi đánh giặc mười năm
Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi.
(Tố Hữu)
BÀI TẬP
Chỉ ra các phép so sánh trong những khổ thơ dưới đây. Cho biết chúng thuộc kiểu so sánh nào?
a) Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Tỏa nắng xuống lòng sông lấp loáng.
(Tế Hanh)
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
So sánh
ngang bằng
b) Con đi trăm núi ngàn khe
Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm
Con đi đánh giặc mười năm
Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi.
(Tố Hữu)
Con đi trăm núi ngàn khe
Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm
Con đi đánh giặc mười năm
Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi.
So sánh không ngang bằng.
Sống trong bể ngọc kim cương
...................... sống giữa tình thương bạn bè.
Không bằng
Quan sát tranh, tìm từ so sánh sao cho thích hợp để điền vào chỗ trống.
TIẾT 86 – Tiếng Việt: SO SÁNH (Tiếp theo)
Ra đi mà gặp bạn hiền
…………. ăn quả đào tiên trên trời.
Như bằng
Tình bạn tươi thắm ....... hoa
Tình bạn .... bản tình ca tuyệt vời.
là
như
TIẾT 86 – Tiếng Việt: SO SÁNH (Tiếp theo)
I/ Bài học
1) Các kiểu so sánh.
Có 2 kiểu so sánh cơ bản:
- So sánh ngang bằng.
Ví dụ: Lương y như từ mẫu.
Ví dụ: Tốt gỗ hơn tốt nước sơn.
- So sánh không ngang bằng.
2) Tác dụng của so sánh.
Mỗi chiếc lá rụng có một linh hồn riêng, một tâm tình riêng, một cảm giác riêng. Có chiếc tựa mũi tên nhọn, tự cành cây rơi cắm phập xuống đất như cho xong chuyện, cho xong một đời lạnh lùng, thản nhiên, không thương tiếc, không do dự vẩn vơ. Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không, rồi cố gượng ngoi đầu lên, hay giữ thăng bằng cho chậm tới cái giây nằm phơi trên mặt đất. Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn, múa may với làn gió thoảng, như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại: cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành cây không bằng một vài giây bay lượn, nếu sự bay lượn ấy có vẻ đẹp nên thơ. Có chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại rụt rè, rồi như gần tới mặt đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành. Có chiếc lá đầy âu yếm rơi bám vào một bông hoa thơm, hay đến mơn trớn một ngọn cỏ xanh mềm mại.
(Khái Hưng)
Ví dụ
TIẾT 86 – Tiếng Việt: SO SÁNH (Tiếp theo)
Mỗi chiếc lá rụng có một linh hồn riêng, một tâm tình riêng, một cảm giác riêng. Có chiếc tựa mũi tên nhọn, tự cành cây rơi cắm phập xuống đất như cho xong chuyện, cho xong một đời lạnh lùng, thản nhiên, không thương tiếc, không do dự vẩn vơ. Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không, rồi cố gượng ngoi đầu lên, hay giữ thăng bằng cho chậm tới cái giây nằm phơi trên mặt đất. Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn, múa may với làn gió thoảng, như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại: cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành cây không bằng một vài giây bay lượn, nếu sự bay lượn ấy có vẻ đẹp nên thơ. Có chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại rụt rè, rồi như gần tới mặt đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành. Có chiếc lá đầy âu yếm rơi bám vào một bông hoa thơm, hay đến mơn trớn một ngọn cỏ xanh mềm mại.
(Khái Hưng)
Ví dụ:
mũi tên nhọn…
1) Có chiếc lá
tựa
2) Có chiếc lá
như
con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không…
3) Có chiếc lá
múa may với làn gió thoảng
như
thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật
4) Cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành
không bằng
giây bay lượn…
5) Có chiếc lá
như
sợ hãi, ngần ngại, rụt rè.
6) Có chiếc lá
như
gần tới mặt đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành.
chỉ ở hiện tại.
- Sự vật được đem ra so sánh: Chiếc lá
- Hoàn cảnh: Đã già và hết nhựa, theo quy luật của tự nhiên thì nó phải rời cành và rụng xuống.
vô tri, vô giác và không có sức sống.
- Sự vật, trạng thái dùng để so sánh: Mũi tên nhọn, con chim bị lảo đảo, thầm bảo, một vài giây bay lượn, sợ hãi, ngần ngại, rụt rè, muốn bay trở lại cành,...
Không vô tri vô giác mà có đủ các cung bậc tình cảm vui buồn của con người.
một vài
Đoạn 1
Mỗi chiếc lá rụng có một linh hồn riêng, một tâm tình riêng, một cảm giác riêng.Có chiếc tựa mũi tên nhọn, tự cành cây rơi cắm phập xuống đất như cho xong chuyện, cho xong một đời lạnh lùng, thản nhiên, không thương tiếc, không do dự vẩn vơ. Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không, rồi cố gượng ngoi đầu lên, hay giữ thăng bằng cho chậm tới cái giây nằm phơi trên mặt đất. Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn, múa may với làn gió thoảng, như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại: cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành cây không bằng một vài giây bay lượn, nếu sự bay lượn ấy có vẻ đẹp nên thơ. Có chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại rụt rè, rồi như gần tới mặt đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành. Có chiếc lá đầy âu yếm rơi bám vào một bông hoa thơm, hay đến mơn trớn một ngọn cỏ xanh mềm mại.
