Lắng nghe và nêu cảm nhận của con về bài hát?
Tiết 23:
BÁNH TRÔI NƯỚC
- Hồ Xuân Hương -
Đọc – tìm
hiểu chung:
Lai lịch chưa thật rõ ràng (1704-?)
Cuộc đời riêng của nữ sĩ chịu nhiều bất hạnh.
Cảm hứng trong thơ bà: Yêu thương, trân trọng phụ nữ, nồng nhiệt với cuộc sống, tinh thần đấu tranh phản kháng mãnh liệt.
Nữ thi sĩ tài hoa, độc đáo bậc nhất nền văn học trung đại.
Bà được mệnh danh là
“Bà chúa thơ Nôm”
Dựa vào hiểu biết của mình, con hãy giới thiệu vài nét về tác giả Hồ Xuân Hương?
1. Tác giả:
"Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn 
Mà em vẫn giữ tấm lòng son."
Bánh trôi nước
2. Tác phẩm
a) Đọc – chú thích
Vừa dịu, vừa mạnh vừa ngậm ngùi vừa dứt khoát lại thoáng ngầm kiêu hãnh, tự hào.
b) Thể thơ:


c) Phương thức biểu đạt:

Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
Bài thơ được viết theo thể thơ gì? Vì sao? Giống với bài thơ nào đã học?
on
on
on
(Bài thơ có 4 câu, mỗi câu có 7 tiếng, gieo vần “on” ở tiếng cuối của các câu 1 – 2 – 4, thường ngắt nhịp 4/3).
THƠ VỊNH VẬT (gv mở rộng)
- Bắt nguồn từ Trung Quốc.
- “Vịnh vật” là dùng sự vật để biểu lộ tâm trạng, tư tưởng của con người.
Thơ vịnh vật: đa nghĩa.
Bài thơ “Bánh trôi nước” có mấy tầng nghĩa? Dựa vào bài thơ, hãy cho biết mỗi tầng nghĩa nói lên điều gì?
Bài có 2 tầng nghĩa:
Nghĩa đen: Tả thực bánh trôi nước.
Nghĩa bóng: Vẻ đẹp, thân phận, phẩm chất của người phụ nữ trong xã hội xưa.
II. Đọc hiểu văn bản
1.Miêu tả cái bánh trôi nước (Nghĩa 1)
Đọc thầm lại văn bản để tìm các từ miêu tả đặc điểm của bánh trôi nước và điền vào bảng sau:
 Sử dụng hàng loạt các tính từ miêu tả.
Miêu tả chân thực, chính xác về cái bánh trôi ở ngoài đời
và công việc làm bánh.
 Ẩn dụ
Theo em, nhà thơ đã dùng biện pháp nghệ thuật gì để hình ảnh chiếc bánh trôi gợi liên tưởng tới hình tượng người phụ nữ xưa?
2. Phẩm chất, thân phận của người phụ nữ trong xã hội xưa (Nghĩa 2)
Từ các từ ngữ miêu tả hình ảnh bánh trôi, em hãy khái quát thành các vẻ đẹp ngoại hình, tâm hồn và thân phận của người phụ nữ rồi điền vào bảng sau:
Xinh đẹp, trắng trẻo, đầy đặn
“vẫn” – “lòng son”
Trong trắng, thủy chung, luôn giữ tấm lòng son sắt.
long đong, chìm nổi, lênh đênh không tự quyết định được cuộc đời, số phận của mình.
 Sử dụng thành ngữ “Bảy nổi ba chìm”
“Tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu,
phu tử tòng tử”
Theo em trong hai nét nghĩa trên, nét nghĩa nào quyết định giá trị của bài thơ? Vì sao?
Thái độ của tác giả đối với số phận của người phụ nữ ?
Thái độ của tác giả
Trân trọng đối với vẻ đẹp, phẩm chất,
trong trắng, son sắt
Cảm thương cho thân phận của
người phụ nữ, lên án xã hội xưa
Giá trị nhân đạo,
hiện thực sâu sắc
Hình ảnh người phụ nữ trong một số tác phẩm
“Chuyện người con gái Nam Xương”, người chinh phụ trong “Chinh phụ ngâm khúc”,…
Ẩn dụ
Sử dụng thành ngữ điêu luyện, phù hợp làm tăng giá trị nghệ thuật của bài thơ
III. Tổng kết
Nội dung
Vẻ đẹp phong cách cao quý của người phụ nữ trong xã hội cũ với cuộc sống chìm nổi bấp bênh
Tiếng nói phản kháng xã hội .
Liệt kê những công việc, việc làm của người phụ nữ trong xã hội
ngày nay mà em biết?
Ai thông minh hơn học sinh lớp 7?
Câu nào dưới đây thể hiện đúng đặc điểm bài thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương?
Viết bằng chữ Nôm, theo thể thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.
Viết bằng chữ Hán theo thể thất ngôn bát cú Đường luật .
Viết bằng chữ Quốc ngữ theo thể thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.
Viết bằng chữ Nôm theo thể ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật.
Nhận xét nào đúng khi nói về những đặc sắc trong nội dung của bài thơ “Bánh trôi nước”?
Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp hình thức của chiếc bánh trôi và vẻ đẹp bên ngoài của người phụ nữ.
Bài thơ vừa tả thực về chiếc bánh trôi, vừa thể hiện tấm lòng nhân hậu cao đẹp của người phụ nữ.
Bài thơ đã thể hiện sâu sắc vẻ đẹp hình thức và tấm lòng nhân hậu, son sắt, thủy chung của người phụ nữ.
Bài thơ đã miêu tả sinh động hình ảnh chiếc bánh trôi, một món ăn độc đáo của dân tộc.
Trong nghĩa thứ nhất của bài thơ ”Bánh trôi nước”, chiếc bánh trôi nước được miêu tả như thế nào?
Chiếc bánh được làm từ bột gạo, có hình ống với nhiều màu sắc khác nhau.
Chiếc bánh được làm từ bột nếp, nhào nặn thành viên tròn, màu trắng, bên trong chứa nhân, khi cho vào nước thì vừa chìm vừa nổi.
Chiếc bánh có hình vuông, màu trắng và bên trong chứa nhân, khi cho vào nước thì vừa chìm vừa nổi.
Chiếc bánh được nhào nặn, bên trong chứa nhân, bánh có màu đỏ và nổi trên mặt nước khi luộc.
Nghĩa thứ hai trong bài thơ “Bánh trôi nước” của tác giả Hồ Xuân Hương là gì?
Diễn tả lại các công đoạn làm ra chiếc bánh trôi nước và các nguyên liệu làm nên chiếc bánh.
Phản ánh thái độ của người thưởng thức về hương vị của chiếc bánh trôi nước.
Phản ánh phẩm chất, vẻ đẹp và thân phận của những người phụ nữ trong xã hội phong kiến.
Thể hiện niềm thương cảm của tác giả đối với số phận của những chiếc bánh trôi
Hướng dẫn học tập:
Sưu tầm và đọc to những câu ca dao có môtip “Thân em”
Sưu tầm một số bài thơ của Hồ Xuân Hương và chép vào sổ tay, học thuộc lòng
Soạn bài: