CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
TRÍCH “SỬ THI ĐĂM SĂN”
SỬ THI
Là tác phẩm tự sự dân gian có quy mô lớn
Sử dụng ngôn ngữ có vần, có nhịp
Xây dựng những hình tượng nghệ thuật hoành tráng, hào hùng
Kể về những biến cố
trong đời sống cộng đồng cư dân cổ đại
SỬ THI
SỬ THI
THẦN THOẠI
SỬ THI
ANH HÙNG
Kể về sự hình thành thế giới và muôn loài; con người và bộ tộc thời cổ đại
Kể về cuộc đời và sự nghiệp của các tù trưởng anh hùng
SỬ THI ĐĂM SĂN

Nghệ thuật:
So sánh phóng đại, lí tưởng hóa, lãng mạn hóa
Hình ảnh kì vĩ, tráng lệ, hào hùng , đậm màu sắc dân tộc

Nội dung:
Tái hiện cuộc sống bộ tộc Ê đê trong giai đoạn lịch sử đầy biến động: chiến tranh mở rộng địa phận, khát vọng chinh phục tự nhiên
Tiêu biểu cho sử thi anh hùng Tây Nguyên
- Vị trí: thuộc phần đầu của tác phẩm
Nội dung: Miêu tả cuộc đọ sức quyết liệt giữa Đăm Săn với Mtao Mxây để cứu vợ về
Lời thoại: 2 loại
+ Lời kể trực tiếp của tác giả dân gian
+ Lời của nhân vật được kể lại gián tiếp
2. Đoạn trích: Chiến thắng Mtao Mxây
Nguyên nhân:
MtaoMxây nhân lúc Đăm Săn cùng nô lệ lên rẫy đã đến đánh phá buôn làng và cướp Hơ Nhị - vợ của Đăm Săn
Trọng danh dự cá nhân, cộng đồng
1. DIỄN BIẾN TRẬN ĐẤU
Đăm Săn khiêu chiến
Chặng 1
Chặng 2
Chặng 3
Cuộc chiến đấu của Đăm Săn và MtaoMxây
Đăm Săn thu gom của cải, dân làng của MtaoMxay
a. Chặng 1: Khiêu chiến
Tìm chi tiết về lời nói, hành động đág chú ý nhất của Đăm Săn và MtaoMxay khi Đăm Săn đến khiêu chiến mà ở đó bộc lộ phẩm chất của mỗi vị tù trưởng?
Chặng 1: Khiêu chiến
Đăm Săn
Mtao Mxây
LỜI
NÓI
HÀNH
ĐỘNG
Đến tận cầu thang nhà MtaoMxây khiêu chiến
Trêu ngươi, thách thức
lập cập bước xuống
Sao ta laị đâm ngươi nhỉ (2 lần)?
- Ngươi không được đâm ta khi ta đang đi xuống đó -Ta sợ ngươi đâm ta khi ta đang đi lắm…
Chủ động, đàng hoàng
Hèn nhát, đê tiện
b. Chặng 2: CuỘC ĐỌ SỨC
Diễn biến
Đăm Săn
MtaoMxây
Khi Mtao Mxây múa khiên
Đăm Săn múa khiên lần 1
Đăm Săn múa khiên lần 2
Chặng 2: CuỘC ĐỌ SỨC
Diễn biến
Khi
Mtao
Mxây
múa
khiên
Nhường MtaoMxây ra đòn trước
Thản nhiên đứng nhìn, không chút sợ hãi
Khoe khoang, tự đắc: Ta như gà làng mới mọc cựa Klie…
Múa khiên kêu lạch xạch như quả mướp khô.
> tự tin vào tài năng
> kiêu căng mà tài năng kém cỏi
Chặng 2: CuỘC ĐỌ SỨC
Diễn biến
Khi
Đăm Săn
múa
khiên
lần 1
+ một lần xốc tới vượt một đồi tranh; một lần xốc tới nữa vượt một đồi lồ ô; chạy vụn vút…
