TIẾT 23 - BÀI 20
CHẤT DẪN ĐIỆN VÀ CHẤT CÁCH ĐIỆN - DÒNG ĐIỆN TRONG KIM LOẠI
Giáo viên: Nguyễn Hoàng Yến
TRƯỜNG THCS VĨNH QUỲNH
MÔN: VẬT LÝ LỚP 7
KIỂM TRA BÀI CŨ
+ Dòng điện là dòng các điện tích dịch chuyển có hướng
+ Mỗi nguồn điện đều có hai cực (cực dương và cực âm)
+ Nuồn điện để cung cấp dòng điện cho các dụng cụ điện hoạt động
1. Dòng điện là gì? Công dụng của nguồn điện? Nguồn điện có mấy cực?
2. Đang có dòng điện chạy trong vật nào dưới đây?
A. Một mảnh ni lông đã được cọ xát.
B. Chiếc pin trơn được đặt tách riêng trên bàn
C. Đồng hồ dùng pin đang chạy
D. Đường dây điện trong gia đinh khi không sử dụng bất cứ một thiết bị điện nào.
CHẤT DẪN ĐIỆN VÀ CHẤT CÁCH ĐIỆN - DÒNG ĐIỆN TRONG KIM LOẠI
Tiết 23: Bài 20


I/ chất dẫn điện và chất cách điện
+ Chất cách điện là chất không cho dòng điện đi qua
..........................
+ Chất dẫn điện là chất cho dòng điện đi qua.
............................
C1: Hãy quan sát hình 20.1 hoặc các vật thật tương ứng và cho biết chúng gồm:
1. Các bộ phận dẫn điện là:
2. Các bộ phận cách điện là:
Vỏ nhựa của phích cắm
Hai chốt cắm
Vỏ dây
Lõi dây
ĐUI CÀI
Hai đầu dây đèn
ĐUI XOÁY
Dây trục
Thủy tinh đen
Trụ thủy tinh
Dây tóc
Hình 20.1: Bóng đèn đui xoáy, bóng đèn đui cài và phích cắm điện với dây dẫn
Quan sát hình vẽ, kết hợp với quan sát các vật thật tương ứng hãy chỉ ra những bộ phận nào là dẫn điện, những bộ phận nào là cách điện?
I. chất dẫn điện và chất cách điện
I/ chất dẫn điện và chất cách điện
+ Chất cách điện là chất không cho dòng điện đi qua.......
+ Chất dẫn điện là chất cho dòng điện đi qua.........
Thí nghiệm
1, Dụng cụ: Pin, bóng đèn, dây nối, mỏ kẹp, vật cần xác định tính dẫn điện.
2, Các buước tiến hành thí nghiệm.
+ Buước 1: Lắp mạch điện theo hỡnh 20.2
+Bưuớc 2: Chập hai mỏ kẹp với nhau và kiểm tra mạch để đảm bảo đèn sáng.
+ Bưuớc 3: Lần luượt kẹp hai mỏ kẹp vào hai đầu của các vật cần xác định tính dẫn điện.
(Nếu đèn sáng thỡ vật đem thử là vật dẫn điện, nếu đèn không sáng thỡ vật ấy là vật cách điện. )
Hình 20.2
Thí nghiệm :
L�m thí nghi?m d? ki?m tra v?t n�o l� d?n di?n, v?t n�o l� c�ch di?n trong nh?ng v?t sau.
M?t thanh g? khơ.
M?t do?n d�y d?ng.
M?t do?n v? nh?a b?c d�y d?n di?n.
M?t do?n d�y th�p.
M?t do?n ru?t b�t chì.
M?t m?nh s?.
Với từng trường hợp, quan sát bóng đèn và ghi kết quả vào bảng
M?t thanh g? khơ.
M?t do?n d�y d?ng.
M?t do?n v? nh?a b?c d�y d?n di?n.
M?t do?n d�y th�p.
M?t do?n ru?t b�t chì.
M?t m?nh s?.
Kết quả thí nghiệm :
Vật dùng thí nghiệm :
I. chất dẫn điện và chất cách điện
Ví dụ:
Ví dụ:
đồng, thép, nhôm,.
nhựa, thuỷ tinh, sứ,.
+ Chất dẫn điện là chất cho dòng điện đi qua.
+ Chất cách điện là chất không cho dòng điện đi qua.
C2: Hóy kể tên ba vật liệu thưuờng dùng để làm vật dẫn điện, ba vật liệu thuường dùng để làm vật cách điện.
C3: Hóy nêu một số trưuờng hợp chứng tỏ rằng không khí ở điều kiện bỡnh thuường là chất cách điện.
Ví dụ: Trong mạch điện thắp sáng bóng đèn pin, khi công tắc ngắt, giữa hai chốt công tắc là không khí, đèn không sáng. Vậy bình thường không khí là chất cách điện.
Êlectron tự do trong kim loại:
C4: Hãy nhớ lại xem trong nguyên tử, hạt nào mang điện tích dương, hạt nào mang điện tích âm.
II. DềNG DI?N TRONG KIM LO?I
+
+ +
Hạt nhân
-
-
-
Êlectrôn
Mô hình đơn giản của nguyên tử
* Hạt nhân của nguyên tử mang điện tích dương, các êlectron mang điện tích âm
II. Dòng điện trong kim loại :
Êlectron tự do trong kim loại:
a) Kim loại là chất dẫn điện.
b) Các nhà khoa học đã phát hiện rằng trong kim loại có các êlectron thoát ra khỏi nguyên tử và chuyển động tự do trong kim loại . Chúng được gọi là êlectron tự do . Phần còn lại của nguyên tử dao động xung quanh những vị trí cố định .
