II. Vẻ đẹp tâm hồn trẻ thơ qua văn bản
1. Đọc – tìm hiểu chung
- Nguyên Hồng (1918 -1982), tên khai sinh là: Nguyễn Nguyên Hồng.
- Quê ở thành phố Nam Định.
-Trước Cách mạng, sống chủ yếu ở thành phố cảng Hải Phòng, trong một xóm lao động nghèo. Ông được đánh giá là nhà văn hiện thực xuất sắc của giai đoạn 1936-1945.
-Nguyên Hồng đã hướng ngòi bút viết về những người cùng khổ gần gũi mà ông yêu thương với tất cả trái tim thắm thiết của mình.
2. Những cay đắng, cơ cực và niềm hạnh phúc của bé Hồng qua VB “Trong lòng mẹ”
1. Hoàn cảnh của bé Hồng
- Mồ côi cha.
- Mẹ do nghèo túng phải bỏ con để đi tha hương cầu thực.
- Hai anh em Hồng phải sống nhờ nhà người cô ruột. Chúng không được thương yêu lại còn bị hắt hủi, xúc phạm.
=> Éo le, đơn độc, thiếu tình yêu thương.
Cơ cực, đáng thương
2. Cuộc đối thoại giữa bé Hồng và bà cô
- Giả dối , châm chọc, nhục mạ, săm soi, hành hạ, động chạm vào vết thương lòng của Hồng.

- Thái độ giả dối, lạnh lùng , vô cảm
Xd nhân vật thông qua lời nói, hành động, cử chỉ
Nói xấu mẹ Hồng để em căm ghét mẹ, phá vỡ tình mẫu tử của cháu.
2. Cuộc đối thoại giữa bé Hồng và bà cô

2. Cuộc đối thoại giữa bé Hồng và bà cô
2. Cuộc đối thoại giữa bé Hồng và bà cô
2. Cuộc đối thoại giữa bé Hồng và bà cô
2. Cuộc đối thoại giữa bé Hồng và bà cô
2. Cuộc đối thoại giữa bé Hồng và bà cô
2. Cuộc đối thoại giữa bé Hồng và bà cô
2. Cuộc đối thoại giữa bé Hồng và bà cô
2. Cuộc đối thoại giữa bé Hồng và bà cô
3. Cuộc gặp gỡ bất ngờ giữa bé Hồng và mẹ
- Buổi chiều tan học
- Thoáng thấy bóng người ngồi trên xe giống mẹ, bé cuống quýt gọi bối rối:
“Mợ ơi! Mợ ơi!”-> câu đặc biệt
Cuống quýt, mừng tủi, xót xa, đau đớn, hy vọng, khao khát tình mẹ.
- Giả định người đó không phải mẹ Hồng :“chẳng khác gì cái ảo ảnh của một dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ hành ngã gục trước sa mạc”.
+ Lối so sánh độc đáo, lời văn đầy cảm xúc
Tột cùng hạnh phúc và tột cùng đau khổ, cảm giác gần với cái chết.
-> Niềm khao khát được gặp mẹ.
- Thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, khi trèo lên xe, ríu cả chân lại, òa lên khóc rồi cứ thế nức nở.
+ Miêu tả tài tình, sử dụng nhiều tính từ, động từ
-> Hành động cuống cuồng,vội vã, những buồn vui, hờn tủi biến thành giọt nước mắt. Nhưng khác với trước đây là: dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tưởi mà mãn nguyện.
- Thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt.
- Phải bé lại và lăn vào mẹ… mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng.
-> tình yêu mẹ mãnh liệt, niềm sung sướng khi được ở trong lòng mẹ
-> Tình mẫu tử thiêng liêng bất diệt
- Nhà văn của phụ nữ và nhi đồng, dành cho họ tấm lòng chứa chan thương yêu và thái độ nâng niu trân trọng; thấm thía nỗi tủi cực của họ, thấu hiểu trân trọng vẻ đẹp tâm hồn, đức tính cao quí của họ.
2. Tổng kết, ghi nhớ
1. Tôi đi học
* Nghệ thuật:
- Truyện ngắn mang đậm chất trữ tình
- Miêu tả tâm lí tinh tế, nhẹ nhàng nhưng vô cùng sâu sắc.
- Kết hợp giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm.
* Nội dung: Tâm trạng bâng khuâng, hồi hộp của nhân vật trữ tình trong buổi đầu đi học.
2. Trong lòng mẹ
* Nghệ thuật:Lời văn chân thực, giàu cảm xúc, nghệ thuật miêu tả tâm lí xúc động của thể hồi kí.
* Nội dung: Nỗi đắng cay, tủi cực và tình thương yêu cháy bỏng đối với người mẹ. Đây là một chú bé rất dễ thương và rất tội nghiệp. Nhà văn muốn lên tiếng kêu gọi con người hãy yêu thương và trân trong tuổi thơ và phụ nữ.
3. Nét chung:
- NT: miêu tả tâm lí, đậm chất trữ tình
- Bố cục mạch lạc, trình bày theo dòng thời gian
- Lựa chọn về từ ngữ, chi tiết, nội dung tạo sự thống nhất về chủ đề cho văn bản.
Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ
(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)
I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
a. Xuất xứ:
- Là chương thứ IV của tập hồi kí “Những ngày thơ ấu” (Đăng trên báo năm 1938, in thành sách năm 1940).
Hồi kí.
b. Thể loại:
-> Tính chân thực của sự việc, chiều sâu của cảm xúc.
c. Ngôi kể:
Ngôi thứ nhất (Cậu bé xưng “tôi”).
d. Phương thức biểu đạt:
Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.
Là một thể của kí , ở đó người viết kể lại những chuyện, những điều chính mình đã trải qua, đã chứng kiến.
Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ
(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)
I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
e. Bố cục:
- Phần 1 (Từ đầu đến ``và mày cũng còn phải có họ, có hàng, người ta hỏi đến chứ ?): Cuộc đối thoại giữa người cô cay độc và chú bé Hồng ; ý nghĩ, cảm xúc của chú về người mẹ bất hạnh.
- Phần 2 (Còn lại): Cuộc gặp lại bất ngờ với mẹ và cảm giác vui sướng cực điểm của chú bé Hồng.
Chia làm 2 phần.
Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ
(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)
I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
f. Tóm tắt:
Bé Hồng là kết quả của cuộc hôn nhân miễn cưỡng, chú lớn lên trong không khí giả dối, lạnh lẽo của gia đình không hạnh phúc. Khi cha mất, người mẹ sau khi đã chôn vùi tuổi xuân bên người chồng nghiện ngập đã bỏ đi tha hương cầu thực. Hồng phải sống trong sự ghẻ lạnh, cay nghiệt của họ hàng, đặc biệt của người cô độc ác luôn reo rắc vào đầu cậu những điều xấu xa về mẹ. Bằng tình yêu thương bé Hồng vẫn luôn tin mẹ đúng, và thương nhớ mẹ. Cuối cùng mẹ cũng trở về, Hồng được mẹ âu yếm, vỗ về.
Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ
(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)
II. Đọc - hiểu văn bản
1. Nhân vật người cô
Lời nói của người cô
Lời nói của người cháu
Một hôm, cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi :
-Hồng !` Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không ? .........
Tôi cũng cười đáp lại cô tôi :
-Không! Cháu không muốn vào. Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.
.....Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt :
-Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu!.....
....Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp đưa nhìn tôi .........
....Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng :
-Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu. Vào mà bắt nợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ.......
...Cô tôi vẫn cứ tươi cười kể các chuyện ....Cô tôi bỗng.đổi giọng, lại vỗ vai nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị ....
...Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất ....Nước mắt tôi ròng ròng rớt xuống..... Tôi cười dài trong tiếng khóc ...... cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng.
Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ
(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)
II. Đọc - hiểu văn bản
1. Nhân vật người cô
? Tại sao người cô cười hỏi chứ không phải lo lắng hỏi, nghiêm nghị hỏi, lại càng không phải âu yếm hỏi ?
-Vờ quan tâm đến đứa cháu
-Em có cảm nhận gì về nụ cười của nhân vật người cô ?
- Kéo đứa cháu vào một trò chơi ác độc để xúc phạm người mẹ
-Em có nhận xét gì về những lời lẽ, giọng điệu của bà khi nói chuyện với chú bé Hồng ?
- Nhiều giọng điệu vừa cay nghiệt vừa ngoa ngoắt
=> Người đàn bà lạnh lùng độc ác thâm hiểm, hạng người sống tàn nhẫn, khô héo cả tình máu mủ ruột rà Ý nghĩa tố cáo của hình tượng nhân vật.
=> Cô là người đại diện cho cái đạo lý bất nhân của xã hội phong kiến đã vùi dập biết bao số phận phụ nữ.
Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ
(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)
II. Đọc - hiểu văn bản
2. Nhân vật chú bé Hồng
a. Những ý nghĩ, cảm xúc của Hồng trong cuộc nói chuyện với người cô:
-Lòng tôi càng thắt lại khóe mắt đã cay cay.
-Nước mắt ròng ròng rớt xuống ...rồi chan hoà đầm đìa ...Tôi cười dài trong tiếng khóc.
-Giá những cổ tục đày đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đáu mẩu gỗ, tôi quyết vồ lấy ngay mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi.
Cảm xúc của chú bé Hồng:
Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ
(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)
II. Đọc - hiểu văn bản
2. Nhân vật chú bé Hồng
a. Những ý nghĩ, cảm xúc của Hồng trong cuộc nói chuyện với người cô:
-Trước những lời lẽ của bà cô, chú bé Hồng đã có cảm nhận gì ?
- Chú nhận ra ngay vẻ giả tạo của nét mặt, giọng điệu.
-Dù cố tránh , nhưng những lời lẽ của bà cô quỷ quyệt vẫn bị tác động đến chú bé. Em có cảm nhận gì về những giọt nước mắt ở đây ? Tại sao chú “cười dài trong tiếng khóc ?
- Chú đau đớn, uất ức…
-Niềm đau của chú bé được diễn tả rất xúc động trong đoạn nào ? Em có cảm nhận như thế nào về tình cảm của chú bé ở đây ?
- Căm giận ... dâng đến cực điểm.
=> Chú thương mẹ vô bờ và cảm thông cho mẹ.
Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ
(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)
II. Đọc - hiểu văn bản
2. Nhân vật chú bé Hồng
b. Cảm giác của chú bé khi trong lòng của người mẹ:
Cảm xúc của chú bé Hồng:
Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mổ hôi, .. ríu cả chân lại...Tôi òa lên khóc rồi cứ thế nức nở.
“tôi nhận ra mẹ tôi không còm cõi xơ xác quá : Gương mặt vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn, màu hồng của hai gò má.
Tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt. - Hơi quần áo ... những hơi thở ... thơm tho lạ thường.
Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ , áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho,mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng.
Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ
(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)
II. Đọc - hiểu văn bản
2. Nhân vật chú bé Hồng
b. Cảm giác của chú bé khi trong lòng của người mẹ:
-Vì sao chú bé Hồng thoáng thấy một người có vẻ giống mẹ, chú lại có những cử chỉ như thế ?
-Chú xúc động đến cuống quýt, nỗi chờ mong làm chú sợ bị vỡ mộng
-Em cảm nhận như thế nào về những giọt nước mắt ở đây ?
-Dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tưởi mà mãn nguyện.
-Thử tìm xem, trong đoạn trích ,chú bé đã đón nhận mẹ mình bằng những giác quan nào ? Viết như thế, nhà văn muốn nói điều gì ở nội tâm chú bé ?
=> Chú bé đón nhận mẹ bằng tất cả mọi giác quan. Niềm vui đang tràn ngập trong lòng
Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ
(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)
III. Tổng kết
1. Nghệ thuật:
-Theo em, nghệ thuật của bài là gì?
-Nội dung của bài là gi?
-Nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc.
-Kết hợp tài tình giữa tự sự với miêu tả và biểu cảm.
-Lời văn chân thực, giàu cảm xúc của thể hồi kí.
2. Nội dung:
-Đoạn trích đã kể lại nỗi cay đắng tủi cực và tình yêu thương cháy bỏng đối với người mẹ của nhà văn trong thời thơ ấu.
Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ
(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)
IV. Hướng dẫn học tập
-Nắm vững nội dung diễn
biến của đoạn truyện.
-Nắm vững các đặc điểm và các
chi tiết đặc sắc; cho thấy đặc
điểm đó ở 2 nhân vật chú bé
Hồng và người cô..
-Nhận xét đánh giá về từng
nhân vật chú bé Hồng và
người cô..