+ đớp được miếng trầu của Hơ Nhị, sức mạnh tăng gấp bội
Bước cao bước thấp chạy hết bãi tây sang bãi đông
Vung dao chém nhưng chỉ trúng cái chão cột trâu
Không đớp được miếng trầu.
-> tài năng vượt trội
> hoảng loạn, sợ hãi
Chặng 2: CuỘC ĐỌ SỨC
Diễn biến
Khi
ĐS
múa
khiên
lần 2
+ múa trên cao gió như bão, múa dưới thấp như gió lốc; múa chạy nước kiệu quả núi 3 lần rạn nứt, ba đồi tranh bật rễ bay tung…
+ được ông Trời trời giúp cách hạ gục Mtao Mxây
Bị Đăm Săn ném trúng vành tai, áo giáp rơi loảng xoảng
Tháo chạy, tránh quanh chuồng lợn, tránh quanh chuồng trâu, ngã lăn quay ra đất
Mặc cả, cầu xin Đăm Săn
-> phô trương tài năng
-> lộ rõ tài năng yếu kém
Chỉ ra những biện pháp nghệ thuật được tác giả dân gian sử dụng trong quá trình miêu tả cuộc đọ sức của Đăm Săn và MtaoMxây ? Từ đó chỉ ra thái độ của dân gian đối với hai vị tù trưởng?
Nghệ thuật
Đăm Săn
Mtao Mxây
Điệp cấu trúc + động từ mạnh + so sánh, phóng đại + được ông trời trợ giúp
Cách gọi “hắn”, ngôn từ châm biếm, đả kích…
Tài năng xuất chúng
Kém cỏi, yếu hèn
NGỢI CA
COI THƯỜNG
Hiểu như thế nào về hai chi tiết: miếng trầu Hơ Nhị ném và sự trợ giúp của ông Trời?
Miếng trầu: sức mạnh của thị tộc hỗ trợ, tiếp sức cho người anh hùng
Ông Trời: vị thần bảo trợ, thường giúp đỡ cho người chiến đấu vì quyền lợi chung
Lí tưởng hóa vai trò và sức mạnh của người anh hùng
c. Chặng 3:
Đăm săn chiến THẮNG
Cắt đầu MtaoMxây đem bêu ngoài đường
- Kêu gọi tôi tớ của MtaoMxây theo mình
Các ngươi có đi với ta không?
Chúng ta ra về nào
Thiện chí, tôn trọng quyền tự quyết
- Lễ vật cúng thần, tổ tiên:
Rượu năm ché, bảy ché; trâu bảy con, lơn thiến bảy con…
Không khí:
+ Đánh chiêng, trống, cồng rộn rã
+ Ăn uống linh đình: thịt lợn, thịt trâu, thịt bò, thịt dê
+ Đông nghịt khách, khiêng rượu khiêng lợn đến
+ Tiệc tùng đông vui ăn uống kéo dài suốt cả mùa khô…
-> Tưng bừng, hân hoan trong niềm vui chiến thắng

2.CẢNH ĂN MỪNG CHIẾN THẮNG
Giàu có, thịnh vượng
3. Hình ảnh Đăm Săn
+ Nằm trên võng, tóc thả trên sàn được hứng bằng cái nong hoa
+ Ngực quấn chéo một tấm mền chiến, mình khóac một tấm áo chiến, tai đeo nụ, bên mình nghênh ngang đủ giáo gươm
+ Đôi mắt long lanh như mắt chim ghếch; bắp chân to bằng cây xà ngang; bắp đùi to bằng ống bễ; nằm sấp thì gãy rầm sàn; nằm ngửa thì gãy xà dọc
+ Sức ngang sức voi đực, hơi thở ầm ầm tựa như sấm dậy
Vẻ đẹp hình thể, sức vóc,
tài năng, danh tiếng của Đăm Săn