Tiết 25: BÁNH TRÔI NƯỚC
( Hồ Xuân Hương)
I. Đọc- Tìm hiểu chung:
1. Tác giả, tác phẩm:
- Tác giả:
Hồ Xuân Hương có phong cách sáng tác thơ độc đáo và được mệnh danh là Bà chúa thơ Nôm. Thơ của bà là tiếng nói đả kích nam quyền, bênh vực người phụ nữ.
- Tác phẩm: Bánh trôi nước là một trong những bài thơ tiêu biểu của bà
Bánh trôi nước
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
( Hồ Xuân Hương)
II. Đọc- Hiểu văn bản:
1. Lớp nghĩa đen:
- Câu 1: Giới thiệu hình dáng (tròn) và màu sắc (trắng ) của bánh trôi.
- Câu 2: Tả lại quá trình luộc bánh. Bánh sống thì chìm, bánh chín thì nổi lên.
- Câu 3: Tả việc nặn bánh, làm bánh. Chiếc bánh rắn hay nát tùy thuộc vào tay người làm.
- Câu 4: Tả thân bánh làm bằng đường phên nên có màu đỏ đậm.
Tác giả miêu tả bánh trôi nước rất thực: hình ảnh bánh trôi nước trắng, tròn, chìm, nổi.
2. Lớp nghĩa bóng:
- Câu 1: Cách dùng từ “thân em” cùng điệp từ “vừa” thể hiện sự tự hào về vẻ đẹp ngoại hình của người phụ nữ.
- Câu 2: Tác giả vận dụng khéo léo thành ngữ “ba chìm bảy nổi” để phản ánh cuộc đời lênh đênh, sóng gió của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.
- Câu 3: Cặp từ “rắn”, “nát”: lột tả rõ số phận của người phụ nữ, họ không thể tự quyết định cuộc đời mình, hoàn toàn phụ thuộc vào người khác.
- Câu 4: Là lời khẳng định : Dù ở bất kì hoàn cảnh nào, người phụ nữ vẫn giữ được sự son sắt, thủy chung cùng những phẩm chất tốt đẹp của mình
Qua hình ảnh chiếc bánh trôi tác giả ngụ ý sâu sắc:
Trân trọng, ca ngợi vẻ đẹp duyên dáng, phẩm chất trong sáng, nghĩa tình sắt son của người phụ nữ.
Cảm thông, xót xa cho thân phận chìm nổi của người phụ nữ.
III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
- Vận dụng điêu luyện những quy tắc của thể thơ Đường luật.
- Sử dụng ngôn ngữ thơ bình dị, gần gũi với lời ăn tiếng nói hằng ngày, với thành ngữ, với mô típ dân gian.
- Sáng tạo trong việc xây dựng hình ảnh nhiều tầng nghĩa.
2. Nội dung:
-Bánh trôi nước là bài thơ thể hiện cảm hứng nhân đạo trong văn học viết Việt Nam dưới thời phong kiến, ngợi ca vẻ đẹp, phẩm chất của người phụ nữ, đồng thời thể hiện niềm thương cảm sâu sắc đối với thân phận chìm nổi của họ.