Hỡnh 20.3
II. Dòng điện trong kim loại :
Êlectron tự do trong kim loại:
êlectron tự do mang điện tích âm
Phần còn lại của nguyên tử mang điện tích dương
C5: Hãy nhận biết trong mô hình này:
Kí hiệu nào biểu diễn các êlectron tự do?
Kí hiệu nào biểu diễn phần còn lại của nguyên tử. Chúng mang điện tích gì? Vì sao?
II/ dòng điện trong kim loại
b, Êlectrôn tự do trong kim loại là các êlectrôn thoát ra khỏi nguyên tử, chúng chuyển động tự do trong kim loại.
1, Êlectrôn tự do trong kim loại
a, Kim loại la` chất dẫn điện
II. Dòng điện trong kim loại :
Êlectron tự do trong kim loại:
Dòng điện trong kim loại :
Hình vẽ dây dẫn kim loại nối bóng đèn với 2 cực của pin và 1 số electron tự do trong dây dẫn đó .
C6: Hãy cho biết các êlectron tự do bị cực nào của pin đẩy, bị cực nào của pin hút.
Hãy vẽ thêm mũi tên cho mỗi êlectron tự do này để chỉ chiều dịch chuyển của chúng.
Êlectron tự do mang điện tích âm bị cực âm của pin đẩy,
bị cực dương của pin hút.
Hỡnh 20.4
II/ dòng điện trong kim loại
b, Êlectrôn tự do trong kim loại là các êlectrôn thoát ra khỏi nguyên tử, chúng chuyển động tự do trong kim loại.
2, Dòng điện trong kim loại
1, Êlectrôn tự do trong kim loại
a, Ca?c kim loại la` chất dẫn điện
Dòng điện trong kim loại là dòng các êlectrôn tự do dịch chuyển có hướng.
Kết luận
Các ............trong kim loại...... ........................tạo thành dòng điện chạy qua nó.
êlectrôn tự do
dịch chuyển có hưuớng
III/ vận dụng
C7. Vật nào dưới đây là vật dẫn điện?
Một thanh gỗ khô.
Một đoạn ruột bút chỡ.
Một đoạn dây nhựa.
Một thanh thuỷ tinh.
III/ vận dụng
C8. Trong các dụng cụ và thiết bị điện thường dùng, vật liệu cách điện được sử dụng nhiều nhất là:
A. Sứ. C. Nhựa.
B. Thuỷ tinh. D. Cao su.
C9. Trong vật nào dưới đây không có các êlectrôn tự do?
Một đoạn dây thép. B.Một đoạn dây đồng.
C. Một đoạn dây nhựa. D. Một đoạn dây nhôm.
êlectrôn tự do
Điền các cụm từ thích hợp vào các chỗ trống sau :
cho
không cho
a. Chất dẫn điện là chất ……….dòng điện đi qua.
b. Chất cách điện là chất……………..dòng điện đi qua.
c. Dòng điện trong kim loại là dòng các ……………………. dịch chuyển có hướng.
CHẤT DẪN ĐIỆN
Bạc, đồng , vàng , nhôm , sắt,
Thuỷ ngân, than chì,
Các dung dung dịch a xít, kiềm , nước bình thường
………………………………………………
CHẤT CÁCH ĐIỆN Ở ĐIỀU KIỆN BÌNH THƯỜNG
Nước nguyên chất, không khí , gỗ khô
Chất dẻo, nhựa , cao su
Thuỷ tinh , sứ
Có thể em chưa biết
HưUớng dẫn về nhà.
Học thuộc phần "ghi nhớ" và đọc phần "có thể em chưa biết" trong SGK.
Làm các bài tập trong SBT.
Tỡm thêm ví dụ về vật dẫn điện, vật cách điện trong thực tế, có thể làm thí nghiệm để kiểm tra nhưng chỉ được sử dụng nguồn điện là pin.
Nghiên cứu trưuớc bài "Sơ đồ mạch điện, chiều dòng điện".
Bài học kết thúc!
Tiết 23 - Bài 20 CHẤT DẪN ĐIỆN VÀ CHẤT CÁCH ĐIỆN - DÒNG ĐIỆN TRONG KIM LOẠI
I. chÊt dÉn ®iÖn vµ chÊt c¸ch ®iÖn
+ ChÊt dÉn ®iÖn lµ chÊt cho dßng ®iÖn ®i qua. VÝ dô: ®ång, thÐp, nh«m,…
+ ChÊt c¸ch ®iÖn lµ chÊt kh«ng cho dßng ®iÖn ®i qua. VÝ dô: nhùa, thuû tinh, sø,…
II/ dßng ®iÖn trong kim lo¹i
1, £lectr«n tù do trong kim lo¹i
a, Các kim lo¹i là chÊt dÉn ®iÖn
b, £lectr«n tù do trong kim lo¹i lµ c¸c ªlectr«n tho¸t ra khái nguyªn tö, chóng chuyÓn ®éng tù do trong kim lo¹i.
2, Dßng ®iÖn trong kim lo¹i: lµ dßng c¸c ªlectr«n tù do dÞch chuyÓn cã hư­íng.
III/ vËn dông: C7. B C8. C C9. C
Dòng điện ở mạch điện gia đình nếu chạy trực tiếp qua cơ thể người sẽ rất nguy hiểm tới tính mạng. Vì vậy tất cả các dụng cụ và thiết bị dùng điện (dây điện, công tắc, phích cắm điện, ổ lấy điện, bóng đèn, quạt điện .v.v.) đều phải được chế tạo đảm bảo an toàn cho người sử dụng. Chúng gồm những bộ phận dẫn điện và những bộ phận cách điện .