1
2
3
4
KIỂM TRA BÀI CŨ
2
3
B. Ba bộ phận: Chữ Hán, chữ Nôm và chữ quốc ngữ.
A. Hai bộ phận : văn học Chữ Hán và văn học chữ Nôm.
C. Cả hai câu a và b đều đúng.
D. Cả 3 câu a,b,c đều sai.
Văn học Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX gồm mấy bộ phận:
Câu 1:
Trắc nghiệm
KIỂM TRA BÀI CŨ
A. Hai giai đoạn.
C. Bốn giai đoạn.
B. Ba giai đoạn.
D. Năm giai đoạn.
Văn học Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX gồm mấy giai đoạn:
Câu 2:
KIỂM TRA BÀI CŨ
A. Chủ nghĩa yêu nước.
C. Chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa nhân đạo và cảm hứng thế sự.
B. Chủ nghĩa nhân đạo.
D. Cả a và b đúng.
Nội dung của văn học Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX có những đặc điểm lớn:
Câu 3:
KIỂM TRA BÀI CŨ
A. Hào khí thời đại.
C. Hào khí thời nhà Trần
B. Hào khí hào hùng.
D. Cả a và b đúng.
Hào khí Đông A là:
Câu 4:
KIỂM TRA BÀI CŨ
(TỎ LÒNG)
THUẬT HOÀI
Phạm Ngũ Lão
CẤU TRÚC BÀI HỌC
1. TÁC GIẢ
2. BÀI THƠ
THUẬT HOÀI
(TỎ LÒNG)
I.GIỚI THIỆU:
1. ĐỌC
2. 1/ Hai câu đầu
II. ĐỌC HIỂU:
III. TỔNG KẾT:
- NỘI DUNG
- NGHỆ THUẬT

2. ĐỌC HIỂU CHI TIẾT
2. 2/ Hai câu sau
I. GiỚI THIỆU:
1. Tác giả:
- Phạm Ngũ Lão (1255-1320), người làng Phù Ủng (nay thuộc Hưng Yên)
- Có nhiều công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên, được phong tước Quan nội hầu.
1. Tác giả:
I. GiỚI THIỆU:
- Là võ tướng nhưng thích đọc sách ngâm thơ, được ca ngợi là người văn võ toàn tài
- Tác phẩm: Thuật hoài, Vãn Thượng tướng quốc công Hưng Đạo Đại Vương.
Cổng Đình thôn Châu thờ Điện súy Tướng quân Phạm Ngũ Lão, một danh tướng đời Trần
Đình thôn Châu
Tượng Phạm Ngũ Lão
2. Bài thơ:
I. GiỚI THIỆU:
- Nguyên tác:
Nhận xét về chữ viết, thể loại và bố cục?
2. Bài thơ:
I. GiỚI THIỆU:
- Phiên âm:
Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu.
Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.
- Dịch thơ :
Múa giáo non sông trải mấy thu,
Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu.
Công danh nam tử còn vương nợ,
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.
Nhận xét về chữ viết, thể loại và bố cục?
2. Bài thơ:
- Thể loại:
Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật,
viết bằng chữ Hán.
I. GiỚI THIỆU:
- Bố cục:
+ Chia theo cấu trúc:
Gồm 4 phần: Khai- Thừa- Chuyển - hợp.
+ Chia theo hai nửa:
Hai câu đầu (tiền giải): Vẻ đẹp con người và khí thế hào hùng thời nhà Trần.
Hai câu sau (hậu giải): Vẻ đẹp tâm hồn, lí tưởng và nhân cách của nhà thơ.
- Tựa đề “Thuật hoài”:
Bày tỏ nỗi lòng
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
THUẬT HOÀI (Phạm Ngũ Lão)

Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,

Tam quân tì hổ khí thôn ngưu.

Nam nhi vị liễu công danh trái,

Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.
1. Đọc bài thơ :
1. Đọc bài thơ:
I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
- Dịch nghĩa:
Cầm ngang ngọn giáo gìn giữ non sông đã mấy thu,
Ba quân như hổ báo, khí thế hùng dũng nuốt trôi trâu.
Thân nam nhi mà chưa trả xong nợ công danh,
Thì luống thẹn thùng khi nghe người đời kể chuyện Vũ hầu.
- Dịch thơ :
Múa giáo non sông trải mấy thu
Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu.
Công danh nam tử còn vương nợ
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
1/ Đọc hiểu chi tiết:
"Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,"
1.1/ Hai câu đầu:
a. Câu 1:
(Múa giáo non sông trải mấy thu,)
- Hình ảnh con người thời Trần được miêu tả như thế nào qua tư thế, không gian, thời gian?
- Tư thế:
“Hoành sóc”:
Cầm ngang ngọn giáo
Hiên ngang, hùng dũng, vững chãi.
- “Múa giáo” (bản dịch)
Tài năng võ đạo điêu luyện.
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
2/ Đọc hiểu chi tiết:
"Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu"
2.1/ Hai câu đầu:
a. Câu 1:
(Múa giáo non sông trải mấy thu)
- Không gian:
“giang sơn”:
non sông, đất nước
Không gian bao la, rộng lớn.
- Thời gian:
“Kháp kỉ thu”:
đã mấy mùa thu
Hoán dụ -> đã mấy năm
Thời gian dài, ròng rã, bền bỉ.
* Sơ kết:
Câu thơ khắc họa hình ảnh vị dũng tướng thời Trần với tư thế hiên ngang lẫm liệt , vững vàng, bền bỉ qua không gian và thời gian.
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
2/ Đọc hiểu chi tiết:
“Tam quân tì hổ khí thôn ngưu."
2.1/ Hai câu đầu:
b. Câu 2:
(Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu.)
- Câu thơ sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ?
- Nghệ thuật:
So sánh, cường điệu
+ “Tam quân tì hổ”:
Tô đậm dũng khí.
Ba quân như hổ
Khí thế hào hùng của quân đội thời Trần cũng như của cả dân tộc.
Tiền quân
Trung quân
Hậu quân
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
2/ Đọc hiểu chi tiết:
“Tam quân tì hổ khí thôn ngưu"
2.1/ Hai câu đầu:
b. Câu 2:
(Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu)
- Em hiểu như thế nào về cụm từ “khí thôn ngưu” ?
+ “Khí thôn ngưu”:
“Nuốt trôi trâu”:
Điển cố-> tô đậm sức mạnh.
Hình tượng thơ mang tầm vóc vũ trụ, hoành tráng, hào hùng.
“Át sao ngưu”:
Khí thế ngất trời, kì vĩ, hào hùng.
Theo giáo sư Phan Văn Các: xuất phát từ thành ngữ “Khí thôn Ngưu, Đẩu”-> khí thế nuốt cả sao ngưu, sao đẩu.
Theo SGK: khí thế nuốt trôi trâu. Đây là một điển cố lấy từ sách Thi tử: “Hổ báo chi tử, nhi vị thành vằn, hữu thực ngưu chi khí”-> Giống hổ báo tuy nhỏ, chưa thành vằn, đã có sức nuốt được cả trâu.
TRẦN