Đoạn 2
Mỗi chiếc lá rụng có một linh hồn riêng, một tâm tình riêng, một cảm giác riêng. Có chiếc rất nhọn tự cành cây rơi cắm phập xuống đất cho xong chuyện, cho xong một đời lạnh lùng, thản nhiên, không thương tiếc, không do dự vẩn vơ. Có chiếc lá bay lảo đảo mấy vòng trên không, rồi cố gượng ngoi đầu lên, hay giữ thăng bằng cho chậm tới cái giây nằm phơi trên mặt đất. Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn, múa may với làn gió thoảng, Có chiếc lá lúc bay lượn trông rất nên thơ. Có chiếc lá gần tới mặt đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành. Có chiếc lá đầy âu yếm rơi bám vào một bông hoa thơm, hay đến mơn trớn một ngọn cỏ xanh mềm mại.
Mỗi chiếc lá rụng có một linh hồn riêng, một tâm tình riêng, một cảm giác riêng.Có chiếc tựa mũi tên nhọn, tự cành cây rơi cắm phập xuống đất như cho xong chuyện, cho xong một đời lạnh lùng, thản nhiên, không thương tiếc, không do dự vẩn vơ. Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không, rồi cố gượng ngoi đầu lên, hay giữ thăng bằng cho chậm tới cái giây nằm phơi trên mặt đất. Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn, múa may với làn gió thoảng, như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại: cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành cây không bằng một vài giây bay lượn, nếu sự bay lượn ấy có vẻ đẹp nên thơ. Có chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại rụt rè, rồi như gần tới mặt đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành. Có chiếc lá đầy âu yếm rơi bám vào một bông hoa thơm, hay đến mơn trớn một ngọn cỏ xanh mềm mại.
So sánh có tác dụng gợi hình, giúp cho việc miêu tả sự vật, sự việc cụ thể, sinh động đồng thời nó biểu hiện tư tưởng, tình cảm sâu sắc của người viết.
I/ Bài học
1) Các kiểu so sánh.
2) Tác dụng của so sánh.
Có 2 kiểu so sánh cơ bản:
- So sánh ngang bằng.
- So sánh không ngang bằng.
TIẾT 86 – Tiếng Việt: SO SÁNH (Tiếp theo)
Phân tích tác dụng gợi hình, gợi cảm của một phép so sánh.
TIẾT 86 – Tiếng Việt: SO SÁNH (Tiếp theo)
a) Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Tỏa nắng xuống lòng sông lấp loáng.
(Tế Hanh)
BÀI TẬP
Tâm hồn là cái trừu tượng được so sánh với một buổi trưa hè là cái cụ thể. Buổi trưa hè gợi một không gian nóng bỏng đầy nắng, gió, tiếng ve, hoa phượng… qua đó cho thấy tâm hồn “tôi” rất nhạy cảm, yêu thiên nhiên, yêu quê hương tha thiết.
TIẾT 86 – Tiếng Việt: SO SÁNH (Tiếp theo)
II/ Luyện tập.
2) Tác dụng của so sánh.
I/ Bài học.
1) Các kiểu so sánh.
“…Những động tác thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt. Thuyền cố lấn lên. Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa ghì trên ngọn sào giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ. Dượng Hương Thư đang vượt thác khác hẳn dượng Hương Thư ở nhà, nói năng nhỏ nhẻ, tính nết nhu mì, ai gọi cũng vâng vâng dạ dạ…”
BÀI TẬP 2: Hãy nêu các câu văn có sử dụng phép so sánh trong đoạn văn dưới đây? Em thích hình ảnh so sánh nào? Vì sao?
- Những động tác thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt.
- Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn,…như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ.
- Dượng Hương Thư đang vượt thác khác hẳn dượng Hương Thư ở nhà...
( Vượt thác - Võ Quảng )
II/ Luyện tập
Bài tập 2.
Vì: Phép so sánh thể hiện trí tưởng tượng phong phú của tác giả. Hình ảnh nhân vật hiện lên đẹp, khỏe, hào hùng đồng thời thể hiện sức mạnh và khát vọng chinh phục thiên nhiên của con người.)
Hãy nêu các câu văn có sử dụng phép so sánh trong đoạn văn trên. Em thích hình ảnh so sánh nào? Vì sao?
Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa ghì trên ngọn sào giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ.
Chọn hình ảnh:
TIẾT 86 – Tiếng Việt: SO SÁNH (Tiếp theo)
Bài tập 3.
Viết một đoạn văn ngắn (3-5 câu) miêu tả cảnh dượng Hương Thư đưa thuyền vượt qua thác dữ, trong đó có sử dụng một trong hai kiểu so sánh đã được giới thiệu.
TIẾT 86 – Tiếng Việt: SO SÁNH (Tiếp theo)
II/ Luyện tập
Yêu cầu:
- Nội dung: Tả cảnh dượng Hương Thư đưa thuyền vượt qua thác dữ.
- Độ dài: Khoảng từ 3 – 5 câu
- Kĩ năng: Sử dụng hai kiểu so sánh ngang bằng và so sánh không ngang bằng.
- Về nhà học bài, xem lại các ví dụ và làm hoàn chỉnh bài tập vào vở.
- Viết một đoạn văn miêu tả có sử dụng hai kiểu so sánh cơ bản.
- Xem bài: “Chương trình Ngữ văn địa phương - Phần tiếng Việt - Rèn chữ chính tả” :
+ Sưu tầm những bài viết về thiên nhiên, môi trường.
+ Viết những đoạn, bài chứa các âm thanh dễ mắc lỗi.
HƯỚNG DẪN, DẶN DÒ