Đây là lối chơi chữ:
Chữ ĐÔNG
Bộ A
* Sơ kết :
Hai câu thơ khắc họa vẻ đẹp con người trong khí thế hào hùng của thời Trần. Đó là hào khí Đông A.
Khí thế SÁT THÁT
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
2/ Đọc hiểu chi tiết:
2.2/ Hai câu sau:
"Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu."
(Công danh nam tử còn vương nợ
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.)
Thảo luận
2.2/ Hai câu sau:
Viết đúng, nói hay
THI ĐUA
Hai câu thơ nói lên tâm sự gì của Phạm Ngũ Lão?
Ông thẹn về điều gì?
“Công danh trái” theo tinh thần Nho giáo được hiểu thế nào?
Vũ Hầu là ai? Vì sao lại thẹn khi nghe chuyện Vũ hầu?
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
2/ Đọc hiểu chi tiết:
2.2/ Hai câu sau:
"Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu."
(Công danh nam tử còn vương nợ
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.)
- “Công danh trái”:
Để lại sự nghiệp.
+ Lập công :
Để lại tiếng thơm cho đời.
+ Lập danh :
Trách nhiệm làm trai:
Lí tưởng sống tích cực của trang nam nhi thời phong kiến.
Nợ công danh
Chí nam nhi
Làm trai cho đáng nên trai
Xuống Đông Đông tĩnh, lên Đoài Đoài yên.
(Ca dao)
Đã mang tiếng ở trong trời đất
Phải có danh gì với núi sông.
Nguyễn Công Trứ
Làm trai phải lạ ở trên đời
Há để càn khôn tự chuyển dời.
Phan Bội Châu
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
2/ Đọc hiểu chi tiết:
2.2/ Hai câu sau:
"Nam nhi vị liễu công danh trái
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu."
(Công danh nam tử còn vương nợ
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu)
- "Vũ Hầu":
-> Khổng Minh Gia Cát Lượng,
một hiền thần, một quân sư kiệt xuất , một lòng phò vua, giúp nước.
Điển tích
VŨ HẦU(181 – 234)
II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
2/ Đọc hiểu chi tiết:
2.2/ Hai câu sau:
"Nam nhi vị liễu công danh trái
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu."
(Công danh nam tử còn vương nợ
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu)
- "Thẹn": Xấu hổ
Sự khiêm tốn, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến cho đất nước.
Vì chưa bằng người xưa.
* Sơ kết :
Hai câu thơ mượn điển tích để tô đậm vẻ đẹp nhân cách và lí tưởng sống cao cả của người trai thời Trần.
Đền Ủng - Hưng Yên, thờ Phạm Ngũ Lão
III. TỔNG KẾT:
LIÊN HỆ TƯ TƯỞNG
Từ lí tưởng của trang nam nhi thời Trần, em có suy nghĩ gì về lí tưởng sống của bản thân?
(Ghi nhớ trong sách giáo khoa.)
CỦNG CỐ- DẶN DÒ
1/ Học thuộc bài thơ cả phiên âm và dịch thơ.
2/ Nắm kĩ nội dung phần đọc hiểu để làm văn.
3/ Soạn bài mới:
“Cảnh ngày hè” của Nguyễn Trãi.
M?t s? hỡnh ?nh v? cu?c chi?n ch?ng gi?c Nguyờn Mụng c?a nh� Tr?n
Trần Hưng Đạo

42. Trần Nhật Duật đánh thắng Toa Đô ở trận Hàm Tử.
43. Trận Tây Kết, Hưng Đạo Vương chém đầu Toa Đô.
44. Trận Vạn Kiếp, Hưng Đạo Vương cùng các tướng đại thắng.
45. Năm 1287, Mông Cổ xâm lăng nước Nam lần thứ hai:
Trận Vân Đồn của Trần Khánh Dư quân ta thắng lớn
Trận trên sông Bạch Đắng năm 1288:
Trận biên giới Phạm NGũ Lão cùng các tướng phục kích Thoát Hoan
Khắng chiến thắng lợi